Y Diwydiant Glo

Curadur: Ceri Thompson BA

Torrwr glo cynnar. Un o'r peiriannau torri glo cyntaf i'w ddefnyddio yng Nghymru. Peiriant 'picas chwyrlïol' yw hwn a gynhyrchwyd gan y Meistri Ridley a Jones, sy'n debyg i beiriant a ddefnyddid ym Mhwll Glo Garth, Maesteg yn 1863. Teithiai'r peiriant ar hyd ffas y talcen ar gledrau gan dorri'r glo yn yr un dull â'r colier wrth iddo drafod ei fandrel.

Dau o lampau'r colier. Mae gan yr Adran Ddiwydiant gasgliad mawr ac amrywiol o lampau diogel a ddefnyddid mewn pyllau glo. Enghreifftiau yw'r lampau arbennig hyn o'r 'Midget' a ddefnyddid gan swyddogion yn ystod y 1940au a'r '50au, a'r Cambrian Rhif 4, a gwnaed y naill lamp a'r llall gan E. Thomas a Williams, Aberdâr.

Model o fand pres pwll glo. Mae cerddoriaeth wastad wedi chwarae rhan bwysig ym mywyd diwydiannol Cymru. Cynhyrchwyd y set hon o offerynwyr plwm, wedi'u paentio yn lifrai'r 'Brynmawr Colliery Band' a'u gosod mewn bocs, gan Trophy Miniatures o Benarth.

Swfenîrs o'r brwydrau am gyfiawnder. Edrychid ar Gymru fel magwrfa gweithgareddau'r undebau llafur. Cynhyrchwyd y mwg a'r bathodyn hwn i godi arian yn ystod streic y glowyr yn 1984-85. Ar y bathodyn mae gwraig mewn gwisg Cymreig yn cyfeirio at olwynion pen pwll, darlun sy'n gopi o ddelwedd ar faner a wnaed ar gyfer 'The Welsh Women's Support Groups'.

Mae'r Curadur (Casgliadau'r Diwydiant Glo) yn gyfrifol am holl gasgliadau Adran Ddiwydiant Amgueddfa Cymru ac Amgueddfa Lofaol Cymru, Glofa Big Pit, yn ymwneud â'r diwydiant glo.

Ymgorfforwyd safle a chasgliadau Big Pit yn Adran Ddiwydiant AOCC, ar 1 Ebrill 2001. Gyda'i gilydd, mae'r ddau gasgliad yn cynnwys dwy ran o dair o'r holl gasgliadau'n ymwneud â chloddio glo sydd ym meddiant amgueddfeydd yng Nghymru ac mae'n ffurfio'r cofnod mwyaf cynhwysfawr o ddigon o ddiwydiant glo Cymru.

Uchafbwyntiau'r Casgliad

Big Pit: Amgueddfa Lofaol Cymru

Mae casgliad Big Pit wedi'i ymgorffori yng nghasgliad glofaol Adran Ddiwydiant AOCC ac mae'n cynnwys:

• Adeiladau gwarchodedig y lofa ar wyneb y safle
• Gweithfeydd gwarchodedig danddaear
• Adluniadau o'r gweithgareddau ar wyneb y safle
• Peiriannau cloddio mawr ac o faintioli canolig
• Casgliad cynhwysfawr o oleuadau glofeydd
• Casgliad cynhwysfawr o offer llaw
• Casgliad cynhwysfawr o offer monitro amgylchedd glofeydd
• Casgliad cynhwysfawr o gyneilyddion to peredig a chymwysadwy
• Casgliad cynhwysfawr o offer cyfathrebu glofeydd
• Casgliad cynhwysfawr o offer achub glofeydd
• Casgliad cynrychioliadol o eitemau canolig a mawr, gan gynnwys torrwr glo mecanyddol 'picas chwyrlïol' cynnar a'r modur trydan cyntaf a ddefnyddid dan ddaear
• Casgliad cyfyngedig o eitemau undebau llafur y diwydiant glo
• Casgliad ffotograffig sy'n cynnwys 5,500 o ddelweddau yn ymwneud â'r diwydiant glo
• Llyfrgell yn cynnwys 7,900 o gyfrolau rhwymedig a phamffledi yn ymwneud â'r diwydiant glo

Y Safle We

• Hafan Amgueddfa Cymru
• Cysylltwch â ni
• Map o'r Wefan
• Cwcis

• Fersiwn lawn
• Fersiwn testun
• English
• © Amgueddfa Genedlaethol Cymru