Nodiadau, teipiau a motifau

Nodiadau'r stori 'Ffermwr yn Gwneud Gwaith ei Wraig'

Yn y recordiad cyntaf, a geir uchod, dywed Lewis T Evans iddo glywed y stori gan un 'o'r lads' pan oedd yn gweithio i'r Comisiwn Coedwigaeth yng Nghlocaenog rhwng 1930 a 1945. Roedd ei gydweithiwr wedi clywed y stori flynyddoedd lawer ynghynt: 'Odd o'n deud bod o 'di chlywed hi ersdalwm iawn.' Yn yr ail recordiad (tâp 4052) dywed Lewis T Evans iddo glywed y stori gan Thomas Jones, Bryn Du, Cefn Brith; ffermwr, bardd a hynafiaethydd.

Y mae rhai gwahaniaethau rhwng y fersiwn gyntaf a geir uchod a'r ail fersiwn (tâp 4052). Yn y fersiwn gyntaf, nid yw'r ffermwr yn clymu'r rhaff am ei goes nes ei fod yn mynd at y fuwch eilwaith, sef yn mynd 'i droi'r fuwch', ond unwaith yn unig y mae'n mynd i weld y fuwch yn yr ail fersiwn, ac mae'n clymu'r rhaff am ei goes bryd hynny. Yn yr ail fersiwn, dywedir bod y ffermwr wedi corddi pan ddaw'r hwch i'r tŷ, ac mae hithau'n troi'r fuddai ac yn colli'r llaeth a'r menyn ar y llawr. Nid oes sôn yma am ladd yr hwch. Sonnir bod y ffermwr yn rhoi'r 'cietar uwd' ar y tân ac nid y 'crochon' fel yn y fersiwn gyntaf. Pan ddaw'r wraig a'r gweision yn eu hôl maent yn gweld y llaeth a'r menyn ar hyd y llawr a'r hwch yn gorwedd yn farw (er na chrybwyllwyd iddo ei lladd). Y mae'r ffermwr yntau yng nghanol y simdde yn methu â symud, ac nid oes sôn am dorri'r rhaff gan beri iddo fynd ar ei ben i ganol yr uwd. Daw'r stori i ben gyda'r geiriau: 'A dene'r patrwm oedd o 'di roi i'r wraig y diwrnod hwnnw.'

Cyhoeddwyd fersiwn lawnach o'r stori gan T. Gwynn Jones, 'The Cow on the Roof (as told by a Denbighshire Teamsman)', Welsh Folklore and Folk-Custom, Llundain, 1930, tt. 229-31. Siôn Dafydd yw enw'r ffermwr yn y fersiwn hon. Am fersiwn arall, o Landdulas, sir Ddinbych, gw. tâp AWC 4075. Am fersiynau o Loegr, gw. Briggs, cyf.A2, tt. 208-10 (dwy fersiwn ar ffurf cerdd); tt. 269-70. ('Simple John and his Twelve Misfortunes'); a tt. 270-1 (Simple Simon's Misfortunes'). Am fersiynau o Ogledd America, gw. Baughman, t. 28.


Teipiau

AT 1210Mynd â'r fuwch i ben y to i bori.
AT 1408 Y gŵr sy'n gwneud gwaith ei wraig. Mae'n gwneud pob dim yn anghywir. Mae'n gadael i'r fuwch bori ar y to. Yn clymu pen y rhaff am ei droed.
AT 1681B Ffwl yn gwarchod y tŷ a'r anifeiliaid.

Motifau

J 1904.1Mynd â buwch (baedd) i ben y to i bori.
J 2132.2 Ynfytyn yn clymu rhaff am ei droed tra bo'r fuwch yn pori ar ben y to. Mae'r fuwch yn cwympo gan dynnu'r dyn i fyny'r simdde.
J 2431 Gŵr yn gwneud gwaith ei wraig. Popeth yn mynd o chwith.


  • Amgueddfa Genedlaethol Caerdydd

    Amgueddfa Genedlaethol Caerdydd

    Cewch ddarganfod celf, daeareg a hanes natur. Gyda rhaglen newidiol o arddangosfeydd a digwyddiadau, mae rhywbeth i syfrdanu pawb, beth bynnag sy'n mynd â'ch bryd — ac mae mynediad am ddim!

  • Sain Ffagan Amgueddfa Werin Cymru

    Sain Ffagan

    Sain Ffagan yw un o brif amgueddfeydd awyr agored Ewrop, ac atyniad ymwelwyr mwyaf poblogaidd Cymru.

  • Big Pit Amgueddfa Lofaol Cymru

    Big Pit

    Pwll glo go iawn yw'r Pwll Mawr, ac un o amgueddfeydd mwyngloddio gorau Prydain.

  • Amgueddfa Wlân Cymru

    Amgueddfa Wlân Cymru

    Mae Amgueddfa Wlân Cymru, sydd yn hen ffatri wlân y Cambrian Mills, yn lle arbennig ac mae ganddi stori gyfareddol i'w hadrodd.

  • Amgueddfa Lleng Rufeinig Cymru

    Amgueddfa Lleng Rufeinig Cymru

    Yn OC75, sefydlodd y Rhufeiniaid caer yng Nghaerllion a fyddai'n gwarchod yr ardal am dros 200 o flynyddoedd. Heddiw, yn Amgueddfa Lleng Rufeinig Cymru yng Nghaerllion, byddwch yn dysgu pam yr oedd byddin y Rhufeiniaid cymaint i'w hofni.

  • Amgueddfa Lechi Cymru

    Amgueddfa Lechi Cymru

    Mae'r Amgueddfa Lechi'n cynnig diwrnod llawn mwynhad ac addysg mewn ardal ddramatig o brydferth ar lan Llyn Padarn.

  • Amgueddfa Genedlaethol y Glannau

    Amgueddfa Genedlaethol y Glannau

    Mae Amgueddfa Genedlaethol y Glannau yn adrodd hanes diwydiant ac arloesi yng Nghymru, heddiw a thros y 300 mlynedd diwethaf.

  • Rhagor: Archwilio'r Casgliadau

    Gwefan newydd cyffrous yw 'Rhagor' lle cewch ddysgu rhagor am ein casgliadau hynod.