Rhagor - darganfod byd o gasgliadau

Yr Amgueddfa'n cofnodi'r daeargryn mwyaf yn y DU ers 25 mlynedd.

[delwedd: Sgan o seismograff Amgueddfa Genedlaethol Caerdydd]

Sgan o seismograff Amgueddfa Genedlaethol Caerdydd. Cofnodwyd y siocdonnau gan seismomedr ger Casnewydd cyn eu trosglwyddo i seismograff yr Amgueddfa.

Mae seismograff yr Amgueddfa wedi cofnodi'r digwyddiad seismig mwyaf ar dir ers 1990.

Cofnodwyd y digwyddiad gan seismograff yr Amgueddfa am 00:57.14 GMT ar 27 Chwefror. Cadarnhawyd mai dyma'r daeargryn maint 5.2 a gofnodwyd gan Arolwg Daearegol Prydain. Canfuwyd yr uwchganolbwynt i'r gogledd o Market Rasen, Sir Lincoln am 00.56.47 GMT.

Cymerodd tonnau'r daeargryn gwta 27 eiliad i deithio'r 158 milltir rhwng Market Rasen a'r seismomedr, sydd ger Casnewydd. Mae hyn yn golygu bod y tonnau wedi teithio ar gyflymder o 5.85 milltir yr eiliad.

Dyma'r digwyddiad mwyaf ar y tir yn y DU ers y daeargryn maint 5.1 yn Bishops Castle ar ffin Cymru ar 2 Ebrill 1990.

Teimlwyd effeithiau digwyddiad Market Rasen cyn belled â Newcastle, Sir Efrog, Llundain, Cymbria, Canolbarth Lloegr, Norfolk a rhannau o Gymru. Cafwyd adroddiadau o ddifrod i doeon, waliau a simneiau o amgylch yr uwchganolbwynt, ac anafwyd dyn yn Wombwell ger Barnsley, de Sir Efrog, pan gwympodd gwaith maen ar ei ben.

Ôl-gryniad

Yn aml bydd daeargrynfeydd llai, neu ôl-gryniadau, yn dilyn daeargrynfeydd o'r maint hyn. Cofnodwyd daeargryn maint 1.8 yn yr ardal ychydig oriau'n unig ar ôl y prif ddigwyddiad.

Bydd angen ymchwiliad manwl i ganfod y strwythur daearegol oedd yn gyfrifol am y prif ddaeargryn. Mae'r Arolwg Daearegol eisoes wedi dangos i'r daeargryn ddigwydd tua 18km o dan y ddaear. Mae'n debygol felly ei fod wedi digwydd ar hyd ffawtlin mewn creigiau Gyn-Gambriaidd, fel y rhai sy'n gorwedd o dan y rhan fwyaf o Gymru.

Mae'n annhebygol fod yr union ffawtlin a achosodd y daeargryn yn agored ar yr arwyneb gan fod creigiau Paleosöig a Mesosöig iau (Carbonifferaidd, Triasig a Jwrasig, er enghraifft) yn gorchuddio'r creigiau Gyn-Gambriaidd yn ardal Market Rasen.

Y daeargryn maint 5.4 ym Mhen Llyn ar 19 Gorffennaf 1984 yw'r un mwyaf a gofnodwyd erioed ar y tir yn y DU.

Gwybodaeth o:
http://www.earthquakes.bgs.ac.uk/
http://www.emsc-csem.org/
http://earthquake.usgs.gov/regional/neic/
http://news.bbc.co.uk/

Dyddiad yr erthygl: 28 Chwefror 2008

1 sylw

Ron Higgins AWC ar 3 Tachwedd 2008, 12:14

Excellent section but can find nothing about the tidal wave that caused death and devestation to south Wales and up the Bristol channel on jan 30 1607, This was almost certainly a tsunami caused by a fault in the Irish sea and has been researched extensively by Prof. Haslett of Bath University and a professor of Woolangong University for the past 6 years.

Gadael sylw


Geirfa

Maint
Maint yw'r ffordd o fesur cryfder daeargryn. Y Graddfa Richter yw'r un a ddefnyddir gan amlaf yn y DU ar gyfer daeargrynfáu 'lleol'.

Ôl-gryniadau
Daeargrynfáu sy'n dilyn y ddaeargryn fwyaf mewn cyfres. Maent yn llai na'r brif ddaeargryn a gallant barhau am flynyddoedd wedyn.

Seismograff
cofnodi'r symudiadau a deimlir gan y seismomedr. Gwneir hyn trwy olrhain y symudiad ar bapur neu ar ffurf data electronig.

Seismomedrau
Mae seismomedrau y creu cerrynt trydan a gofnodir gan seismograff. Mae seismomedrau'n sensitif iawn a gallant gofnodi symudiadau bach iawn nad yw pobl yn eu teimlo o gwbl.

Gwerthuswch yr erthygl

Cynnwys:     

Delweddau:     

Arddull a darllenadwyedd: