Rydych chi yn:  >   >   > 

Datganiadau i'r Wasg

Arddangosfa Gwaith Brunel yng Nghymru yn Amgueddfa Wlân Cymru

 Bydd arddangosfa ar waith Brunel yng Nghymru i’w gweld yn Amgueddfa Wlân Cymru, Dre-fach Felindre o ddydd Sadwrn 17 Awst tan ddydd Sadwrn 9 Tachwedd, yn edrych ar reilffyrdd, pontydd a morgloddiau pwysig y peiriannydd enwog Isambard Kingdom Brunel (1806 – 1859) yng Nghymru.

 

Mae mynediad am ddim i’r arddangosfa, sy’n canolbwyntio ar ddyfeisgarwch Brunel a sut y defnyddiodd beirianneg i oresgyn rhwystrau’r tirwedd i ledaeniad systemau trafnidiaeth, o Sir Benfro i ororau Gwent.

Dywed rhai taw Isambard Kingdom Brunel oedd peiriannydd rheilffordd mwyaf ei oes - mwyaf unrhyw oes. Adeiladodd bump ar hugain o reilffyrdd, dros gant o bontydd (gan gynnwys pum pont grog), wyth system pier a doc, tair llong ac ysbyty faes prefab i’r fyddin. Mae pob elfen o’i waith i’w weld yng Nghymru – yn rheilffyrdd, pontydd, dociau a llongau teithwyr anferth hyd yn oed.

Ganwyd Brunel yn Portsea ar 9 Ebrill 1806 ac wedi gweithio fel peiriannydd cynorthwyol ar broject ei dad i adeiladu’r twnnel tanddwr cyntaf o dan Afon Tafwys, cafodd ei benodi’n brif beiriannydd Rheilffordd Great Western ym 1833. Ond doedd Brunel ddim am adeiladu rheilffordd o Lundain i Fryste – roedd am ei hymestyn i Gymru.

Er bod y llinell i’r dwyrain o Abertawe wedi agor erbyn haf 1850, cymerodd chwe mlynedd arall i gwblhau’r adran orllewinol, ond dyma ei hagor yn golygu bod cyswllt uniongyrchol rhwng Llundain a’r Gorllewin am y tro cyntaf.

Mae gan Brunel nifer o gysylltiadau eraill â Chymru. Ymhlith y mwyaf nodedig mae’r bont ar draws Afon Gwy yng Nghas Gwent – strwythur ar goesau haearn bwrw mawr – a’r draphont 37 bwa dros Afon Tawe yng Nglandŵr, Abertawe – y draphont bren hiraf iddo ei hadeiladu.

Un o greadigaethau mwyaf diddorol Brunel yw’r gyfres o fwtresi hedegog ar draws y trac yn Llansamlet, tebyg iawn i’r bwtresi ar eglwysi cadeiriol. Cawsant eu hadeiladu i atal yr argloddiau rhag llithro dros y trac mewn glaw trwm neu dywydd garw.

Bu hefyd yn flaenllaw wrth ddylunio Rheilffordd Cwm Tâf, un o’r prif draffyrdd fyddai’n cario glo’r Rhondda i Gaerdydd. Ef oedd yn gyfrifol hefyd am arallgyfeirio Afon Taf o gyffiniau’r ardal sy’n cael ei adnabod heddiw fel Parc yr Arfau, gan liniaru tipyn ar y problemau llifogydd yno. Mae’r draphont ar draws Afon Taf yng Nghoed Goetre yn un o’i strwythurau mwyaf prydferth.

Ym 1851 dyluniodd Brunel Reilffordd Cwm Nedd, ac fel rhan o’r project adeiladodd Draphont Cwmdâr i gludo glo ar hyd y dyffryn. Yn anffodus, cafodd y strwythur ei ddymchwel ym 1947, yn fuan wedi’r Ail Ryfel Byd.

Er nad oedd yn Gymro ei hun, mae cysylltiadau Brunel â’r wlad yn parhau’n gryf.

Mae mynediad am ddim i Amgueddfa Wlân Cymru, sydd ar agor bob dydd o 10am i 5pm dros yr haf ac ar gau ar ddydd Sul a dydd Llun rhwng Hydref a Mawrth.

 

 

 

Dyddiad: 15 Awst 2013
« Nôl i'r pennawdau newyddion
  • Amgueddfa Genedlaethol Caerdydd

    Amgueddfa Genedlaethol Caerdydd

    Cewch ddarganfod celf, daeareg a hanes natur. Gyda rhaglen newidiol o arddangosfeydd a digwyddiadau, mae rhywbeth i syfrdanu pawb, beth bynnag sy'n mynd â'ch bryd — ac mae mynediad am ddim!

  • Sain Ffagan Amgueddfa Werin Cymru

    Sain Ffagan

    Sain Ffagan yw un o brif amgueddfeydd awyr agored Ewrop, ac atyniad ymwelwyr mwyaf poblogaidd Cymru.

  • Big Pit Amgueddfa Lofaol Cymru

    Big Pit

    Pwll glo go iawn yw'r Pwll Mawr, ac un o amgueddfeydd mwyngloddio gorau Prydain.

  • Amgueddfa Wlân Cymru

    Amgueddfa Wlân Cymru

    Mae Amgueddfa Wlân Cymru, sydd yn hen ffatri wlân y Cambrian Mills, yn lle arbennig ac mae ganddi stori gyfareddol i'w hadrodd.

  • Amgueddfa Lleng Rufeinig Cymru

    Amgueddfa Lleng Rufeinig Cymru

    Yn OC75, sefydlodd y Rhufeiniaid caer yng Nghaerllion a fyddai'n gwarchod yr ardal am dros 200 o flynyddoedd. Heddiw, yn Amgueddfa Lleng Rufeinig Cymru yng Nghaerllion, byddwch yn dysgu pam yr oedd byddin y Rhufeiniaid cymaint i'w hofni.

  • Amgueddfa Lechi Cymru

    Amgueddfa Lechi Cymru

    Mae'r Amgueddfa Lechi'n cynnig diwrnod llawn mwynhad ac addysg mewn ardal ddramatig o brydferth ar lan Llyn Padarn.

  • Amgueddfa Genedlaethol y Glannau

    Amgueddfa Genedlaethol y Glannau

    Mae Amgueddfa Genedlaethol y Glannau yn adrodd hanes diwydiant ac arloesi yng Nghymru, heddiw a thros y 300 mlynedd diwethaf.

  • Rhagor: Archwilio'r Casgliadau

    Gwefan newydd cyffrous yw 'Rhagor' lle cewch ddysgu rhagor am ein casgliadau hynod.