Rydych chi yn:  > 
English

Ionawr 2010

Winter Update

Postiwyd gan Ciara Hand ar 30 Ionawr 2010

The Peregrines have been very visible around the clock tower all winter. In fact apart from a short period in the autumn when they were probably moulting they have been around continuously since their nesting attempt failed last summer.

It's i-read, not e-read

Postiwyd gan Mari Gordon ar 28 Ionawr 2010

As predicted, Apple have launched their new product, what we were expecting to be their version of an ereader, with suggestions for names like 'Tablet' and 'iSlate'. In fact, the iPad isn't even marketed as an ereader but as a tool for engaging with media all-round. Jobs describes it as a "third category", and the promotional video highlights three aspects to the iPad experience:

  • a web browser
  • email
  • and lastly an ereader, featuring, inevitably, iBook.

Hachette, HarperCollins, Macmillan, Penguin and S&S have signed on provide content through iBook. Apple has offered a more attractive deal than Amazon by agreeing to link the ebook price to the print price. They'll split the sale 30/70. Initially publishers will still earn less from the iPad, but the agreement gives longer-term control and helps still fears that Amazon are driving prices even lower over time - and gives publishers some leverage.

Of course there are other features, and the larger touchscreen makes this a much better tool for enjoying your images in iPhoto and the most feasible device yet for downloading and watching films.

Perhaps one reason why Apple avoided positioning the iPad directly into the ereader market is the size. Although the 25cm multitouch colour screen is clearly easier to read from, ereaders have so far been promoted for their convenience, which includes being highly portable - more so than a pile of books. The iPad is nearer the size of a netbook, although at 1.25cm much slimmer (and prettier!). Another reason will be the price: although initial guesses at the cost were around 1,000$, at 499$ for the basic model the iPad is still a wee bit pricier than other ereaders, and the 3G 64GB model will be 849$.

Industry comments so far have questioned whether consumers actually want a "third category" device, especially at those prices. Publishers, however, seem to breathing a sigh of relief: at last, an attractive device and a publishing model that protects our profits. And as Jobs says, the 75m people who've bought iPods and iPhones already know how to use an iPad. The questions are, can they afford to, and do they want to?

Santes Dwynwen

Postiwyd gan Sian Lile-Pastore ar 25 Ionawr 2010

Dyma ychydig o luniau o'r cardiau Santes Dwynwen gafodd eu gwneud ar y cert celf dros y penwythnos.

To e or not to e?

Postiwyd gan Mari Gordon ar 19 Ionawr 2010

A couple of years ago we were being told that everyone was talking about changes to the supply chain. Today the book industry "buzz" is undoubtedly ebooks. In fact, I'd bet that more words are being written about this issue than are being e-read – estimates on the size of the market are still 1%-2%, even in the USA. This first wave of users are the 'early adopters', people who habitually use new technology, whatever it's for.

First, there were the usual 'death of the book' noises, which have been emerging every now and then ever since the invention of newspapers (or probably since the invention of moveable type itself). Curiously, the fact that this premise has been discredited several times doesn't stop it re-emerging. In reality books align themsleves fairly quickly and eventually benefit from whatever was meant to sound the death-knell (remember how after VHS videos came out, cinema attendance rose?). The content crosses the platforms, whatever the medium or the technology. Newspapers publish books. Films and tv programmes have tie-ins. And publishers are exploring ways of spreading their content across online, broadcast and print. The online content adds value to the book experience, it's not yet replacing it.

Booksellers now have to find a way to maximize on these opportunities, as selling coffee and DVDs isn't the answer (just ask Borders UK – oh, you can't). Some publishers are already blurring the lines, or even eradicating the traditional route to market – booksellers – entirely. Amazon, playing cuckoo in the nest, is simply gobbling up other people's content and selling it packaged as an Amazon product. It buys rights to content and publishes ebooks that can only be read by the ebook reader Kindle – produced by Amazon. The same will be true of the forthcoming Kindle 2. And when you download your book you don't actually own it, you just sort of licence it – if it's deleted or withdrawn you lose access to the content. Imagine buying a new book from Blackwell's only for a bookshop assistant to turn up at your house some time later and take it back! (Actually that wouldn't happen if only because they don't get paid enough to make house calls. Booksellers are among the best qualified, best-informed and worst paid employees anywhere.)

The Kindle and other ebook readers are probably the reason ebook reading is still marginal to the market. The reading experience isn't great, as on the whole the screens are smallish and black and white. As pieces of kit they're expensive (average £250-£400) and limited in what they do (no video, for example). In fact most ebook users (53%) are using their laptop instead. Another common complaint is the lack of quality and range of books available. There are only 250,000 titles available for Kindle in the UK (350,000 in the USA, none in Canada); that might sound a lot but over 100,000 new titles are published every year in the UK.

For publishers, the pricing is the major issue. We can't for the life of us decide what ebooks should cost. Most existing and potential readers – over 80% - believe ebooks should be cheaper than print books. But, cheaper compared to what? Paperback? Hardback? Book club edition? And should it be available before or after the paperback release? Publishers have already seen supermarkets loss-leading on trade titles, should the value­ (not price) of their product, brand or author be even further undermined? And then there's the debate over author royalties, which the Society of Authors believe should be higher than the current 15%-20%, given the larger margins available to the publishers.

Soon, however (March, actually), a new ereader enters the market. We're going to get the long-awaited 'iPod moment'. Apple are making a press announcement on 27 January, which is expected to end much speculation and say that in March they launch their own ereader. An ereader is already available as one of the thousands of Apps for the iPhone, and it will probably be the kind of multifunctionality and style we expect from Apple that will change the ebook reader landscape, for the better, if more expensive – the Apple version is expected to retail at about admin:edit_field,000. By doing more and doing it better, Apple will bring the 'added value' to the experience that other ereaders haven't. Apple don't launch products until Steve Jobs believes they've got something special. Some years ago he said he wasn't interested in the ereader market – but, a long time ago, he said that about mobile phones… At least one very major publisher, HarperCollins, is already in talks about making ebooks available for the Apple hardware (iSlate?), possibly via iTunes.

Of course, there are still the whines of "you can't read an ebook in the bath" and so on; hey - only 6% of us say that the bath is our favourite place to read, so there goes that argument. Sustainability is a more valid concern: I wonder how much carbon we'll using as we charge up our ebook readers, what nasty materials they're made out of and what happens to them all when we thrown them away.

Once we get to know and, undoubtedly, love the iSlate, answers will emerge for some of these issues, and publishers can continue their experimenting with multiple, complimentary formats, while hopefully maintaining the true value of creative, high-quality content.

Yr oerfel mawr

Postiwyd gan Chris Owen ar 18 Ionawr 2010
B?lb bach yn cadw'n dwym yn y pridd
Dylai'r bylbiau hyn fod ar eu ffordd i'r siopau erbyn hyn. Fferm Really Welsh, 11 Ionawr 2010
Y cennin Pedr cyn y tywydd oer. Fferm Really Welsh, 15 Rhagfyr 2009
Cenhinen Bedr yn blodeuo yn Nhaiwan

Am newid yn y tywydd ers fy mlog diwethaf! Cyn Nadolig roeddem yn sôn am y tywydd gwlyb a thwym a sut roedd y bylbiau wedi dechrau tyfu'n gynnar fel canlyniad.

Ers hynny syrthiodd y tymheredd a daeth eira dros y wlad. Caewyd y rhan  fwyaf o'r ysgolion a chafodd ein gwyddonwyr ifainc gyfle i chwarae yn yr eira. Ar gyfer yr ysgolion a oedd ar agor roedd problemau cofnodi gyda thermomedrau rhewedig a bylbiau dan eira dwfn.

Felly beth mae'r tywydd oer hwn yn ei feddwl ar gyfer ein bylbiau, y ffermwyr a chynhesu byd-eang?

Ar gyfer y bylbiau: Os dechreuodd eich b?lb dyfu cyn Nadolig bydd fwy na thebyg yr un uchder heddiw. Peidiodd â thyfu nes i'r tywydd gynhesu. Mae'n bosibl bod rhai planhigion wedi'u niweidio gan y rhew ac felly ni flodeuant ond dylai'r rhan fwyaf flodeuo'n iawn.

Dywedodd ffermwyr o'r fferm Really Welsh: ‘Fel arall byddem wedi dechrau pigo'r math cynharaf o gennin Pedr yn barod ac erbyn hyn byddent wedi mynd i'r archfarchnadoedd. Ond fel y gwelwch o'r llun a dynnwyd o'r fferm, nid ydynt yn agos at fod yn barod. 

'Roedd rhai o'r cennin Pedr ryw wythnos neu ddwy ar y blaen ddiwedd Tachwedd ond nid ydynt wedi tyfu o gwbl ers cyn Nadolig. Mae angen ar gennin Pedr dymheredd uwch na 6 gradd er mwyn iddynt dyfu. Os yw'r tywydd yn parhau ni fydd gennym unrhyw gennin Pedr am ychydig o wythnosau.’

Ydy cynhesu byd-eang yn digwydd o hyd? Camgymeriad hawdd yn y tywydd oer byddai anghofio bod ein planed yn cynhesu ond yn anffodus mae'n wir o hyd y bydd y tymheredd ar y cyfan yn codi fel bod lefelau carbon deuocsid yn cynyddu. Y tymheredd ar y cyfan yw'r allwedd i ddeall cynhesu byd-eang. Bydd rhai gaeafau o hyd yn oerach a rhai hafau o hyd yn dwymach. Amrywiaeth naturiol yw hynny. Ond wrth edrych ar dymheredd ein planed ar gyfartaledd dros y ganrif ddiwethaf mae'n bendant yn codi ac nid oes gan wyddonwyr unrhyw amheuaeth na fyddant yn parhau i godi.

Ar gyfer Cymru nid yw cynhesu byd-eang yn golygu mwy o haul ond hafau twymach a gwlypach a thywydd mwy cyfnewidiol fydd yn cynnwys llifogydd sydyn a stormydd.

Cennin Pedr o Daiwan. Dyma lun a anfonwyd atom gan Chao-mei, athrawes o Daiwan sy'n dysgu am yr amgylchedd. Dywed: Hylo, Athro'r Ardd. A wyddoch chi fod y cennin Pedr wedi blodeuo yn Nhaiwan? Mae'n f'atgoffa o wanwyn prydferth Prydain. Dangosais i blant yn Nhaiwan sut i gadw dyddiadur natur drwy edrych ar eich blog. Mae'n gymorth mawr. Dysgaf blant yng Nghanolfan Addysg Tir Gwlyb Cheng-long a dyma'n tudalen blog, mae'n flog Tsieinëeg yn unig mae arnaf ofn.

Bwydo'r adar. Ewch i'n blog coedwigoedd i weld lluniau o fywyd gwyllt Sain Ffagan yn yr eira. Cewch wybod hefyd sut i helpu adar eich gardd oroesi'r gaeaf neu gymryd rhan yn y Big Schools' Birdwatch.

Diolch yn fawr

Athro'r Ardd

O Gymru i Seland Newydd

Postiwyd gan Dafydd James ar 13 Ionawr 2010

Fel y gwelsoch efallai yn y wasg, rwyf wedi penderfynnu cymryd swydd fel Prif Weithredwr Amgueddfa Seland Newydd, Te Papa Tongarewa. Bu hyn yn benderfyniad anodd iawn i mi am nifer o resymau personol a phroffesiynol; mae’n gam mawr a dweud y lleiaf.

Bu’n anrhydedd gwasanaethu fel Cyfarwyddwr Cyffredinol Amgueddfa Cymru. Yn ystod y cyfnod hwn, rwyf wedi dod i werthfawrogi pa mor ganolog yw diwylliant i seice cenedlaethol Cymru, ac ni ddylid anghofio ei bwysigrwydd i gynnal cymdeithas Cymru a llunio dyfodol y genedl. Mae ein gwaith diweddar ynglyn a'r cyfraniad cadarnhal mae ein hamgueddfeydd yn ei wneud i Gymru yn tanseilio hyn, ac rydym wedi ymrwymo fel sefydliad i weithio gyda sefydliadau diwyllianol eraill i fynd a'r ymchwil yma yn ei flaen. Mae gan Gymru gyfoedd o adnoddau diwyllianol, ac mae yna waith i'w wneud i ddatblygu rhain mewn i 'frand' cadarnach fel ein bod yn medru marchnata Cymru yn fwy effeithiol, o fewn Cymru a tu hwnt. Mae yna berygl go iawn i anghofio ynglyn a diwylliant yn ystod dirwasgiad, ond mae’n hynod bwysig o ran y wlad a hefyd yr economi.

'Rwyf yn teimlo'n gyffrous am y sialensiau a’r persbectifau gwahanol y byddaf yn eu hwynebu yn y rôl newydd hon, ond heb-os bydd fy agwedd yn cael ei llunio gan fy mhrofiadau yma yng Nghymru ac yng Ngogledd Iwerddon. Ni all amgueddfeydd osgoi adrodd straeon cenedlaethol, waeth pa mor gymhleth neu ddadleuol ydyn nhw, ac mae Te Papa yn fyd-enwog am ei dull blaengar o ddangos sut mae diwylliant a chof cymunedol wedi mowldio hanes a hunaniaeth cymunedau Seland Newydd.

Ni fyddaf yn gadael yn syth. Dros y chwe mis nesaf, rwyf yn edrych ymlaen i barhau gyda’r blog hwn ac i fod yn rhan o’n holl brosiectau, gan gynnwys Sain Ffagan ac ail-ddatblygiad Adain Orllewinol Amgueddfa Genedlaethol Caerdydd.

Sain Ffagan dan eira: Teithiau tywys o Eglwys Teilo Sant am fynd yn eu blaen yfory - os fydd yr eira'n cadw draw!

Postiwyd gan David Thorpe ar 11 Ionawr 2010
O'r chwith: Dewi Sant a Theilo Sant
(ch-dd) Dewi Sant a Theilo Sant. Dewi yw Nawddsant Cymru. Gallwch adnabod Teilo wrth sylwi ar y gloch mae'n ei gario. Yn ôl hanes ei fywyd, cafodd gloch euraidd yn anrheg gan y Pab yn Rhufain. Teilo yw Nawddsant afalau a cheffylau.
Golygfeydd o fywyd y Forwyn Fair, fel y darlunir yng Nghapel y Gogledd, Eglwys Teilo Sant, yn Sain Ffagan Amgueddfa Werin Cymru.
Golygfeydd o fywyd y Forwyn Fair, fel y darlunir yng Nghapel y Gogledd, Eglwys Teilo Sant, yn Sain Ffagan Amgueddfa Werin Cymru.

Dyw safle Sain Ffagan ddim mor dawel â hyn fel arfer. Ar bnawn anghynnes ym mis Tachwedd, hyd yn oed, gallwch ddod o hyd i'r ymwelwyr mwya' penderfynol yn cerdded hyd y safle ym ymweld â'r orielau a'r tai hanesyddol. Ar hyn o bryd, fodd bynnag, yr unig ymwelwyr sydd 'di bod yn heidio i'r safle yw'r adar sydd wedi ymgartrefu yn y grwychoedd, a mentro at y swyddfeydd â'r prif adeilad i chwilio am fwyd. Bnawn Gwener, cefais weithio yng nghwmni dwy gornchwiglen oedd wedi mentro i'r brif fynedfa i fwynhau gweddill haul y prynhawn.

Yr unig bobl ar y safle heddiw yw'n Gofalwyr, Crefftwyr ac Amaethyddwyr, sy'n brysur yn clirio lluwchiau a halltu llwybrau. Mae seiniau, lliwiau ac aroglau ein 'Nosweithiau Nadolig'* wedi hen ddiflannu, prin y byddech yn gallu credu eu bod wedi bod yma yn y lle cynta'. Mae'r safle yn rhyfedd o dawel - ac er ei bod hi'n eithriadol o brydferth yma, 'dyw hi heb fod yn ddigon diogel i agor y safle i ymwelwyr ar sawl achlysur yn ystod yr wythnos ddiwethaf.

Yn yr eira, mae Eglwys Teilo Sant yn edrych yn llawer llai llachar nag yr oedd hi yn ystod yr haf. Fel yr arferir gydag adeiladau hanesyddol, mae'r gwyngalch sy'n gorchuddio'r waliau allanol wedi derbyn y gwaethaf o effeithiau'r gaeaf, yn hytrach na'r adeilad ei hun, a chaiff ei ail-beintio ar y muriau pan fydd y tywydd yn fwynach. Mae'r tu fewn, fodd bynnag, mor llachar ag yr oedd ar achlysur agor yr adeilad ar y safle ym 2007 - ac, fe obeithiwn, mor llachar ag yr oedd ym 1500-1530.

Mae cynllun y murluniau bron wedi'i gwblhau, er bod rhai o'r arysgrifiadau Lladin yn llawer anoddach i'w dadansoddi na'r disgwyl. Mae Capel y Gogledd wedi'i addurno i gynnwys murluniau o Dewi a Theilo Sant, yn ogystal a ffigwr o beth dybiwn ni yw noddwyr lleol o oes y Tuduriaid. Cyfansoddwyd y cynllun gan ddefnyddio darnau brau o'r plaster yr achubwyd o safle gwreiddiol yr Eglwys ym Mhontarddulais. Ble 'roedd plastr wedi dirywio, neu'r pigment wedi pylu, defnyddiwyd esiamplau o furluniau tebyg mewn eglwysi Cymreig fel ffynonellau, i sicrhau bod yr ail-addurno mor gywir ac y gall fod.

Er nad yw Capel y Gogledd yn hygyrch i'r ymwelydd (yn bennaf am fod rhai o ddodrefn hynaf ein casgliad yma yn Sain Ffagan yn cael eu harddangos ym mhen dwyreiniol yr Eglwys), gellir gweld y murluniau hyn trwy'r sgriniau cerfiedig. Mae'r rheiny hefyd wedi cael eu lliwio yn ddiweddar, gan Fleur Kelly, artist sydd wedi gweithio gyda ein tîm o grefftwyr i addurno sawl cerfiad yn yr adeilad.

Os bydd yr eira yn cadw draw, bwriedir gynnal y teithiau tywys a hysbysebwyd yfory a dydd Gwener (14-15 Ionawr), gan gychwyn yn yr Eglwys am 12:00, 13:00 a 14:00. Erfynwn arnoch, fodd bynnag, i alw o flaen llaw i wneud yn siwr bod yr amgueddfa ar agor, a'r Eglwys yn hygyrch ar (029) 2057 3500. Gallwch gerdded i'r Eglwys mewn 10 munud ar ddiwrnod clir, felly cofiwch ystyried hyn pan yn dewis pa 'sgidie i'w gwisgo!
Cadwch yn gynnes, a gobeithio y gwelaf i chi yn yr Eglwys!

*taffi triog; bandiau pres; dail llawryf; mwg coed a sgidie gwlyb, rhag ofn eich bod eisiau gwybod!