Llawlyfr fectorau sboncwyr y dail a sboncwyr planhigion mewn afiechyd planhigion

Staff: Mike Wilson a James Turner (dan nawdd Ymddiriedolaeth Leverhulme)

Mae sboncwyr y dail a sboncwyr planhigion ymysg y grŵp helaethaf o bryfed. Maent oll yn bwydo ar feinwe planhigion gan ddefnyddio eu cegau i dreiddio a sugno, ac mae nifer yn bla i gnydau, yn lledaenu afiechydon tra'n bwydo. Mae nifer o'r cnydau sy'n cael eu heffeithio fwyaf gan afiechydon sy'n cael eu cludo gan sboncwyr yn rhai sy'n effeithio'n sylweddol ar ffermwyr yn y byd datblygol, gan gynnwys cnau coco, reis, tatws, corn, a siwgwr. Serch hynny, ychydig o allweddau adnabod cynhwysfawr sydd ar gael iddynt, ac mae manylion rhywogaethau'r pla yn bennaf wedi'u gwasgaru drwy lenyddiaeth arbenigol.

Nod y project yw darparu canllaw cynhwysfawr a hygyrch i fectorau sboncwyr y dail a sboncwyr planhigion o afiechydon phytoplasma, bacteria a firws. Bydd y daflen yn cael ei anelu at ddefnydd proffesiynol, yn ogystal â gweithwyr mewn gwledydd sy'n datblygu sy'n ceisio dod o hyd i'r wybodaeth cywir i'w hadnabod. Bydd y dull o ganllaw cyhoeddedig ac ar y we yn ei gwneud yn hawdd, hyblyg a rhad i ddosbarthu. Bydd y gwaith o gymorth uniongyrchol i adnabod fectorau hysbys, ond dylai hefyd arwain at gynydd cyflymach wrth ddarganfod rhywogaethau fectorau eraill.