Bas data radio carbon Cymru a'r Gororau

Staff: Steve Burrow and Sian Williams

Ers ei ddatblygu yn y 1950au, daeth dyddio radio carbon yn dechneg safonol ar gyfer dyddio gweithgaredd dynol a newid amgylcheddol o 40,000 o flynyddoedd yn ôl hyd at ddyfodiad y Rhufeiniaid. Cyhoeddwyd dros 4,800 dyddiad radio carbon o Gymru a'r Gororau (Gwlad yr Haf i Swydd Gaerhirfryn), adnodd enfawr i ddatblygu hanes bywyd cynnar yn yr ardaloedd hyn, ond un a guddiwyd hyd yma y tu mewn i amrywiaeth o ffynonellau gwahanol.

Nod y project hwn yw casglu'r dyddiadau hyn, a rhai newydd wrth iddynt ymddangos, gan eu cyflwyno mewn taenlen hawdd ei thrin. Roedd y broses gychwynnol o dreillio gwybodaeth yn cynnwys adolygiad o dros 2,500 cyfrol o fwy na 63 cyfnodolyn, ar gyfer y cyfnod o 1955 hyd heddiw. Cofnodwyd bob rhestr o ddyddiadau radiocarbon yn eu trefn er mwyn monitro'r ffordd yr oedd y dyddiadau hyn yn cael eu dehongli, ac unrhyw anghysondeb yn y wybodaeth rifiadol a gyflwynwyd. Mae'r pwynt olaf hwn yn arbennig o bwysig gan i'r arolwg ganfod bron i 600 achos lle cafodd dyddiadau radiocarbon eu cyhoeddi fwy nag unwaith, gyda gwahaniaethau yn yr oed a nodwyd.

Mae'r bas data bellach ar gael ar www.museumwales.ac.uk/en/radiocarbon

Derbyniodd gyhoeddusrwydd gan gylchgrawn British Archaeology. Mae'r gwaith yn parhau i gynnal y bas data hwn ac i ddehongli ei ganfyddiadau drwy bapurau ymchwil.