Rhagor - darganfod byd o gasgliadau

Crefft yn blodeuo: darlunio botanegol gan artistiaid o ferched

[delwedd: Cerasus Major]

Maria Sibylla Merian
'Raupenbucher' (Book of Caterpillars) - 1679
Cerasus Major

[delwedd: Prunus Amygdalus]

Elizabeth Blackwell
'The Curious Herbal' 1737-39
Prunus Amygdalus

[delwedd: Protea]

Boneddiges Arabella Roupell
Protea

[delwedd: Carica Papaya]

Berthe Hoola van Nooten
Carica Papaya

[delwedd: Crateagus Macrantha]

Miss Sarah Anne Drake
Crateagus Macrantha

[delwedd: Romulea]

Jane Webb Loudon
Romulea

Mae casgliad yr Amgueddfa o ddarluniau botanegol yn cynnwys dros 9,000 o brintiadau a lluniau. Mae straeon difyr a dewr y tu ôl i lawer o'r lluniau yn y casgliad, yn enwedig straeon yr arlunwyr benywaidd a oedd yn chwarae rhan yn y darganfyddiadau gwyddonol.

Bu tuedd i anwybyddu arlunwyr botanegol benywaidd a'u gwthio i gyrion byd gwyddonol ac academaidd llysieueg. Roedd hyn yn tanseilio'u camp a'u cyfraniad i wyddor a chelfyddyd darlunio botanegol.

Rhan merched yn darlunio planhigion

Barn rhai oedd mai ffordd barchus i foneddigesau basio'r amser, gan wneud tipyn bach o baentio cyn te, oedd darlunio botanegol! Roedd hyn yn wir yn achos rhai merched ond nid pawb ohonynt. Enillodd nifer o ferched penderfynol ac annibynnol eu plwyf fel darlunwyr botanegol crefftus a dawnus.

Yr 17eg ganrif

Maria Sibylla Merian (1647-1717) oedd un o arlunwyr botanegol gorau ei chyfnod.

Bu gan Maria ddiddordeb mewn trychfilod a lindysod a'r planhigion oedd yn fwyd iddynt er pan oedd yn ifanc. Credir bod gan ei hewythr ffatri sidan a bod hyn wedi arwain at ei diddordeb hi yng nghylch bywyd y pryf sidan.

Ym 1679, cyhoeddwyd y gyntaf o'i thair cyfrol ar bryfetach Ewrop, wedi'u darlunio â'i hysgythriadau hi ei hunan. Roedd ei lluniau gofalus a manwl o bryfetach a'r planhigion yr oeddent yn byw arnynt yn gynsail ar gyfer llenyddiaeth wyddonol wedi hynny.

Ar ôl bod yn briod am 17 flynedd, gadawodd Maria ei gŵr ac ymuno â sect ddethol o'r enw'r Labadistiaid mewn castell yn yr Iseldiroedd. Ym 1698, gwerthodd Maria ei chasgliad i dalu am daith i astudio a disgrifio pryfetach yn eu cynefin.

Am ddwy flynedd, treuliodd ei holl amser yn chwilio am blanhigion a phryfetach newydd ac yn eu darlunio. Yn y pen draw, dychwelodd i Ewrop oherwydd afiechyd ac roedd yn gweithio ar nifer o luniau pan fu farw o strôc yn 70 oed.

Y 18fed ganrif

Anfonwyd gŵr Elizabeth Blackwell (1700-1758) i garchar dyledwyr am ddwy flynedd ar ôl iddo agor siop brintiau yn Llundain heb y brentisiaeth angenrheidiol.

Roedd yn rhaid i Elizabeth feddwl am ffordd o'u harbed rhag eu trafferethion ariannol a, gan ei bod yn arlunydd dawnus, cafodd ei hannog gan Syr Hans Sloane, Llywydd y Gymdeithas Frenhinol, i lunio llysieulyfr awdurdodol o blanhigion meddyginiaethol.

Cychwynnodd Elizabeth ar y dasg fawr hon gan ysgythru ei lluniau ei hunan ar blatiau copr a lliwio'r printiau â llaw.

Roedd hon yn dasg enfawr a theitl y gwaith gorffenedig oedd A Curious Herbal. Cyhoeddwyd y gyfrol gyntaf, a oedd yn cynnwys 500 o blatiau, ym 1738.

Er nad yw safon ei darluniau yn eithriadol, roedd hwn yn gofnod ardderchog yn ei gyfnod ac roedd yn gymaint o lwyddiant am iddo lenwi bwlch ym maes adnabod planhigion.

Y 19eg ganrif

Roedd Oes Fictoria yn gyfnod o ddatblygiadau mawr. Wrth i'r Ymerodraeth Brydeinig ehangu, roedd llawer o blanhigion newydd ac egsotig yn cael eu hanfon i Brydain.

Yn aml, roedd gwragedd bonheddig yn cyhoeddi llyfrau'n ddi-enw gan ei fod yn cael ei ystyried yn beth coman i gysylltu enw menyw â menter fasnachol.

Engraifft dda o hyn yw llyfr o'r enw Specimens of the Flora of South Africa by a Lady (1849). Roedd y 'Foneddiges' hon yn ymweld â De Affrica gyda'i gŵr ac, er mwyn pasio'r amser, bu'n paentio lluniau o blanhigion egsotig yr ardal. Cyhoeddodd y gyfrol yn ddi-enw ond, maes o law, daeth yn hysbys mai Lady Arabella Roupell oedd yr awdur.

Bu farw gŵr Berthe Hoola van Nooten (yn ei bri tua diwedd y 1800au) pan oeddent yn teithio yn Java, a gadawyd hi i fagu dwy ferch ar ei phen ei hunan. A hithau mewn angen mawr, cyhoeddodd The fruits and flowers of Java (1863), sy'n cynnwys darluniau lliwgar a chryf.

Yn unol â thraddodiadau cymdeithasol yr oes, ysgrifennodd Berthe ryw fath o ymddiheuriad yn y cyflwyniad i'r llyfr yn esbonio ei bod wedi'i gorfodi i ddefnyddio'i doniau fel arlunydd botanegol i'w chadw rhag tlodi ac fel encilfa yn ei galar.

Mae hyn yn rhoi syniad da i ni o ddisgwyliadau a statws merched yn y 19eg ganrif.

Daeth Miss Sarah Anne Drake (1803-1857) yn arlunydd botanegol o fri a chynhyrchodd lawer iawn o waith. Arbenigau mewn tegeirianau a chyfrannodd blatiau eithriadol at yr Orchidaceae of Mexico and Guatemala gan Bateman — un o'r llyfrau enwocaf a gyhoeddwyd erioed am degeirianau.
Efallai mai ei chynnyrch gorau oedd y 1,100 o blatiau ardderchog a luniodd ar gyfer y Botanical Register gan Sydenham Edwards. Enwyd y tegeirian 'Drakea' o Awstralia ar ei hôl.

Gadawyd Jane Webb Loudon (1807—1858) yn amddifad yn 17 oed. Ysgrifennodd nofel wedi'i gosod yn yr 21ain ganrif o'r enw The Mummy i'w chynnal ei hunan.

Daeth y nofel i sylw John Loudon, tirluniwr uchel ei barch, ac fe gyfarfu'r ddau a phriodi maes o law. Credai Jane fod llawer o lyfrau garddio ei gŵr yn rhy dechnegol ac felly ysgrifennodd Instructions in Gardening for Ladies (1840) mewn iaith glir a syml. Roedd y llyfr yn eithriadol o boblogaidd a gwerthwyd dros 20,000 o gopïau ohono.
Aeth Jane ymlaen i ysgrifennu The Ladies Flower-Garden ym 1840 a Botany for Ladies ym 1842.

Gwaith pwysicaf Anna Maria Hussey (1805—1877) oedd Illustrations of British Mycology, a gyhoeddwyd ym 1847-9 mewn dwy gyfrol. Mae'r llyfr yn cynnwys cyfres o blatiau lliw, gwybodaeth fiolegol a sylwadau cyffredinol sy'n cyfuno gwyddoniaeth, anectodau a chyfeiriadau llenyddol.
Cafodd y goden fwg Husseia ei henwi ar ei hôl.

Dyddiad yr erthygl: 16 Mehefin 2007

11 sylw

Amgueddfa Cymru ar 20 Mai 2010, 14:12

Dear Melissa,

I am afraid that we do not provide valuations. I suggest that you contact a reputable dealer such as Sotherans in London.

http://www.sotherans.co.uk/


Yours sincerely,

Heather Pardoe (Dr)

Amgueddfa Cymru ar 20 Mai 2010, 11:30

Dear Melissa - Your comment has been passed onto the relevant curator and we hope to be able to respond to your enquiry as soon as possible.
Thank you for your interest in Amgueddfa Cymru.
Graham Davies
Curator, Rhagor.

Diane Treseder ar 20 Mai 2010, 11:26

I was just wondering if any of Suzanne Treseder's family are left only I was told my ancestors were from Cornwall and I was just trying to trace back the family tree. There is quite a big clan of us in Swansea, I wondered if we are related?

Thanks for any help

Diane Treseder

melissa luke ar 20 Mai 2010, 11:24

hi i have a few engravings by drake and curtis i was wondering if you could give me some imformation on how i could find out what they are worth.my e-mail is please cantact me with any imfo.. thank you

Amgueddfa Cymru ar 14 Ebrill 2009, 09:16

Dear martin - I can confirm that we do not hold any illustrations by Barbera Everard.

Martin Everard ar 14 Ebrill 2009, 09:15

Dear Sirs,

Could you confirm that you do not have any of the botanical paintings or line drawings by Barbara Everard. See www.barbara-everard.com for the reason behind my question.

Amgueddfa Cymru ar 3 Tachwedd 2008, 12:14

Hi Diane, thank you for your message.
I'm afraid we don't hold information about Suzanne Treseder's family. I notice that Suzanne Treseder has written a book of the same name as this article: [http://www.nhbs.com/a_passion_for_plants_tefno_137840.html]. It's interesting that John Treseder was one of the first people to introduce Australasian plants such as tree ferns and cordylines to the UK.
There are a number of resources available for you to research whether you are indeed related. A good source of information is the Family Records website [http://www.familyrecords.gov.uk/].
Good luck with your search!

Barbara Quimba ar 3 Tachwedd 2008, 12:14

I really enjoyed your website and downloaded some of the beauties here. There is a problem with clicking to enlarge..after the plant(s) are in enlarged they stay over the text so a person can't continue reading after enlarging. Hope this helps.
BQ

Amgueddfa Cymru ar 3 Tachwedd 2008, 12:14

Dear Barbara,
Thank you for your comment - Try clicking on the enlarged image and it should return to its smaller size.

Joan ar 3 Tachwedd 2008, 12:14

Do you have any information on the Massey sisters who were from Anglesey up in North Wales?
Kind Regards,
Joan

Amgueddfa Cymru ar 3 Tachwedd 2008, 12:14 (Staff Amgueddfa Cymru)

Dear Joan - Thank you for your comment.

The Massey collection is held at Oriel Ynys Môn in Anglesey.
The National Museum has recently co-written a book with Oriel Ynys Môn about the Massey Sisters named: "It was a fine day... The Work of the Massey Sisters"

More information on the collection can be seen on Anglesey Council website: http://www.anglesey.gov.uk/doc.asp?cat=1999

Information on the gallery 'Oriel Ynys Môn' is on the Anglesey Arts Forum: http://www.angleseyartsforum.org/en/user/oriel_ynys_mon

I hope that this information is of use, thank you for your interest in Amgueddfa Cymru.

Gadael sylw


Geirfa

Carchar dyledwyr
Carchar i bobl oedd yn methu â thalu dyled. Cyn ganol y 19eg ganrif, roedd carchardai dyledwyr yn ffordd gyffredin o ddelio â dyledion.

Gwerthuswch yr erthygl

Cynnwys:     

Delweddau:     

Arddull a darllenadwyedd: