Rydych chi yn: Archwilio'r Casgliadau > Creigresi cwrel mewn perygl!

Creigresi cwrel mewn perygl!

Beth yw Cwrel?

Anifeiliaid bychain bach (polypiaid) yw cwrelau sy'n byw gyda'i gilydd mewn cytrefi. Maen nhw'n perthyn i milflodau. Mae yna gwrelau meddal a chwrelau caled; dim ond y rhai caled sy'n creu creigresi.

Ceir cwrelau fel rheol mewn dyfroedd trofannol bas yng nghyffiniau'r cyhydedd, yn gyffredinol rhwng Trofan y Cranc a Throfan yr Afr. Mae cwrelau môr dwfn wedi cael eu darganfod mewn blynyddoedd diweddar ac mae'r rhain i'w gweld mewn dyfroedd ledled y byd. Pan fo'r cwrel yn marw mae'n gadael strwythur calchfaen caled (calsiwm carbonad) ar ei ôl.

Sut mae cwrel yn atgynhyrchu?

Atgynhyrchu rhywiol - y ffurf mwyaf cyffredin. Mae wyau a sberm yn cael eu rhyddhau i'r dŵr. Mae'r sberm yn ffrwythloni'r wy ac yn cynhyrchu planwla sy'n arnofio yn y dŵr am sawl wythnos cyn glynu wrth graig neu longdrylliadau a chynhyrchu polypiaid.

Atgynhyrchu anrhywiol - gall polyp wneud clôn o'i hunan gan rhoi'r gallu i gwrel drwsio darnau sydd wedi difrodi. Dyma sut mae creigres yn tyfu. Gall dyfu hyd at 20cm (8 modfedd) mewn blwyddyn.

Beth mae cwrel yn ei fwyta?

Mae cwrel yn bwydo fel milflodau, gan ddefnyddio tentaclau i ddal bwyd fel plancton. Yn ogystal mae ganddynt blanhigion mân o'r enw Zooxanthellae yn byw y tu mewn iddynt. Mae'r rhain yn darparu maetholion ar eu cyfer. Mae'r planhigion bychain bach yn defnyddio golau'r haul a gwastraff cwrelau i fwydo. Perthynas symbiotig yw'r enw ar hyn.

Beth sy'n bwyta cwrel?

Mae Pysgod Parot a Glöyn y Môr wedi addasu'n dda i fwyta cwrel ac mae ganddynt ddannedd blaen cryf.

Mae'r sêr-bysgodyn o'r enw Coron Ddrain yn bla mawr i gwrelau. Mae'n bwyta pen y cwreli gan adael y sgerbwd bregus sy'n gallu cael ei dreulio'n hawdd.

Mae rhai malwod morol e.e. Drupella yn gallu achosi niwed mawr i greigresi hefyd. Mae ganddynt rannau arbennig i'w cegau (neu radwla) ac maen nhw'n bwyta pennau cwreli byw.

Pam fod cwrel mewn perygl?

Mae niwed gan gwrelifforau (anifeiliaid sy'n bwyta cwrelau) yn broses naturiol, ond mae cychod modur, snorcelwyr a chasglwyr cwreli yn cael effaith waeth o lawer ar greigresi.

Os yw'r cwrel yn troi'n wyn, mae'r anifail bach wedi marw ac wedi gadael ei sgerbwd calsiwm carbonad ar ei ôl. Y tymheredd a phelydrau UV yr haul sy'n gyfrifol am y 'cannu' hwn - ac mae'r ddau yn sgil-effeithiau o'r effaith tŷ gwydr.

Mewn tywydd garw mae'r tonnau'n taro yn erbyn y creigres ac mae glaw mawr yn gwanhau'r morlynnoedd gan achosi cannu pellach. Mae llygredd o ddiwydiant a chartrefi yn effeithio ar greigresi cwrel hefyd. Mae lefelau uwch o gemegion a sedimentau yn lladd y cwrel.

Beth yw'r ots?

Mae creigresi yn gartref i gymunedau unigrwy o blanhigion ac anifeiliaid nad ydynt i'w cael yn unman arall ar y blaned. Maen nhw'n amddiffyn cymunedau ar ynysoedd bach ac yn darparu bwyd ar gyfer eu pobl.

Mae cymunedau'r creigresi cwrel wedi cynhyrchu llawer o sylwedau newydd i wyddoniaeth, e.e. cyffur lladd poen o wenwyn cregyn pigfain, ac eli haul o gwrel.

Dyddiad yr erthygl: 23 Gorffennaf 2007

+ Dangos sylwadau

---

Gadael sylw


Gwerthuswch yr erthygl

Cynnwys:
starstarstarstarstar

Delweddau:
starstarstarstarstar

Arddull a darllenadwyedd:
starstarstarstarstar