Rydych chi yn:  > 
Pawb / Am ddim / Galwch draw, does dim rhaid archebu.

Saturnalia

13 Rhagfyr 2014, 11am - 4pm

Bydd llawer ohonon ni wedi ymlâdd dros y Nadolig... yn llythrennol os oes llofrudd yn llechu! Beth am brofi parti Nadolig anarferol yn yr Amgueddfa wrth i ni roi blas i chi o Nadolig y Rhufeiniaid, Saturnalia, a helfa am lofrudd!

Yn ogystal â dirgelwch y llofruddiaeth trwy gydol y diwrnod, fe fydd gweithgareddau megis addurno canhwyllau neu creu addurniadau haul. Fe fydd gennym ni bwyd Rufeinig i'w trio a bwyd modern i'w prynu, gemau a cwisiau i'w rhoi cynnig arnynt. Ac i beni'r diwrnod, fe fydd ymryson cleddyfwyr traddodiadol Saturnalia am 12yp a 3yp, ac ar ôl yr ymryson olaf fe fydd y llofruddiwr yn cael ei ddatgelu.

Dyna gwir ystyr y Nadolig – bwyd, hwyl ac ymladd!

Taliadau bach am rai o weithgareddau.

Mae pobl wastad wedi mwynhau gŵyl ganol gaeaf. Mae’n ein hatgoffa y daw’r haul ar fryn ac y bydd cnydau’n tyfu. Roedd y Rhufeiniad yn dathlu Saturnalia, gŵyl un o’r duwiau Rhufeinig hynaf, Sadwrn, a oedd yn gofalu am y cnydau. Yn wreiddiol, cynhaliwyd yr ŵyl ar 17 Rhagfyr, ond gydag amser, trodd yn ddathliad wythnos gyfan.

Yn debyg i heddiw, byddai pobl yn dathlu trwy gynnal parti, rhoi anrhegion - a bwyta ac yfed gormod! Roedd y Rhufeiniaid yn ystyried Saturnalia yn ŵyl gydraddoldeb hefyd, a byddai pawb yn gwisgo cap ‘freedman’, sef cap a chanddi dafod ar ei blaen, ac a wisgid gan was y rhoddwyd rhyddid iddo. AM y diwrnod hwn, byddai’r gweision yn feistri a’u meistri’n gweini arnynt. Ymhlith yr anrhegion poblogaidd oedd afalau, canhwyllau neu sigillaria, ffigurau bach siâp pobl neu anifeiliaid.

Mae rhai o’n traddodiadau ni heddiw yn deillio o ddathliadau Saturnalia. Mae hetiau papur yn adlais o gapiau’r gwŷr rhydd a phan fydd merch yn chwarae prif ran y bachgen mewn pantomeim, mae’n bwrw’n ôl at berthynas ben ei wared y meistr a’r gwas adeg Saturnalia.