Rhagor - darganfod byd o gasgliadau

Pen brysgyll Maesmor - un o gampweithiau Oes y Cerrig

[delwedd: Pen brysgyll Maesmor.]

Pen brysgyll Maesmor.

Wedi'i ddarganfod yn 1840, arferid credu bod y gwrthrych hwn naill ai'n forthwyl aberthol Archdderwydd, neu'n frysgyll rhyfel a oedd yn eiddo i bennaeth Celtaidd.

[delwedd: Manylyn o'r cerfwaith ar ben brysgyll Maesmor, sy'n dangos nam anghyffredin yn y cynllun, sef dau gwplws wedi'u torri (gweler canol y llun).]

Manylyn o'r cerfwaith ar ben brysgyll Maesmor, sy'n dangos nam anghyffredin yn y cynllun, sef dau gwplws wedi'u torri (gweler canol y llun).

[delwedd: Pennau brysgyll]

Pennau brysgyll o Gwm Ogwr (Bro Morgannwg), Y Fron (Sir y Fflint), a Thŷ'r Sger (Pen-y-bont ar Ogwr). Mae'r rhan fwyaf o'r pennau brysgyll a luniwyd tua 2500CC yn gymharol syml a diaddurn. Cafwyd hyd i enghreifftiau tebyg i hwn ledled Cymru.

Mae'n hawdd meddwl am Oes y Cerrig fel cyfnod pan oedd bywyd yn fyr, yn greulon ac yn fwystfilaidd. Mae pen brysgyll Maesmor yn brawf nad felly yr oedd hi drwy'r amser.

Arferid gweithio pennau brysgyll fel hwn tua 2500CC, cyn bod sôn am drin metel ac ar adeg pan oedd cymunedau yn ennill eu bywoliaeth drwy ffermio'r tir gyda chymorth offer cerrig.

Cafwyd hyd i nifer o bennau brysgyll yng Nghymru. At ei gilydd, fe'u darganfuwyd yn ddamweiniol, wedi i ryw weithgaredd eu dwyn i'r golwg gerllaw'r fan lle cawsant eu colli neu eu gwaredu. Fodd bynnag, fe'u ceir weithiau mewn claddiadau, gan gynnwys un enghraifft o Wiltshire y cafwyd hyd iddo ar bwys corff oedd wedi'i addurno ag addurniadau aur ac asgwrn.

Mae hyn wedi arwain at yr awgrym bod pennau brysgyll yn symbolau o rym - gwrthrychau a roddai statws i'w perchennog. Mae'n hawdd dychmygu mai dyna beth oedd y pen brysgyll hwn, oherwydd pe bai ei berchennog am gael rhywbeth i'w ddefnyddio fel pastwn yn unig, byddai wedi arbed llawer iawn o ffwdan iddo ef ei hunan drwy dyllu carreg a'i gosod ar ben coes bren.

Yn lle hynny, cymerodd ddarn mawr o gallestr wen - sydd yn anghyffredin yn Sir Ddinbych lle cafwyd hyd i'r pen brysgyll - gan ei naddu a'i braslunio. Yna, tyllwyd y garreg galed, gan ddefnyddio, yn ôl pob tebyg, ddril bwa ynghyd â llawer o ddŵr a thywod i'w helpu i greu'r twll ar gyfer y goes.

Ond y gamp oedd torri a chaboli'r ffasedau ar ochrau'r pen brysgyll er mwyn creu'r cynllun cywrain. Cyflawnwyd hyn hefyd, yn ôl pob tebyg, drwy ddefnyddio ochr dril bwa i greu'r rhigolau sy'n gorgyffwrdd â'i gilydd.

Mae'n swnio'n waith digon rhwydd ond mae'n rhaid bod gwneuthurwr y pen brysgyll hwn wedi bod wrthi am ddegau o oriau.

Y canlyniad yw pen brysgyll hardd sydd wedi goroesi mil o flynyddoedd, gwrthrych oedd yn destun edmygedd ei berchennog - efallai hynafgwr neu bennaeth cymuned, neu grefftwr cyffredin a ymfalchïai yn ei allu ef ei hun.

Pwy bynnag oedd yn berchen ar ben brysgyll Maesmor, mae'n dangos y bu adegau, hyd yn oed yn ystod Oes y Cerrig, pan gâi celfweithiau eu creu a'u gwerthfawrogi.

Dyddiad yr erthygl: 14 Mai 2007

3 sylw

Lynn ar 6 Gorffennaf 2011, 09:28

This is a beautiful collection of remarkable mace-heads from the distant past, and a very interesting story and explanation of how our ceremonial maces came about. Thank you - I really enjoyed this, and learned from it.

Andrew T Young ar 15 Mehefin 2009, 09:05

Suggesting that a neolithic macehead belonged to an 'Arch Druid' is misleading the public.

There is no evidence for the existence of 'druids' prior to the Iron Age and absolutely no evidence that maceheads were a badge of office for them.

This is a very subjective and misleading description and not supported by any archaeological evidence.

Lauryn ar 20 Tachwedd 2008, 11:36

I think that this is so cool!! I have 2 do a report on this for History and I was looking at some of the interesting things that I saw!! Google is a very unique place to look things up on. It might lead you to some strange places but I sure do love it!!!!!!!!!!

From Lauryn Alisa McClain!!

Gadael sylw


Gwerthuswch yr erthygl

Cynnwys:     

Delweddau:     

Arddull a darllenadwyedd: