Rydych chi yn:  >   >   >   >   > 
English

Gwaith metel addurnedig diwedd yr Oes Haearn/Rhufeinig cynnar

Staff: Mary Davis
Y darn harnais o'r Oes Haearn Hwyr o Alltwen
Y darn harnais o'r Oes Haearn Hwyr o Alltwen

Mae'r project hwn yn archwilio arteffactau metel yn dyddio o'r cyfnod yn union o flaen ac yn dilyn meddiannaeth Rufeinig Prydain (tua CC50 -150OC); yn edrych yn arbennig ar waith metel addurnedig a datblygiad y defnydd o wydr ac enamel mewn arteffactau cyn-hanesyddol diweddarach, gan astudio'r rhyngweithio rhwng diwylliant deunyddiau Rhufeinig a brodorol drwy ddadansoddi deunyddiau. Yn ogystal ag archwilio arteffactau sydd wedi bod mewn casgliadau amgueddfa am gryn dipyn o amser, mae swm cynyddol o ddeunydd yn dod i'r golwg drwy'r Cynllun Henebion Cludadwy. Mae hyn yn ehangu'r ystod o ddeunyddiau sydd ar gael i'w astudio o Gymru a Lloegr yn ddaearyddol ac yn deipolegol. Mae'r astudiaeth hon yn cynnwys dadansoddiad o wrthrychau newydd eu darganfod o Gymru, a bydd y canlyniadau yn cael eu gosod o fewn cyd-destun cenedlaethol ehangach, yn bwydo i mewn i astudiaethau o ddeunyddiau tebyg yn ogystal ag ategu ymchwil arall am y cyfnod hwn. Bydd y dadansoddiad elfennol o gymorth i roi goleuni ar rai o'r materion sy'n cael eu hastudio'n draddodiadol mewn cyd-destun hanes celf, yn arbennig drwy edrych ar ddefnydd deunyddiau, eu lliw a'u hymarweddiad ar gyfer yr is haen ac ar gyfer addurn, asesu eu digwyddiad, datblygiad a phatrymau daearyddol.

Mae'r cynnydd mewn deunyddiau o'r cyfnod hwn sy'n dod i'r golwg drwy'r Cynllun Henebion Cludadwy yng Nghymru a Lloegr wedi arwain at gwestiynau o ran diffiniad Trysor dan welliant 2002 i'r Ddeddf Trysorau (1996), lle bo celc metel bas cyn hanesyddol bellach yn cael eu cyfri fel 'Trysor'. Mae anawsterau gwirioneddol yn digwydd wrth ddiffinio beth sy'n gyn hanesyddol yn y cyfnod hwn; yn arddulliadol, gall gwrthrychau ymddangos eu bod yn cynnwys elfennau o steil brodorol La Tène a dangos dylanwadau Rhufeinig (e.e. y torch a breichledau newydd eu cloddio o Boverton). Mae felly yn anodd dweud a gafodd arteffact ei greu pan fo syniadau a steil newydd dyn cyrraedd i Brydain o'r byd Rhufeinig cyn dyddiad y goresgyniad, neu ar ôl i'r goresgyniad ddigwydd - yn yr achos diwethaf, ni fyddai'r gwrthrych wedi ei ddiffinio'n gyfreithiol fel 'Trysor'. Gall dadansoddi deunyddiau fod o gymorth i egluro'r diffiniadau hyn.