Rhagor - darganfod byd o gasgliadau

Beddrodau megalithig Oes y Cerrig yng Nghymru

Beddrodau megalithig

[delwedd: Pentre Ifan]

Pentre Ifan (Sir Benfro), un o'r beddrodau megalithig mwyaf trawiadol yng Nghymru. Yn wreiddiol, roedd ynghladd dan dwmpath o dywyrch a cherrig.

Yng Nghymru ceir un o'r casgliadau gorau o feddrodau megalithig yn y Deyrnas Unedig. Yn ogystal â bod yn weledol ddramatig, mae'r henebion hyn yn ffynonellau pwysig o wybodaeth am fywyd a marwolaeth 5,500 o flynyddoedd yn ôl.

Mae tirwedd Cymru yn gyforiog o henebion. Fil o flynyddoedd yn ôl, cestyll oedd y nodweddion mwyaf trawiadol; fil o flynyddoedd cyn hynny caerau Rhufeinig oedd amlycaf, a chyn hynny, bryngaerau'r Oes Haearn. Ond yr henebion cynharaf i oroesi hyd heddiw yw beddrodau megalithig - siambrau claddu cerrig sy'n dal i greu ymdeimlad o'r gorffennol pell.

Cafodd beddrodau megalithig eu hadeiladu bron 6,000 o flynyddoedd yn ôl, ar adeg pan oedd trigolion Cymru yn byw mewn cymunedau bach, yn defnyddio offer cerrig ac yn rhoi prawf ar ddulliau hollol newydd o ffermio'r tir a chadw da byw. Heddiw, mae'r fath fywyd yn swnio'n syml ac yn ansoffistigedig o'i gymharu â'n ffordd ni o fyw. Fodd bynnag, dengys tystiolaeth y beddrodau megalithig nad oedd bywyd pawb yn syml yn ystod y cyfnod hwn.

At ei gilydd, mae beddrodau megalithig Cymru ar ffurf siambrau cerrig sy'n cynnwys maen capan mawr yn gorwedd ar ben nifer o feini unionsyth. Yn wreiddiol, byddai'r rhain wedi'u gorchuddio dan dwmpath o dywyrch a cherrig. Yn fynych, roedd i bob siambr flaengwrt lle arferid cynnal seremonïau.

Maint y megalithau yw eu nodwedd amlycaf. I greu siambr Maen Ceti ym Mro Gŵyr bu'n rhaid codi un maen dros 4m (14tr) o hyd a 2m (7ft) o drwch. Mae maen capan enfawr Tinkinswood (Bro Morgannwg) yn pwyso 36 tunnell fetrig.

Gartref i gyndadau'r gymuned

[delwedd: Adluniad o fywyd bob dydd yng Nghymru 6,000 o flynyddoedd yn ôl]

Adluniad o fywyd bob dydd yng Nghymru 6,000 o flynyddoedd yn ôl, yn seiliedig ar gloddiadau ar safle Clegyr Boia (Sir Benfro). Canolbwyntiai arferion dyddiol y rhan fwyaf o'r bobl ar dyfu cnydau, hel planhigion gwyllt a bugeilio defaid a gwartheg.

Mae'r ffaith yr aeth pobl Oes y Cerrig i'r fath drafferth i adeiladu eu beddrodau yn arwydd o'u pwysigrwydd i gymunedau'r cyfnod hwn.

Yn orffenedig, gweithredai'r beddrod fel crypt yr oes hon a châi'r siambr ei lenwi'n raddol â chyrff y meirw gyda threiglad y blynyddoedd. Mewn gwirionedd, roedd y siambr yn gartref i gyndadau'r gymuned.

Ambell un heb ei ddarganfod?

[delwedd: Dyffryn Ardudwy]

Darlun o Ddyffryn Ardudwy (Gwynedd), gan David Gunning. Adeiladwyd y cofadail hwn fesul cam; y rhan gyntaf a godwyd oedd y siambr ar y chwith.

Ceir beddrodau tebyg i'r rhain mewn sawl rhan o Gymru. Yn ne-ddwyrain y wlad mae grŵp pwysig ohonynt i'w gael yng nghyffiniau'r Mynyddoedd Duon yn ogystal ag enghreifftiau eraill ym Mro Morgannwg. Yn ne-orllewin Cymru ceir clystyrau ohonynt yn Sir Benfro a Sir Gaerfyrddin. Ond ceir y beddrodau mwyaf trawiadol ym Môn, ardal sy'n nodedig am eu niferoedd a'u hamrywiaeth.

Y beddrodau hyn yw'r ychydig sydd wedi goroesi'r gwaith o glirio'r tir i ateb gofynion byd amaeth, a'r ysbeilio a fu er sicrhau cyflenwadau o gerrig adeiladu - yn ddiau, roedd mwy o lawer yng Nghymru ar un adeg ac mae'n bosibl fod ambell un heb ei ddarganfod.

Darllen Cefndir

[delwedd: Maen Ceti]

Maen Ceti, ar Benrhyn Gŵyr. Roedd gosod maen capan enfawr y siambr hon ar ben nifer o feini unionsyth llai yn un o gampau peirianyddol mawr Oes y Cerrig.

The Tomb Builders: In Wales 4000-3000BC gan Steve Burrow. Amgueddfa Genedlaethol Cymru, 2006.

Megalithic tombs and long barrows in Britain gan F. Lynch. Shire Publications (1997).

Dyddiad yr erthygl: 14 Mai 2007

6 sylw

Dennis Neo-ruit ar 4 Chwefror 2014, 22:07

Last year, I visited a neolithic monument in Wales, the Pentre Ifan monument in picture on the right - top of this Page.

I am a soil scientist from the Netherlands , and since the universe consists of 99.9% dark matter, I believe a flooding catastrophe Happened in the Atlantic. Proofs of the catastrophe can be found on the right places (creative thinking needed in the Netherlands.

Some piece of land sunk/vanished (Atlantis, quantum spin distortion), as an result parts of Ireland and England came up due to isostasis/ balance distortion.

As a memory of this historic catastrophic happening, in my opinion and neolithic theirs, this monument was raised in according to witness points (rocks) in the landscape as an highly important forever lasting story teller of an world shaking once-in-lifetime event. it was worth the huge amount of energy put in to raise it up by the few survivors of the great flood!

Can anybody give me more details about the dating of this monument?
According to the great flood of Socrated it must be around 10.500 b.c.
The event may have been companied by thunderbolts of the gods. IN Holland blue baked stone clays can be found with burned pieces of vegetational woods in it!

it shows Atlantis (submerged), Ireland and England (more upheaved).


Alex Foster ar 22 Mawrth 2011, 16:17

As far as I know there is little to no evidence of these having ever been covered with mounds and I believe there is only one with evidence of any human remains within its confines. It is more likely that these acted as markers on the landscape or as cenotaphs or memorials.

Amgueddfa Cymru ar 24 Mehefin 2009, 13:40 (Staff Amgueddfa Cymru)

Dear Brian -
Thank you for your comment, you may find The burial tombs of Stone Age Wales article helpful, along with the comments that have been submitted, as it explains a little about possible symbolism of the carvings on the Bryn Celli Ddu stone. Thank you for your interest in Amgueddfa Cymru

Brian Coggins ar 24 Mehefin 2009, 13:08

The carved stone from Bryn Celli Ddu has fascinated me for over 2 decades. As it was removed to Cardiff Museum, what research has been caried out on the meaning or significance of these carvings? I have visited the site innumerable times, but seen the original stone only once at your museum. Presumably someone has studied it?

Steve Burrow - Earlier Prehistorian, Amgueddfa Cymru ar 2 Mawrth 2009, 14:32 (Staff Amgueddfa Cymru)

I haven't got any information on digs at Twm Barlwm, but would suggest contacting the Glamorgan Gwent Archaeological Trust. They hold an index of all archaeological monuments in southeast Wales and would certainly know if there had been any digs there.

Their website can be found at:
www.ggat.org.uk

gwyn jones ar 2 Mawrth 2009, 14:15

Are there any published articles on archaeological digs at Twm Barlwm prehistoric monument in Gwent? Especially downloadable ones.

Gadael sylw


Geirfa

Maen capan
Y garreg ar frig cofeb, piler neu wal.

Gwerthuswch yr erthygl

Cynnwys:     

Delweddau:     

Arddull a darllenadwyedd: