Nodiadau, teipiau a motifau

Nodiadau'r stori 'Dafydd Morgan, Pant-y-craf, yn Cael ei Wasgu i'r Clawdd gan Angladd'

Bu dylanwad yr aelwyd ar fywyd Cassie Davies yn un pellgyrhaeddol. 'Wel, dwi'n siwr mai'r dylanwad mwya o ddigon ar 'y mywyd i ydi'r aelwyd gartre: yr hyn fydde ni'n glywed, yr hyn fydden ni'n 'i neud ... ffordd bydden ni'n difyrru'n hunen, yn difyrru'n gilydd. Sdim un dylwnad wedi bod yn ddyfnach na hwnnw yn y mywyd ... Mwy o ddiddordeb llenyddol odd gyda hi [Mary Davies, ei mam] ... Hi fydde'n dysgu ni adrodd. Ac odd gyda hi nifer dda iawn o bethe ar 'i chof ... posau a diarhebion a phenillion a hen gerddi. Roedd hi'n gyfoethog ar yr ochor yna. Roedd hi'n medru canu, cofiwch ... Ond yn nhad [John Davies] odd y canwr. Odd e yn gerddor, dim un amheuaeth ar y cwestiwn. Odd e'n gerddor o athrylith, dim dowt gen i ... Dw i 'di deud rywbryd mai yn y capel iddo fe rhywbeth rhwng dou emyn odd pregeth ac mai rhywbeth rhwng dwy steddfod odd cynhaea.'

Yr oedd Cassie Davies yn fawr ei gwerthfawrogiad hefyd o ddylanwad un athro yn Ysgol Uwchradd Tregaron, sef Samuel Morris Powell. Bu'n athro, 1903-45, ac yn Brifathro, 1937-45. Roedd yr ysgol wedi creu ymwybyddiaeth ynddi o 'berthyn i fro. Roedd 'na athro odd o leia hanner can mlynedd o flân 'i oes yn yr ysgol yma, Mr Powell ... Ac odd e'n cysylltu Cymraeg, Hanes a Daearyddiaeth - 'na'i byncie fe. Ac odd e'n gneud hanes lleol, hanes y fro. Nawr oedden ni'n gwbod y cwbwl am chwedle'r ardal 'ma, cylch Ystrad Meurig ac Ystrad-fflur, a Llanddewi a Llangeitho a Thregaron, Ffordd Rufeinig yn Llanio, ac yn y blaen.'

Clywodd Cassie Davies yr hanes am Dafydd Morgan yn gweld angladd pan oedd yn ferch ifanc ar yr aelwyd yng Nghae Tudur, Blaen Caron, gan ei thad, John Davies. Ganed ef yng Nghae Tudur a bu ei deulu yn byw yn yr ardal ers cenedlaethau. Mae'n debyg i'w thad glywed yr hanes gan gymydog. Yr oedd yn arfer y pryd hynny i gymdogion alw draw ac adrodd hanesion o'r fath: 'Felny bydde hi, yntife, rhywun, rhyw gymydog yn galw, a bydde'r sïn yn mynd falle am y dyn 'ma.' Defnyddiai ei thad y gair 'toili' ar gyfer y math hwn o weledigaeth, a dywed Cassie Davies y credai ef mewn toili a bod amser gweld y toili yn arwyddocaol: os gwelid toili yn gynnar yn y nos, byddai hyn yn arwydd o farwolaeth rhywun ifanc, ac roedd gweld toili yn hwyrach yn rhagargoel o farwolaeth rhywun hŷn. Wedi adrodd yr hanes hwn â Cassie Davies rhagddi i drafod rhai arwyddion eraill y credid eu bod yn rhagargoeli marwolaeth, megis y gannwyll gorff, cŵn yn udo, deryn corff, a chlywed cloch yn canu yn eich clust.


Teipiau

ML 4002 (C)Profiadau goruchwnaturiol.
ML 4031 (C) cProfiadau yn ymwneud ag ysbrydion.
ML 4040 (C)Rhagarwyddion marwolaeth.
ML 4040 (C) cToili (rhith angladd).

Motifau

D 1825.7Profiad goruwchnaturiol o ragweld digwyddiad.
1825.7.1Person yn gweld gorymdaith rhith angladd rywdro cyn i'r orymdaith gychwyn.
E 332.2Person yn cwrdd ag ysbryd ar y ffordd.
E 421.1.1Ysbryd yn weladwy i un person yn unig.


  • Amgueddfa Genedlaethol Caerdydd

    Amgueddfa Genedlaethol Caerdydd

    Cewch ddarganfod celf, daeareg a hanes natur. Gyda rhaglen newidiol o arddangosfeydd a digwyddiadau, mae rhywbeth i syfrdanu pawb, beth bynnag sy'n mynd â'ch bryd — ac mae mynediad am ddim!

  • Sain Ffagan Amgueddfa Werin Cymru

    Sain Ffagan

    Sain Ffagan yw un o brif amgueddfeydd awyr agored Ewrop, ac atyniad ymwelwyr mwyaf poblogaidd Cymru.

  • Big Pit Amgueddfa Lofaol Cymru

    Big Pit

    Pwll glo go iawn yw'r Pwll Mawr, ac un o amgueddfeydd mwyngloddio gorau Prydain.

  • Amgueddfa Wlân Cymru

    Amgueddfa Wlân Cymru

    Mae Amgueddfa Wlân Cymru, sydd yn hen ffatri wlân y Cambrian Mills, yn lle arbennig ac mae ganddi stori gyfareddol i'w hadrodd.

  • Amgueddfa Lleng Rufeinig Cymru

    Amgueddfa Lleng Rufeinig Cymru

    Yn OC75, sefydlodd y Rhufeiniaid caer yng Nghaerllion a fyddai'n gwarchod yr ardal am dros 200 o flynyddoedd. Heddiw, yn Amgueddfa Lleng Rufeinig Cymru yng Nghaerllion, byddwch yn dysgu pam yr oedd byddin y Rhufeiniaid cymaint i'w hofni.

  • Amgueddfa Lechi Cymru

    Amgueddfa Lechi Cymru

    Mae'r Amgueddfa Lechi'n cynnig diwrnod llawn mwynhad ac addysg mewn ardal ddramatig o brydferth ar lan Llyn Padarn.

  • Amgueddfa Genedlaethol y Glannau

    Amgueddfa Genedlaethol y Glannau

    Mae Amgueddfa Genedlaethol y Glannau yn adrodd hanes diwydiant ac arloesi yng Nghymru, heddiw a thros y 300 mlynedd diwethaf.

  • Rhagor: Archwilio'r Casgliadau

    Gwefan newydd cyffrous yw 'Rhagor' lle cewch ddysgu rhagor am ein casgliadau hynod.