Yr Archif Sain

Silindrau Ffonograff a gasglwyd gan y Fonesig Ruth Herbert Lewis

Gan na allai ysgrifennu hen nodiant na sol-ffa, dibynnai'r Fonesig Herbert Lewis yn drwm ar ei ffonograff Edison Standard i recordio'r caneuon. Dyfeisiwyd y cyntaf o'r peiriannau chwyldroadol hyn gan Thomas Edison yn 1877. Ymddangosodd y 'Standard' cludadwy yn 1898, a hwn oedd y model mwyaf poblogaidd am nifer o flynyddoedd. Er hynny, roedd ffonograffau yn bethau dieithr iawn i'r rhan fwyaf o boblogaeth wledig Cymru ac nid yw'n syndod deall bod sawl un o'r perfformwyr yn ofni canu i'r peiriant. Os medrid eu perswadio, byddent yn canu i drwmped y ffonograff, a fyddai'n cael ei ddal yn agos iawn i'r geg. Yn dilyn y recordio, byddai'r caneuon yn cael eu hadysgrifo gan gyfaill i'r Fonesig Herbert Lewis, y cerddor ifanc Morfudd Llwyn Owen, a fyddai'n aml yn eu perfformio mewn cyngherddau i'w chyfeiliant ei hun.

Rhestrir isod berfformwyr a theitlau y caneuon a drosglwyddwyd i gryno ddisg, fel y'u nodir ar y blychau silindr gwreiddiol.

1. Jane Williams - i. Ffarwel i wlad; ii. O bachgen wyf (RealAudio 16.0Kbps)
2. Jane Williams - ?
3. Mr Roberts - Hela'r llwynog (RealAudio 16.0Kbps)
4. R.Roberts, Smithy, Rhydyrarian - Cân llwynog
5. Ifan Edwards, Nantglyn - Hen llanc (sic)?
6. Miss Phillips, Castell Newydd Emlyn - Draw mi welodd
7. Miss Phillips, Castell Newydd Emlyn - Cân yn nofio
8. Mr George Nichols - Calls
9. Rev. H.T. Jacob, Miss Harris; Rev. Symmonds - Y fwyalchen
10. Male voice party - ?
11. JHL (J.Herbert Lewis?) - Chanties (sic)
12. ? - Mari Lwyd

[delwedd: Ffonograff Edison 'Standard', yn debyg i'r un a ddefnyddiwyd gan Ruth Herbert Lewis]

Ffonograff Edison 'Standard', yn debyg i'r un a ddefnyddiwyd gan Ruth Herbert Lewis

Nôl

Yr Archif Sain