Rydych chi yn: Archwilio'r Casgliadau > Palasau Alwminiwm - bywyd mewn pre-fab

Palasau Alwminiwm - bywyd mewn pre-fab

Caffaelwyd pre-fab i'w arddangos yn Sain Ffagan Amgueddfa Werin Cymru yn 2000. Gwnaeth yr Amgueddfa apêl i'r cyhoedd am wybodaeth ynglŷn â byw mewn pre-fab. Rydym bellach wedi derbyn dros 40 o lythyrau yn llawn gwybodaeth amhrisiadwy o lygad y ffynnon. Mae un o'r goreuon yn cofnodi ymateb Mrs Ann Owens pan symudodd i mewn i'w pre-fab yng Nghefn-Coed-y-Cymer, ger Merthyr Tydfil, ym mis Ebrill 1947:

Ystafell fyw
Ystafell fyw
Cegin
Cegin
Ystafell wely'r plant
Ystafell wely'r plant

"Roedd y tai pre-fab yn ymddangos yn rhyfedd i ni, redden nhw'n llwyd ac yn dwt a ffres, ond braidd yn anghyffredin efallai... Aethon ni i mewn drwy'r drws ffrynt a baentiwyd yn wyrdd fel y ffenestri a'r drws cefn, a gweld bod yr ystafelloedd wedi'u paentio'n lliw hufen a gwyrdd, a oedd yn cyd-fynd yn union â'n chwaeth ni.

Roedden ni mewn cyntedd cul â chwpwrdd cotiau ac ati ar y dde. Ar y chwith roedd yna dŷ bach. Tŷ bach yn y tŷ, dyna foethus! Yna ystafell ymolchi gyda basn dwylo a chwpwrdd sychu dillad. Roeddem wrth ein boddau gan fod hyn yn llawer mwy nag yr oeddem wedi'i ddisgwyl. Ar y dde roedd y ddwy ystafell wely, gyda wardrobau a chypyrddau wal bendigedig! Yr ystafell fyw oedd nesaf, ystafell fawr gyda rhagor o gypyrddau a droriau. Roedd y lle tân ar y chwith... Hwn oedd yn cynhesu'r dŵr, roedden ni'n mynd i gael dŵr poeth drwy'r tap. Roedd hyn yn anhygoel, a chyda dau o blant, roedden ni ar ben y byd.

Erbyn cyrraedd y gegin oedd yn cynnwys popeth o dan haul, roedd fy ngŵr yn fud gan ei fod mor hapus. Es innau ati i agor cypyrddau a droriau ar hyd yr unedau gwyrdd, boeler dŵr i olchi dillad, popdy trydan, ac yn fwy hynod na'r cwbl, oergell. Doedden ni ddim yn gallu credu'n lwc... Yr unig bethau ychwanegol y bu rhaid i mi eu cael oedd bwrdd i fynd o dan y ffenestr, llenni rhwyd a gorchuddion llawr...Roedd gennym dâp mesur i fesur y ffenestri ar gyfer y llenni, a'r lloriau ar gyfer y gorchuddion. Yna roedd rhaid penderfynu sut i wario'n cwponau.

Bu'n rhaid i ni orchuddio'r estyll a phrynu linoliwm ar gyfer pob ystafell. Medrais wneud y llenni fy hun, gan fod mam wedi rhoi ei pheiriant gwnïo troedlath Singer i mi. Roeddwn hefyd wedi gwneud r?g aelwyd wlân y gaeaf blaenorol. Cyn gynted ag yr oedd y lloriau wedi'u gorchuddio a'r llenni wedi'u hongian roedden ni'n teimlo bod gyda ni gartref. Wedi prynu'r celfi yr oedd gennym gwponau ar eu cyfer, roedd yn amser symud i mewn. Roedden ni'n hapus ac wedi cynhyrfu o fod yn berchnogion ar ein cartref cyntaf, ac o'n safbwynt ni ar y pryd, roedd yn cynnwys pob cysur modern.

Fe brynom swît dridarn Rexene brown a defnyddiais ddefnydd â streips oren, gwyrdd a llwydfelyn i wneud gorchuddion ar gyfer y clustogau a'r llenni i gyd-fynd â nhw.

Roeddem yn ffodus o gael swît ystafell wely cyflawn ac roedd modd i mi brynu cadair wellt a mat carped. Bu'n rhaid prynu gwely ar gyfer fy mab ond gan nad oedd cwponau gyda ni ar ôl fe drefnodd rheolwr y siop gelfi bod un yn cael ei wneud allan o hen fwrdd mahogani, a oedd yn wych. Roedd gan grud fy merch, a wnaethpwyd gan fy ngŵr, ochrau y medrem eu tynnu'n rhydd, er mwyn gwneud gwely bach iddi. Roedd yna gist fach, a gefais pan oeddwn yn 21, rhwng y gwelyau a'r mat carped.

Roedd linoliwm ym mhob ystafell. Rhytgoch a hufen yn y gegin, dail yr hydref yn yr ystafell fyw, gwyrdd a hufen yn y brif ystafell wely a glas yn ystafell wely'r plant."

Trwy ddefnyddio'r wybodaeth o'r llythyr hwn, a nifer o rai eraill, roedd modd i ni ddodrefnu'r pre-fab yn Sain Ffagan fel y byddai wedi bod ym 1950.

Dyddiad yr erthygl: 19 Chwefror 2007

+ Dangos sylwadau

---

Gadael sylw


Geirfa

Erthygl gwreiddiol

Cliciwch i lawrlwytho'r erthygl gwreiddiol.

Gwerthuswch yr erthygl

Cynnwys:
starstarstarstarstar

Delweddau:
starstarstarstarstar

Arddull a darllenadwyedd:
starstarstarstarstar