Archwilio muchudd a deunydd tebyg i fuchudd

Staff: Mary Davis [gyda Duncan Hook (Amgueddfa Brydeinig), Alison Sheridan (Amgueddfeydd Cenedlaethol yr Alban), Ann Woodward (Prifysgol Birmingham)]

[delwedd: Gleindorch fuchudd East Kinwhirrie, Angus (yr Alban). Llun: Helen Jackson ar gyfer Amgueddfeydd Cenedlaethol yr Alban.]

Gleindorch fuchudd East Kinwhirrie, Angus (yr Alban). Llun: Helen Jackson ar gyfer Amgueddfeydd Cenedlaethol yr Alban.

Mae'r gwaith hwn yn rhan o brosiect ehangach, Examination of Ritual and Dress Equipment from British Early Bronze Age Graves (project wedi'i ariannu gan Leverhulme, dan arweiniad John Hunter ac Ann Woodward (Prifysgol Birmingham).

Mae'r dadansoddiad yn ffurfio rhan o'r project sy'n ymchwilio i'r natur, defnydd a 'bywgraffiadau' nwyddau beddau Calcolithig ac Oes Efydd Gynnar yn Lloegr. Mae adnabyddiaeth gywir o ddeunyddiau craidd yr arteffactau yn anhepgor i ddeall eu tarddiad a'u harwyddocâd.

Mae'r gwaith hwn yn manteisio ar brosiect tymor hirach, gan Sheridan a Davis, sydd wedi bod yn ymchwilio i arteffactau muchudd a deunydd tebyg i fuchudd o'r Oes Efydd a Neolithig ym Mhrydain. Archwiliwyd y deunyddiau hyn yn facro- a microsgopaidd, gan roi sylw arbennig i liw, ansawdd a phatrymau dirywiad. Mae'r archwiliadau cychwynnol hyn yn rhoi arwydd o'r ystod o ddeunyddiau sydd yn bresennol, ac wedi eu cynnal ar y cyd gydag ystod o ddadansoddiadau annistrywiol megis XRF, SEM a radiograffeg X, yn bennaf yn Amgueddfa Genedlaethol yr Alban a gennym ni.

Mae gan yr Amgueddfa Brydeinig ystod eang o arteffactau tebyg i fuchudd o bob cwr o Brydain: defnyddiwyd dadansoddiad XRF yma i wirio adnabyddiaeth gychwynnol, yn arbennig yn achos eitemau lle bo amheuaeth iddynt gael eu gwneud o ddeunyddiau gwahanol i fuchudd. Hefyd, archwiliwyd natur y mewnlenwad lliw golau yn yr addurn pwyntilog plât Helperthorpe. Calsiwm carbonad oedd y mymryn o ddeunydd gwyn gweladwy ar waelod rhai o'r tyllau, ac roedd yn fewnosodiad gwreiddiol, bwriadol yn ôl pob tebyg. Mae dadansoddiad blaenorol o blatiau addurnedig eraill wedi dangos mai asgwrn wedi llosgi oedd y mewnlenwad mewn rhai achosion, a bariwm sylffad mewn achosion eraill. Mae hyn yn ategu'r gwaith ar fewnlenwadau mewn arteffactau cyn hanesyddol eraill gan gynnwys crochenwaith Beaker, gan roi goleuni newydd ar y defnydd o liw cyn hanes.