Nodiadau, teipiau a motifau

Nodiadau'r stori 'Cosyn Melyn Bach yn Mynd i Nôl Burum i Mam'

Clywodd Gwilym Roberts y stori hon droeon ar aelwyd Cae-gwyn, Dolwyddelan. Ei dad, Richard Owen Roberts, genedigol o Lanrhychwyn, ger Trefriw, sir Gaernarfon, oedd yn ei hadrodd, ac y mae'n bosibl i'w dad ei chlywed gan ei dad yntau, brodor o'r un ardal. 'Ôn i'n hyna o bump, yndê, a wedyn odd dad yn 'i deud hi wrth Gwen, yn chwaer, a Jean [a finne].' Ambell dro ar nos Sul, ond, gan amlaf, ar nos Sadwrn: 'Odd isho mynd i Ysgol Sul, yndê, ar ddydd Sul, a wedyn bydde isho molchi, mewn twb sinc, dim bath radeg honno. Pawb yn 'i dyrn ym mynd i fewn i'r twb sinc. A wedyn eiste yn un rhes ar y soffa, yndê, cyn câl y gr_el yma, a lwmp o fenyn i fewn ynddo fo. Ôn ni'n barod i fynd i'n gwlâu rwan. Odd dad yn deud y stori "Cosyn Melyn Bach" wrtho ni. Bydda … [Roedd o'n] eistedd ar y gader yn gwynebu ni … A wedyn roedd o'n arfer canu: "Mae Iesu Grist o'n hochor ni, / Fe gollodd Ef ei waed yn lli …" cyn inni fynd i'n gwlâu.'

Adroddir y stori deirgwaith ar y tâp gan Gwilym Roberts, gyda mân wahaniaethau yn unig. Testun o'r drydedd fersiwn a gynhwysir yma. Yn y fersiwn hon yn unig y nodir i'r Cosyn Melyn Bach fynd 'ar daith go bell' i nôl burum. Er i Gwilym Roberts adrodd y stori deirgwaith ar y tâp, cyfaddefai nad oedd bellach yn cofio'n berffaith union rediad y stori, yn arbennig yr agoriad. Yn yr adran sy'n sôn am y ddau ddyn yn torri gwair a thorri clawdd fe welir, felly (o gymharu'r fersiwn ysgrifenedig a'r fersiwn lafar), i rai geiriau gael eu hychwanegu ac i drefn un frawddeg gael ei newid.


Teipiau

AT 2030Yr hen wraig a'i mochyn.

Motifau

B 210Anifeiliaid sy'n siarad.
B 210.1Person yn cael ei ddychryn gan anifeiliaid sy'n ymateb yn llwyddiannus i'w sylwadau.
B 211.2.2Llew sy'n siarad.
D 1030Bwyd hudol.
D 1036.1.59Caws hudol.
D 1610Gwrthrych hudol sy'n llefaru.
Z 10Strwythur fformiwlaig i storiau gwerin.
Z 18Ymddiddanion fformiwlaig.
Z 41Yr hen wraig a'i mochyn.


  • Amgueddfa Genedlaethol Caerdydd

    Amgueddfa Genedlaethol Caerdydd

    Cewch ddarganfod celf, daeareg a hanes natur. Gyda rhaglen newidiol o arddangosfeydd a digwyddiadau, mae rhywbeth i syfrdanu pawb, beth bynnag sy'n mynd â'ch bryd — ac mae mynediad am ddim!

  • Sain Ffagan Amgueddfa Werin Cymru

    Sain Ffagan

    Sain Ffagan yw un o brif amgueddfeydd awyr agored Ewrop, ac atyniad ymwelwyr mwyaf poblogaidd Cymru.

  • Big Pit Amgueddfa Lofaol Cymru

    Big Pit

    Pwll glo go iawn yw'r Pwll Mawr, ac un o amgueddfeydd mwyngloddio gorau Prydain.

  • Amgueddfa Wlân Cymru

    Amgueddfa Wlân Cymru

    Mae Amgueddfa Wlân Cymru, sydd yn hen ffatri wlân y Cambrian Mills, yn lle arbennig ac mae ganddi stori gyfareddol i'w hadrodd.

  • Amgueddfa Lleng Rufeinig Cymru

    Amgueddfa Lleng Rufeinig Cymru

    Yn OC75, sefydlodd y Rhufeiniaid caer yng Nghaerllion a fyddai'n gwarchod yr ardal am dros 200 o flynyddoedd. Heddiw, yn Amgueddfa Lleng Rufeinig Cymru yng Nghaerllion, byddwch yn dysgu pam yr oedd byddin y Rhufeiniaid cymaint i'w hofni.

  • Amgueddfa Lechi Cymru

    Amgueddfa Lechi Cymru

    Mae'r Amgueddfa Lechi'n cynnig diwrnod llawn mwynhad ac addysg mewn ardal ddramatig o brydferth ar lan Llyn Padarn.

  • Amgueddfa Genedlaethol y Glannau

    Amgueddfa Genedlaethol y Glannau

    Mae Amgueddfa Genedlaethol y Glannau yn adrodd hanes diwydiant ac arloesi yng Nghymru, heddiw a thros y 300 mlynedd diwethaf.

  • Rhagor: Archwilio'r Casgliadau

    Gwefan newydd cyffrous yw 'Rhagor' lle cewch ddysgu rhagor am ein casgliadau hynod.