Rydych chi yn:  >   >   > 
English

Ein Polisi Ymchwil

1. Y cyd-destun

1.1 Yn 2007 mae Amgueddfa Cymru (‘yr Amgueddfa’) yn dathlu can mlynedd o ddatblygiad a llwyddiant fel storfa trysorau cenedlaethol Cymru, sy’n cael eu dal mewn ymddiriedolaeth ar gyfer y genedl. Mae hyn yn cynnwys traddodiad balch o waith ymchwil o bwys cenedlaethol a rhyngwladol sydd wedi helpu i ledaenu’r wybodaeth sydd ynghlwm wrth ein casgliadau ac yn gysylltiedig â nhw. Wrth i ni gychwyn ar ein hail ganrif cawn ein harwain gan ganlyniad y broses fawr o greu Gweledigaeth a gynhaliwyd yn 2005/06, sydd wedi diffinio’n Gweledigaeth o greu amgueddfa ddysg o safon ryngwladol ar gyfer y dyfodol.

1.2 Pan sefydlwyd ‘Amgueddfa Genedlaethol Cymru’ gan Siarter Brenhinol ym 1907, y diben sylfaenol oedd hyrwyddo addysg y cyhoedd, yn bennaf drwy ddarlunio’n llawn ddaeareg, mwynyddiaeth, sŵoleg, botaneg, ethnograffeg, archeoleg, celfyddydau, hanes a diwydiannau arbennig Cymru. Mae ein Siarter diwygiedig (2006) yn diffinio’r diben hwnnw fel ‘hyrwyddo addysg y cyhoedd... yn bennaf drwy ddarlunio’n gyflawn wyddoniaeth, celfyddydau, diwydiannau, hanes a diwylliant Cymru, neu sy’n berthnasol i, Gymru, ac yn gyffredinol, drwy gasglu, cofnodi, diogelu, egluro a chyflwyno gwrthrychau a phethau a gwybodaeth gysylltiedig, boed yn gysylltiedig â Chymru ai peidio, y bwriedir iddynt hyrwyddo gwella dealltwriaeth a hybu ymchwil’. Felly mae diben hanfodol a goblygiadau ymchwil y Siarter yr un fath i bob pwrpas.

1.3 Mae ymchwil ysgolheigaidd yn rhan hanfodol o waith unrhyw amgueddfa genedlaethol er nad yw’n cael llawer o glod. Fel un o’r ‘teulu’ o amgueddfeydd cenedlaethol yn y Deyrnas Unedig, mae hyn yn wir am Amgueddfa Cymru. Yn wir, mae yna gyswllt anorfod rhwng ymchwil ac ysgolheictod â swyddogaethau craidd casglu a dehongli ar gyfer y cyhoedd, ac ni fyddai modd gwneud hyn heb ymchwil ac ysgolheictod. Yn fwy penodol, mae’n hanfodol i holl weithgareddau amgueddfeydd, wrth sefydlu arddangosiadau parhaol, datblygu arddangosfeydd dros dro, bodloni swyddogaethau stiwardiaeth craidd – fel catalogio, dewis a phrosesu caffaeliadau, a chadwraeth – neu wrth adeiladu’r sylfaen wybodaeth, cyhoeddiadau ysgolheigaidd a gwella mynediad i gasgliadau. Yn unol â hynny mae’n anhepgor y dylai amgueddfa genedlaethol gyflawni gwaith ymchwil, oherwydd hebddo, byddai ei statws mewn perygl: ymchwil yw sylfaen pob peth a wnawn ni; mae ein holl gynhyrchion a’n hallbwn yn deillio ohoni ac mae’n broses barhaus. Ffrwyth gwaith ymchwil yw un o’r prif elfennau y cawn ein barnu ar ei sail.

1.4 Mae’r berthynas hanesyddol hon rhwng amgueddfeydd cenedlaethol ac ymchwil yn cyfuno â’r cysyniadau ‘globaleiddio’ cyfredol i bennu swyddogaeth fyd-eang i amgueddfeydd fel ein rhai ni, fel storfeydd sy’n cynnwys tystiolaeth berthnasol yn cofnodi hanes dynol ryw a byd natur ac fel canolfannau ymchwil, arbenigedd pwnc a dysgu. Mae hyn yn gallu ymestyn ymchwil amgueddfeydd i bedwar ban byd er mwyn ateb cwestiynau am ein planed, ond gall hefyd ganolbwyntio ar wrthrychau a sbesimenau unigol neu safleoedd bychain a chymunedau hefyd i ateb cwestiynau lleol a byd-eang.

1.5 Prif nodwedd gwaith ymchwil amgueddfeydd yw ei bod yn canolbwyntio ar y gwrthrych. Hwyrach fod hyn yn cyferbynnu ag ymchwil prifysgol, lle mae pwyslais ar theori a dadansoddi cyd-destunol sy’n awgrymu ei bod yn cefnu (mewn rhai disgyblaethau) ar faes tacsonomeg ac ymchwil sy’n seiliedig ar wrthrychau. Felly mae amgueddfeydd wedi cynnal sail wybodaeth ac arbenigedd sydd fel arall yn cael eu herydu ar adeg pan fo pryderon newydd ymysg y cyhoedd, fel bioamrywiaeth, a thechnegau newydd, fel ym maes geneteg, wedi rhoi ystyr newydd i gasgliadau gwyddonol ac wedi creu ffyrdd newydd o’u defnyddio. Maen nhw hefyd wedi arwain at amrywiaeth newydd o bosibiliadau dadansoddol ar gyfer deunyddiau ar hyd y sbectrwm cyfan o gasgliadau rhyngddisgyblaeth.

1.6 Yn ogystal â rhoi cymorth mewn meysydd arbenigedd arwyddocaol (a chyfoeth o dystiolaeth wreiddiol o ran gwrthrychau a sbesimenau), mae ymchwil amgueddfa wedi datblygu’n fwy diweddar mewn perthynas ag agweddau ar theori ac ymarfer ‘gwyddor amgueddfeydd’. Mae’r broses o ddatblygu a phrofi arddangosfeydd a thechnegau addysgu a dysgu newydd a’u rhoi ar waith yn gofyn am ymdrech ymchwil amlochrog. Mae’r ymchwil hon bellach yn cael ei chydnabod ynddi’i hun a rhaid ei rhannu ledled y maes er mwyn hybu trafodaeth a datblygu modelau o arferion da ar gyfer rhaglenni cyhoeddus.

2. Ein Polisi Ymchwil

2.1 Mae Amgueddfa Cymru o’r farn bod ymchwil o safon uchel ac arloesol yn hanfodol i gyflawni ein dibenion sylfaenol craidd, a nod ein Gweledigaeth o greu amgueddfa ddysg o safon ryngwladol.

Mae ein Polisi Dysgu a Mynediad (2005) yn cynnwys cryfhau gallu a ffrwyth gwaith ymchwil fel un o’i bum prif flaenoriaeth.

2.2 Mae ymchwil yn sail i bopeth a wnawn, o addysgu a dysgu i arddangosfeydd, cyhoeddiadau, caffaeliadau, dogfennau, cadwraeth a chwarae rhan bwysig mewn cymdeithas. Mae gwaith ymchwil yn ein galluogi i ddeall a defnyddio’r wybodaeth sy’n gynhenid i’r hyn sy’n gwneud amgueddfeydd yn unigryw, sef eu casgliadau. Mae ein casgliadau amlddisgyblaeth sydd o bwys rhyngwladol yn cynnwys tua 4.7m o wrthrychau neu grwpiau sy’n berthnasol i Gymru, y Deyrnas Unedig a’r byd. Ar hyn o bryd mae ein staff yn gysylltiedig â 100 o brojectau ymchwil bob blwyddyn. Bydd pob arddangosfa a dehongliad y byddwn yn eu cynnig yn seiliedig ar waith ymchwil cadarn.

2.3 Rhaid sefydlu strwythurau a systemau ar gyfer hyrwyddo gweithgarwch ymchwil os bwriedir i ymchwil o safon dda lwyddo. Bwrdd Gofynion Ymchwil sy’n meithrin ymchwil yn Amgueddfa Cymru, ac fe gytunir ar faint o amser y gall staff priodol ei neilltuo ar gyfer gwaith ymchwil. Byddwn yn mynd ati i ategu'r gyfran o gymorth grant rydyn ni’n ei bennu ar gyfer ymchwil drwy ddulliau eraill, fel ceisiadau i gyrff ariannu a gwaith contract wedi ei ariannu (os yn briodol).

3. Egwyddorion, paramedrau a safonau

3.1 Byddwn yn canolbwyntio ar ein cryfderau ym maes pynciau sy’n ymwneud â gwrthrychau a phynciau amlddisgyblaeth. Mae amgueddfeydd mewn sefyllfa unigryw i wneud gwaith ymchwil mewn meysydd nad yw prifysgolion yn gallu ei wneud i raddau helaeth neu mewn meysydd y maen nhw wedi cefnu arnynt. Mae gwaith ymchwil amgueddfeydd yn ymwneud â gwrthrychau neu sbesimenau, gyda chryfderau arbennig ym meysydd diwylliant materol a thacsonomeg. Mae yna allu hefyd i weithio mewn ffordd amlddisgyblaethol.

3.2 Mae gwyddor amgueddfeydd yn faes ymchwil sy’n datblygu, ac mae amgueddfeydd sydd â rhaglenni cadwraeth, dehongli ac ail-arddangos ar waith mewn sefyllfa dda i arwain y maes. Felly byddwn yn dilyn rhaglen weithredol o ymchwil academaidd yn y meysydd hyn.

3.3 Byddwn yn targedu ein gweithgareddau ymchwil er mwyn iddynt fod o gymorth i ddarparu amcanion strategol ein Gweledigaeth. Bydd cymaint â phosibl o’r gwaith ymchwil hwn yn mynd i’r afael ag agendâu cenedlaethol a rhyngwladol.

3.4 Byddwn yn cadw at feini prawf ymchwil y Cynghorau Ymchwil ac yn monitro dulliau, cynnydd a chanlyniadau’n drylwyr.

3.5 Byddwn yn annog ymchwilwyr newydd drwy gynnig amser penodol a/neu grantiau ac yn ceisio denu myfyrwyr a phobl eraill i gyfrannu at ein rhaglenni.

3.6 Byddwn yn ystyriol o bob mater â goblygiadau moesegol a hawliau eiddo deallusol (IPR) a byddwn yn gweithredu mesurau priodol.

4. Partneriaethau a strwythurau hwyluso

4.1 Byddwn yn ceisio cyflawni cymaint â phosibl o’n gwaith ymchwil mewn partneriaeth ag eraill, ac i’r perwyl hwn byddwn yn parhau i ymchwilio i, a chreu partneriaethau ffurfiol. Lle bo’n briodol byddwn yn comisiynu ymchwil gan ysgolheigion neu asiantaethau allanol, a byddwn ninnau’n cyfrannu at agendâu ymchwil sefydliadau eraill drwy fod yn aelodau o fyrddau a thimau project. Byddwn yn penodi Cymdeithion neu Gymrodorion Ymchwil Anrhydeddus mewn meysydd lle bydd hyn o gymorth i ni ac eraill.

4.2 Bydd gweithgareddau ymchwil yn cael eu diffinio mewn Strategaeth Ymchwil gymeradwy am bum mlynedd.

5. Lledaenu

5.1 Rydyn ni’n credu bod cyfathrebu am waith ymchwil yn hanfodol, a chaiff ffrwyth ein hymchwil ei ledaenu trwy gyfrwng darlithoedd a chynadleddau, drwy eu cyhoeddi mewn cyfnodolion academaidd ledled y byd, drwy ein Rhith-amgueddfa ac mewn llyfrau academaidd a phoblogaidd. Mae ffrwyth y gwaith ymchwil yn cyfrannu’n uniongyrchol at gynnwys y cyhoedd drwy arddangosfeydd a rhaglenni, gan gyrraedd cynulleidfa eang a chymysg. Unwaith eto, mae amgueddfeydd yn llwyddo i wneud hyn mewn ffordd unigryw.

Mawrth 2007