Rydych chi yn: Archwilio'r Casgliadau > Helpwch ni i ddysgu mwy am ddirgelwch yr "Ysbrydwlithen" estron

Helpwch ni i ddysgu mwy am ddirgelwch yr "Ysbrydwlithen" estron

Ysbrydwlithen aeddfed, tua 7cm o hyd.
Ysbrydwlithen aeddfed, tua 7cm o hyd.
Dannedd llafnaidd yr Ysbrydwlithen
Dannedd llafnaidd yr Ysbrydwlithen, pob un tua hanner milimedr o hyd. Mae'r rhain yn llawer hirach ac yn fwy miniog na dannedd rhywogaethau llysysol.
Llun agos o ben y wlithen.
Llun agos o ben y wlithen. Byddai'r llygaid, petasent yn bresennol, wedi'u lleoli ar flaenau'r ddau dentacl uchaf (hiraf).
Ysbrydwlithen ifanc
Ysbrydwlithen ifanc
Yn fuan bydd garddwyr Prydeinig yn sylwi ar newydd-ddyfodiad annisgwyl — yr Ysbrydwlithen ryfedd. Fe'i darganfuwyd am y tro cyntaf mewn gardd yng Nghaerdydd yn 2007, ac mae biolegwyr yn Amgueddfa Cymru a Phrifysgol Caerdydd wedi disgrifio'r anifail fel rhywogaeth sy'n newydd i wyddoniaeth.

Mae gwyddonwyr yn ceisio darganfod mwy — ac rydym angen eich help chi i ddarganfod pa mor gyffredin yw'r am y creadur hwn.

Mai 2009:Y Diweddaraf am Ysbrydwlithen, Gwanwyn 2010

Mae'r Ysbrydwlithen yn rhywogaeth estron, a gyflwynwyd i Brydain o amgylch gwreiddiau planhigion gardd. Mae ei pherthnasau agosaf yn byw ym mynyddoedd dwyrain Ewrop, Georgia a dwyrain Twrci.

Beth yw'r Ysbrydwlithen?

Yn wahanol i'r mwyafrif o wlithod, mae'r Ysbrydwlithen yn gigysol. Mae'n lladd mwydod yn y nos â'i dannedd llafnaidd pwerus, gan eu sugno i'w chorff fel sbageti. Mae'n anghyffredin hefyd gan nad oes ganddi lygaid (mae'n ddall mwy na thebyg) ac mae bron a bod yn hollol wyn.

Mae'n treulio'r mwyafrif o'i hamser o dan y ddaear, yn gwasgu ei chorff hyblyg i mewn i holltau neu dwneli i gyrraedd at fwydod, gan eu canfod trwy arogli neu flasu.

Pam ydym am glywed oddi wrth bobl sy'n ei gweld?

Ychydig iawn sy'n hysbys am y rhywogaeth hon. Gwyddom ei bod yn bwyta mwydod, a'i bod yn gallu byw a bridio mewn gerddi Prydeinig.

Ar y cyfan mae mwydod o fudd i arddwyr a byd amaeth, ac maent yn darparu bwyd ar gyfer llawer o'n bywyd gwyllt, felly mae'n bosib y gallai'r Ysbrydwlithen ddod i gael ei gweld fel pla.

I'n helpu i ddarganfod pa mor gyffredin yw'r Ysbrydwlithen, rydym yn awyddus iawn i glywed oddi wrth unrhyw un sy'n ei chanfod. Rydym wedi cynhyrchu llawlyfr i helpu pobl i ganfod ac adnabod y wlithen.

Lle i ganfod yr Ysbrydwlithen

Y ffordd orau i ganfod yr Ysbrydwlithen yw edrych o dan botiau planhigion, slabiau pafin neu gerrig ar bridd, neu wrth balu mewn gerddi, rhandiroedd neu tomenni compost. Efallai bod yn well ganddynt bridd rhydd, cyfoethog â digon o fwydod, ac mae'n debygol eu bod yn gallu cloddio'n eithaf dwfn.

Mae'r babanod, sydd ond ychydig filimedrau o hyd pan maent yn deor, ac yn eithaf tenau, yn amlwg iawn ar gefndir tywyll.

Mae'r llawlyfr adnabod hefyd yn cynnwys un o'r Gwlithod Cragennog (Testacella sp.) sydd hefyd, fel yr Ysbrydwlithen, yn ddirgelwch. Byddai gwybodaeth ynglŷn â'u gweld yn ein helpu i ddeall mwy am y wlithen hon hefyd.

Os welwch chi naill ai'r Ysbrydwlithen neu'r Wlithen Gragennog, hoffem glywed oddi wrthych. Cysylltwch â ni drwy'r cyfeiriad yn y llawlyfr adnabod.

Llawlyfr Adnabod yr Ysbrydwlithen. [PDF - 485 KB]
Llawlyfr Adnabod yr Ysbrydwlithen. [PDF - 485 KB]

Canllawiau ar yr Ysbrydwlithen

Rydyn ni wedi cael dwsinau o ymatebion o bob rhan o Brydain ac Iwerddon yn barod. Ond mae'r nifer o gofnodion o Ysbrydwlithod a gadarnhawyd yn gymharol fychan, ac rydyn ni'n dal yn awyddus i gael rhagor. Os ydych chi'n meddwl eich bod chi wedi gweld Ysbrydwlithen, cofiwch nodi'r pwyntiau canlynol:

  • Dywedwch pa rywogaeth (neu fath) welsoch chi (Ysbrydwlithen, Gwlithen Gragennog ac ati)
  • Dywedwch ble a phryd y gwelsoch chi'r wlithen (gan gynnwys y cod post at ddibenion mapio)
  • Anfonwch luniau digidol os oes modd. Mae angen ffotograffau neu sbesimenau er mwyn dilysu unrhyw gofnodion.

Manylion cyswllt:

Croeso i chi ddefnyddio'r manylion cyswllt isod. Byddwn ni'n ymateb i unrhyw ymholiadau drwy e-bost neu dros y ffôn. Fel arall, gadewch eich sylwadau ar y dudalen hon (cliciwch ar y botwm "Gadael Sylw" isod). Os ydych chi'n gadael sylw, cofiwch gynnwys eich cyfeiriad e-bost.

E-bost: ben.rowson@amgueddfacymru.ac.uk
Ffôn: 029 2057 3110

Dyddiad yr erthygl: 9 Gorffennaf 2008

+ Dangos sylwadau

---

Gadael sylw


Gwerthuswch yr erthygl

Cynnwys:
starstarstarstarstar

Delweddau:
starstarstarstarstar

Arddull a darllenadwyedd:
starstarstarstarstar