Rhagor - darganfod byd o gasgliadau

Y Mô'r-grwban mwyaf yn y byd

Cafodd y môr-grwban lledraidd sydd i'w weld yn Amgueddfa Genedlaethol Caerdydd ei olchi i'r lan ar draeth Harlech, Gwynedd, ym mis Medi 1988. Gwaetha'r modd, roedd wedi boddi ar ôl cael ei ddal gan leiniau pysgota. Cafodd y môr-grwban sylw ym mhedwar ban byd gan mai hwn oedd y môr-grwban mwyaf a thrymaf a gofnodwyd erioed. Roedd bron yn 3m (9tr) o hyd ac yn pwyso 914 kilo (2016 pwys).

[delwedd: môr-grwban lledrgefn]

Bu angen troi'r môr-grwban wyneb i waered i drwsio'r craciau ar ei fol.

[delwedd: môr-grwban lledrgefn]

Glanhau a thrwsio'r môr-grwban.

[delwedd: Môr-grwban lledrgefn]

Y môr-grwban ar ôl y gwaith cadwraeth.

[delwedd: Môr-grwban lledrgefn]

Arddangosfa newydd y môr-grwban lledrgefn yn Amgueddfa Genedlaethol Caerdydd.

Pan olchwyd y môr-grwban i'r lan, roedd prysurdeb mawr ymhlith staff yr Amgueddfa gan eu bod yn awyddus i lunio set arddangos o'i gwmpas. Fodd bynnag, nid gwaith syml oedd paratoi sbesimen fel hyn i'w arddangos.

Arddangos y môr-grwban mwyaf yn y byd

Ar ôl cael awtopsi er mwyn cael gwybodaeth wyddonol, tynnwyd y croen a'i drin a gwnaed mowld o siâp y corff. Yna, cafodd y croen ei dynnu dros y mowld i wneud i'r anifail edrych yn naturiol.

Tynnwyd y sgerbwd hefyd a'i baratoi i'w arddangos ochr yn ochr â'r corff. Yna, rhoddwyd y mownt tacsidermi a'r sgerbwd i'w harddangos yn eu horiel fach eu hunain gydag arddangosiadau cysylltiedig am hanes y môr-grwban lledraidd, y bygythiadau y mae'n eu hwynebu, y cefndir ecolegol a'r gwaith cadwraeth.

16 o flynyddoedd yn ddiweddarach

Ar ôl cael ei arddangos am 16 o flynyddoedd, roedd craciau eithaf mawr wedi dechrau ymddangos ar y sbesimen. Roedd wedi dechrau cracio ers peth amser a chafodd ei drwsio yma a thraw dros y blynyddoedd. Sychder yr awyr oedd yn gyfrifol am y craciau ac felly doedd dim dewis ond cau'r rhan hon o'r oriel a mynd ati o ddifrif i wneud gwaith cadwraeth ar y môr-grwban poblogaidd.

Y cam cyntaf oedd glanhau haen o lwch a baw seimllyd oddi ar y môr-grwban. Defnyddiwyd stwff glanhau an-ïonig i dynnu'r rhan fwyaf o'r baw.

Pan oedd yn eithaf glân, y cam nesaf oedd cael y rhannau o'r sbesimen oedd wedi eu hystumio nôl i'r siâp cywir. I wneud hyn, gwylchwyd y rhan allanol â chymysgedd o ddŵr wedi'i ddad-ïoneiddio, halen a glanedydd fel y gellid ei symud yn ôl i'w siâp.

Tynnu'r hen waith trwsio

Ar ôl i'r sbesimen sychu, tynnwyd yr hen waith trwsio. Roedd hon yn broses hir ac araf ac roedd angen bod yn ofalus i beidio â gwneud rhagor o niwed i groen y môr-grwban. Roedd llawer o'r croen wedi'i baentio'n ddu rai blynyddoedd cynt ac felly roedd angen tynnu'r paent hefyd. Gwnaed hyn trwy ddefnyddio aseton a system symudol i gael gwared â'r tarth.

Ar ôl tynnu'r gwaith trwsio cynt a'r paent, roedd patrymau a gwead croen gwreiddiol y môr-grwban i'w gweld unwaith eto. Cafodd bylchau a holltau yn y sbesimen eu llenwi a phaentiwyd drostynt mewn ffordd oedd yn cyd-fynd â lliw ac ansawdd croen gwreiddiol y môr-grwban.

Ailarddangos

Cafodd y sgerbwd ei lanhau'n ofalus hefyd cyn ailosod y môr-grwban gorffenedig fel yr oedd o'r blaen. Ar ôl 4 mis o waith, roedd modd ailagor oriel y môr-grwban i'r cyhoedd unwaith eto.

Taith arall i'r môr-grwban

Roedd sychder yr aer yn oriel y môr-grwban yn dal i achosi problemau o ran cadwraeth. Felly, yn 2006, symudwyd y môr-grwban i le newydd yn yr oriel 'Dyn a'r Amgylchedd' gerllaw, ger y morfil cefngrwm. Mae cyflwr yr aer yn well yn y fan honno ac felly llwyddwyd i gadw'r môr-grwban mewn arddangosfa agored. Yn ogystal, cafodd y panelau arddangos eu hadnewyddu i roi'r wybodaeth ddiweddaraf. Mae'r môr-grwban, felly, yn ychwanegiad gwerthfawr i'r oriel hon.

Dyddiad yr erthygl: 15 Awst 2007

27 sylw

Mekayla Danielson ar 8 Rhagfyr 2014, 18:07

That's pretty insane.

Karsiyaka Turtle Watch ar 25 Awst 2013, 07:11

I tell visitors on our beach about this turtle as they come to watch loggerhead/green nests excavated. Every year we protect nests found and excavate them after they have started to hatched naturally. Find out more on Face Book - Karsiyaka Turtle Watch.

Emma ar 31 Gorffennaf 2013, 16:07

I have a 4 inch turtle if that turtle and mine stood next to each other mine would be microscopic

Damon short ar 23 Gorffennaf 2013, 19:30

What a site loads to see and do well done

nithya devi ar 27 Mawrth 2013, 10:26

wow

Nikita Gothard ar 22 Hydref 2012, 07:40

This is amazing, especially the restoration.

seth ar 4 Hydref 2012, 01:07

I never thout a turtle could be that big!

francis kenneth ar 25 Medi 2012, 12:19

this is cool!

Chris luginbuhl ar 31 Awst 2012, 06:45

Will hope one day to get back to Wales and
see the Large Leatherback on display.

Glad to see that the museum had made the
investment to repair the speciman. Will
never forget coming to Wales and filming
this Giant of the Sea.

I remember my invite to come to the grand opening
of the exhibit a yr, after we had donated our film
and slides to your wonderful museum, As many of you
may remember there was a large industrial plastic
bag blocking the small intestine at the entrance
of the small intestine where digestion begins,

We have used this film in many TV shows education
the public on the dumping of plastics for which this
species mistakes for their major food the jellyfish,

All the best,

Chris Luginbuhl
The Luginbuhl Foundation

chris Luginbuhl ar 3 Rhagfyr 2011, 20:13

I can never forget my experience coming to Cardiff,
Once for the filming of the giant Leatherback and the
other as I was very grateful to have been invited for
the grand opening of this exhibit,


I hope they are still using the slides and film that
we had donated to the museum,

Blessings,
Chris Luginbuhl

Fingle ar 8 Hydref 2011, 14:15

r u sure thats the largest turtle?

lyndaharris~live.co.uk ar 5 Medi 2011, 11:33

great report , i am a member of T R N C Turtle Watch , thuis year we had 34 nests being next to Aligade beach ,will be taking this info back to Cyprus wiyh me.

ej ar 2 Awst 2011, 03:54

i love turtles and it was very exiting to learn about this!!!! I will pass this on to a few people and hope the enjoyed it as much as i did!!!!

dull ar 21 Ebrill 2011, 09:16

awsome turtle

autumn ar 13 Rhagfyr 2010, 09:58

i never thought a turle can be so big

Gadael sylw


Gwerthuswch yr erthygl

Cynnwys:     

Delweddau:     

Arddull a darllenadwyedd: