Tirlun Rhamantaidd trawiadol

Mae Samuel Palmer yn un o arlunwyr tirluniau pwysicaf Prydain o'r Cyfnod Rhamantaidd. Tirlun o'r enw 'Codiad yr Ehedydd ['The Rising of the Lark'] yw'r cyntaf o ddarluniau Palmer i gyrraedd casgliadau Amgueddfa Cymru.

(Cliciwch i fwyhau)

'Codiad yr Ehedydd' gan Samuel Palmer
Derbyniwyd 1990; Rhodd; Sidney Leigh trwy Gronfa Genedlaethol y Casgliadau Celfyddyd

Samual Palmer (1805-51)

Mab llyfrwerthwr o Lundain oedd Samuel Palmer. Cyfarfu Palmer â William Blake (1757-1827) ym 1824 a chafodd y bardd a'r arlunydd arbennig hwn ddylanwad mawr ar ei waith.

Ymgartrefodd Palmer ym mhentref Shoreham yng Nghaint. Aeth ati i greu iaith symbolaidd, gan ddefnyddio'i luniau i ddathlu ffrwythlondeb a symlrwydd gwledig y byd cyn y chwyldro diwydiannol.

Roedd gwaith diweddarach Palmer yn fwy confensiynol a naturiolaidd. Teithiodd i Gymru a rhannau eraill o Brydain tua dechrau'r 1830au, ond ni chafodd ei ysbrydoli gymaint yn unman ag yn Shoreham.

Ar ôl priodi â Hannah, merch yr arlunydd John Linnell (1792-1882), roedd yn tueddu i dynnu lluniau i geisio bodloni gofynion y farchnad.

Cerdd yn ysbrydoli

Ysbrydolwyd Codiad yr Ehedydd gan linellau o L'Allegro gan y bardd John Milton (1608-1674), un o ffefrynnau'r arlunydd:

'To hear the lark begin his flight,
And, singing, startle the dull night,
From his watch-tower in the skies,
Till the dappled dawn doth rise,'

Trwy ddarlunio'r wawr yn torri a chân lawen yr ehedydd, mae Palmer yn awgrymu cychwyn newydd. Mae'n bosib bod y bugail sy'n agor y giât i'r oen fynd trwyddi i'r tiroedd eang y tu hwnt yn symbol o gychwyn bywyd newydd.

Seiliodd Palmer y darlun olew hwn ar ddyluniad manwl a dynnodd tua diwedd ei gyfnod yn Shoreham. Ysgrifennodd ei fab Alfred Herbert Palmer am y llun yn ei fywgraffiad, 'Life of Samuel Palmer'. Awgrymodd fod ei dad wedi'i baentio yn fuan ar ïl dychwelyd o'r Eidal ym 1839.

Y Cyfnod Rhamantaidd

Mae'r llun hwn yn perthyn i'r Cyfnod Rhamantaidd. Yn y cyfnod hwn, roedd llawer o arlunwyr, cerddorion ac awduron yn ceisio ail-greu ffordd wledig o fyw a oedd, yn eu barn nhw, yn cael ei cholli oherwydd dyfodiad diwydiant.

Dyddiad yr erthygl: 6 Gorffenaf 2007

Rhannu:

Enable sharing buttons (uses cookies)