Rydych chi yn:  > 

Eglwys Sant Teilo

Gorffennaf 2011

#deddfuno roundup

Postiwyd gan Sara Huws ar 26 Gorffennaf 2011

Just a quick post to say thanks very much to all who attended the #deddfuno debate, both in person and online! We had a great day, a refreshing debate and a chance to share new theories and research with a wider audience. If you'd like to catch up, you can find quotes from the day here.

Historian Nia Powell gave us plenty to mull over, as well as some very provocative propositions, and our multi-party panel was happy to get stuck in to the difficult topics which which they'd been presented. What could have been yet another debate along the same old lines was given a lease of new life.

You have until the end of the month to come and see the document itself, at the Making History 1500-1700 Exhibition. I'll let you know in due course what will be replacing the document. The only clue I'll give you now is that it might be something to do with this.

Digwyddiad Arbennig Yfory: Y Deddfau Uno

Postiwyd gan Sara Huws ar 21 Gorffennaf 2011

Hoffwn i eich gwahodd i ddigwyddiad arbennig yfory, sy'n cynnig mynediad arbennig a thrafodaeth fywiog am un o ddogfennau cyfreithiol pwysicaf Cymru: y Deddfau Uno.

Mae rhan helaeth o'r ddogfen wedi dod atom yma yn Sain Ffagan, i'w harddangos yn arddangosfa 'Creu Hanes 1500-1700'. Dyma'r tro cyntaf i'r ddogfen adael Llundain ers 1536, a bydd raid iddi ddychwelyd yn go fuan. Rydym ni am gynnal ein fersiwn ni o 'drafodaeth frys', cyn i'r ddogfen ddiflannu'n ôl i'r archifau seneddol yn Llundain!

Bydd ffigyrau o fywyd cyfredol Cymru yn cwrdd i arwain y daith/drafodaeth, gan gynnwys:

  • Suzy Davies

- AC Ceidwadol De-Orllewin Cymru, Gweinidog Gwrthblaid dros Iaith a Diwylliant Cymru

  • Mark Drakeford

- AC Llafur, Gorllewin Caerdydd ac Athro mewn Polisi Cymdeithasol, Prifysgol Caerdydd

  • Dafydd Ellis Thomas

- AS Plaid Cymru, Dwyfor-Meirionydd, a Chadeirydd Comisiwn y Cynulliad

  • Vaughan Hughes

- Broadcaster and Commentator

  • Nia Powell

- Darlithydd mewn Hanes Cymru, Prifysgol Bangor

  • Baroness Jenny Randerson

- Aelod o Dŷ'r Arglwyddi dros Ddemocratiaid Rhyddfrydol Cymru

  • Eirug Salisbury

- Bardd a Sylwebydd

  • Rev John Walters

- Ficer Eglwys Teilo Sant, Pontarddulais

 

Y bwriad yw i ymchwilio rôl y deddfau yn Nghymru heddiw, yn ogystal â'r dadleuon sy'n codi yn eu sgil. Mae croeso i chi fynychu'r diwrnod, fydd yn ymwlybro trwy rai o leoliadau mwyaf adnabyddus Amgueddfa Cymru, gan gynnwys Eglwys Teilo Sant, yma yn Sain Ffagan.

Bydd cerddoriaeth o'r cyfnod, lluniaeth ysgafn, mynediad arbennig, cyfieithu ar y pryd, a chyfle i ymchwilio'r ddogfen ei hun yn rhan o'r profiad, ac i gyd yn rhad ac am ddim

Dewch i gwrdd â ni ym mhrif fynedfa Amgueddfa Cymru, Caerdydd, yfory am 1.50pm. Bydd y drafodaeth agoriadol yn Theatr Reardon Smith am 2pm.

Yna, bydd cyfle i weld y Deddfau yn Sain Ffagan, yn ogystal â gwrthrychau unigryw o'r cyfnod yn ein arddangosfa 'Creu Hanes 1500-1700'. Bydd trafodaeth yn cael ei harwain yn Eglwys Teilo Sant, fydd yn edrych ar gyd-destun Ewropeaidd bywyd yng Nghymru dan deyrn Harri VIII.

I archebu lle, galwch Heledd Fychan ar (029) 20 57 3268.

Bydd yn rhaid i unigolion ddarparu trafnidiaeth eu hunain rhwng Caerdydd a Sain Ffagan. Mae bysiau 32 a 322 yn dod â chi at ein stepen ddrws, ac yn gadael o Stand D2 yng nghanol y ddinas.

Mehefin 2011

Trysor Cudd

Postiwyd gan Sara Huws ar 23 Mehefin 2011

Bore da! Galw heibio'n sydyn ydw i - mae cymaint i'w wneud y bore 'ma na alla i aros yn hir: cynnau'r arogldarth, paratoi'r groes, cwpan a'r ddysgl, a chamu mewn i'm gwisg 1520aidd. Mae hynny'n ddigon o drafferth - fe godais i'n gynnar i blethu fy ngwallt i steil Tuduraidd heddiw hefyd! Dangosodd un o'r Tudor Group imi sut i wneud pan fuon nhw'n aros yma adeg y Pasg. Fe wnaeth hi i'r holl beth edrych yn hawdd iawn - dwi ddim cweit yn plethu'n rhwydd eto, on dyfal barhau sydd raid, am ein bod ar fin cynnal digwyddiad am ffasiwn Tuduraidd fis nesa.

Yn y cyfamser, rwy'n paratoi ffilm o Duduriaid ddaeth i'n gweld ni y llynedd, i'w roi yn Oriel 1 yn yr arddangosfa Creu Hanes: 1500-1700. Mae rhai o'm hoff wrthrychau Tuduraidd i'w gweld yno, gan gynnwys ffigur o Grist: gwrthrych prin iawn sy'n olrhain hanes crefyddol Cymru. Wedi'i gerfio cyn y Diwygiad, mae'n wrthrych cain ac anarferol - cafodd ei ddarganfod wedi'i guddio tu fewn i wal yn yr 1850au.

[delwedd: Ceflun Crog]

Manylyn o gerflun Crog

Ni wyddom lawer am sut y cyrhaeddodd y cerflun ei gartref yn y wal, ond bydd Penny Hill, Cadwraethwraig a Hanesydd, yn dod i siarad am ei hanes cudd ar ddydd Sadwrn. Gobeithio y gallwch ymuno â ni ar ddydd Sadwrn yn Oriel 1, am 2 o'r gloch, ar gyfer sgwrs fydd yn mynd ymhellach na'r plwyf lle'r canfuwyd y gerflun. Mae Penny yn arbenigwraig mewn pigmentau a phaentiadau hanesyddol, yn bennaf, ac felly fe fydd yn dod â lliw yn ôl i hanes y Groes o Gemaes.

[delwedd: Pigmentau]

Pigmentau naturiol ar gyfer addurno cerflun

Bydd y sgwrs yn Saesneg: galwch am ragor o wybodaeth ar 029 20 57 3424, o ddydd Llun i ddydd Gwener. Gobeithio y gwela i chi yno.

Mai 2011

Blogbledren 2: Dysgu drewllyd

Postiwyd gan Sara Huws ar 9 Mai 2011
Wel, am benwythnos! Mi rois sawl tro arni, ac, o'r diwedd, mae 'da ni bêl-droed draddodiadol newydd. Ar ddiwedd Gwyl Anrhefn! fe ges i gyfle, gyda rhai o'n hymwelwyr ifanc, i brofi'r bêl-droed. Er gwaetha'r ffaith na ches i'r dechneg yn iawn y tro cyntaf, mi oedd yr hyn gyflawnwyd yn hen ddigon da i'w gicio o amgylch lawnt Gwalia, wrth i ddawnswyr yr Ŵyl Fai droelli o'n cwmpas.

[delwedd: Chwaraeon Tuduraidd, Gwyl Anrhefn!]

Dyma fi'n esbonio o waelod calon pa mor normal ydi fy swydd. Dim ond jocan, fi'n dala pledren mochyn yw e!



Rwy'n ymddiehuro na chefais gyfle i ddiweddaru'r blog ar y pryd, ond, fel y gwelwch o'r llun uchod, does dim llawer o le i gadw cyfrifiadur gen i o dan fy sgert.

Fe gyrhaeddodd y pledrenni yn y post, wedi'u rhewi. Roedden nhw'n gynnyrch gwastraff, sy'n cael eu taflu, gan amla, pan leddir yr anifail i gael cig. Wrth i mi eu gwagio i fwced o ddŵr hallt, roedden nhw'n edrych yn debyg iawn i wy wedi'i botsio, ond un llipa a llithrig iawn. Mae'r bledren ei hun yn debyg iawn i'r hyn a ddefnyddir i lapio cig selsig, ond ychydig yn fwy gwydn a llai blasus. Roedd y ffermwr yn hapus iawn i weld yr anifail yr oedd wedi'i fagu yn cael ei ddefnyddio, er, roedd e hefyd yn credu ein bod ni i 'gyd yn wallgo'! Mae'n debyg yr aeth y cig o'r moch i wneud salami drud.

Fe gefais un tro yn ymarfer adref, gan defnyddio gwelltyn plastig hir (cyrliog) oedd gen i wrth law. Fe sychais y bêl yn yr haul gan ddefnyddio halen i ladd unrhyw facteria. Llwyddiant! Roeddwn i wedi llwyddo i greu pêl newydd, heb orfod rhoi fy ngwefusau ar y bledren. Peth da, am fod rhai ohonyn nhw'n dod gyda ambell i flewyn arnyn nhw hefyd.

[delwedd: Pêl droed pledren mochyn yn hongian ar lein ddillad]

Dyma hi yn sychu yn yr haul!



Byr iawn oedd hoedl honno, ac fe dorrodd, yng nghanol sgwrs, ar fore Gwener. Es i chwilota yn fy mag Aldi (oedd wedi'i guddio, peidiwch â phoeni!), a mynd ati i greu pêl newydd yn defnyddio'r hyn oedd gen i: halen, cortyn a phluen. Dwi'n licio dysgu trwy wneud fel arfer, ond roeddwn i'n awyddus iawn i beidio â mynd yn rhy agos at y bledren. Defnyddiais waelod y bluen, fel fyddai'r Tuduriaid yn gwneud, fel gwelltyn. Roedd yn brofiad anghynnes iawn, iawn!

[delwedd: Pig's bladder football]

Y bêl orffenedig.



Dwi wedi bod yn awyddus i ddysgu mwy am y ffordd yr oedd y Tuduriaid yn defnyddio ac yn gofalu am eu hanifeiliaid, ac felly dwi 'di bod yn siarad gyda llawer o bobl sy'n dal i ddefnyddio technegau traddodiadol yn eu gwaith. Yn eu plith oedd Peg, ddaeth a llond trol (yn llythrennol) o ddeunyddiau a dyfeisiadau Tuduraidd i'r Amgueddfa yr wythnos ddiwetha. Roedd ganddi bob math o bethau, o frwshys wedi'u gwneud o ddraenogod, i ddulliau atal-cenhedlu - a'r rheiny wedi'u gwneud o bledrenni heyfd! Fe fydda i'n postio am yr hyn wnes i ei ddysgu yn y dyfodol agos.

Yn y cyfamser, mae esiampl hyfryd, a mwy traddodiadol, mae'n siwr, o waith gyda chynnyrch anifeiliaid, i'w gweld yn arddangosfa Creu Hanes 1500-1700. Roeddwn i wedi fy nghyfareddu gan y menyg lledr yma, o Sir Gaernarfon. Mae'r lledr wedi'i leinio gyda sidan (cynnyrch anifail arall!), ac wedi'i frodio gyda lluniau o, ym, anifeiliaid! Fe ddewisais i'r wiwer, wel, am fy mod yn hoffi wiwerod.

[delwedd: Menyg, Creu Hanes 1500-1700]

Manylyn o faneg ledr, o Neuadd Llanfair, ger Caernarfon. Maent wedi'u gwneud o ledr, eu leinio â sidan a'u brodio gydag edafedd metal a sidan.



Ta waeth. Gobeithio yr ymunwch chi â fi ar Blogbledren eto - a rhowch wybod os 'dych chi isie gêm o bêldroed yn y cyfamser!


Diweddariad: Fe ymddangosodd y ddwy erthygl yma (yn Saesneg) dros yr wythnos ddiwethaf, sy'n sôn am chwaraeon traddodiadol ac amgueddfeydd. Dwi am eu postio isod, i chi gael dysgu mwy os hoffech chi. Hwyl am y tro!

The Lure of Eccentric Sports (BBC)

Mummifying Chickens for Fun and Educational Profit (BoingBoing)

Creu Hanes - Y Deddfau Uno

Postiwyd gan Sara Huws ar 5 Mai 2011
Gair clou i roi gwybod ichi fod dogfen arbennig iawn wedi cyrraedd Sain Ffagan.
Cadwch lygad ar Wedi 7 ar S4C, neu glust ar y Post Prynhawn ar Radio Cymru heno i glywed rhagor!

[delwedd: Y Deddfau Uno]

Y Deddfau Uno


Mawrth 2011

Blogbledren 1: Yr Asesiad Risg Anodda 'Rioed

Postiwyd gan Sara Huws ar 30 Mawrth 2011

Mae tîm digwyddiadau Creu Hanes: 1500-1700 wedi bod yn brysur iawn dros y misoedd diwethaf, yn creu rhaglen lawn i gyd-fynd â'r arddangosfa newydd. Yn arbennig, roeddem ni eisiau creu digwyddiad i blant am fywyd yn oes y Tuduriaid. Roeddem eisiau creu rhywbeth fyddai'n codi 'iyyyyyych' brwdfrydig o enau'r plant, ac yn peri i âel ambell riant i godi hefyd. Dyma, felly, sut y crewyd 'Anrhefn!'.

Dyw hanes plant ddim wastad yn hawdd i'w ddehongli, yn enwedig am fod plant wastad wedi diodde mewn amser o annhegwch cymdeithasol. Bydd llafur plant, diffyg addysg neu ddiffyg bwyd yn bynciau anghyfforddus fydd yn codi, weithiau, pan fyddwn ni'n edrych ar fyd y plentyn yn y gorffennol.

Fodd bynnag, mae'n faes pwysig i'w archwilio, am ei fod yn trin a thrafod hawliau dynol, uned y teulu, hunaniaeth a llawer mwy. Weithiau, gall y pynciau hyn ymddangos yn anodd i'w hesbonio wrth feddwl ifanc, chwilfrydig. Ond, fel y dwed un o ffefrynnau'r Adran Addysg, Teacher Tom: "Mae gweld dinistr o bell yn rhoi cyfle [inni] osod seiliau athronyddol yn eu lle, mewn ffordd dyner, sy'n ein paratoi at achlysur pan fydd trasiedi'n digwydd yn nes atom ni."

Fe fyddai'n hawdd iawn i ni ddweud wrth ein hymwelwyr ifanc fod eu bywyd yn haws heddiw nac erioed or blaen (neu'r clasur: "you've never had it so good...") - ond roeddem ni'n awyddus i ennyn diddordeb a chwilfrydedd, nid gwneud iddynt deimlo'n euog fod ganddynt Xbox a gwely clyd.

A dyna'r esboniad troellog pam yr ydw i 'di bod yn ffonio lladd-dai heddiw, yn chwilio am bledren mochyn.

[delwedd: Pledren Mochyn]

Ie, fe glywoch chi'n iawn: pledren mochyn

Yn ystod 'Anrhefn!', bydd Tuduriaid i'w canfod ar hyd a lled y safle: meddygon, saethwyr, pibwr, cogydd, crwynydd a mwy. Fe fydda i'n trawsnewid i fod yn Sara'r forwyn (does dim llawer o newid i'w wneud, heblaw fy mod yn gorfod camu yn ôl i fewn i'r gorset bren fondigrybwyll 'na). Fe swydd i fydd dangos rhan o fywyd hamdden y Tuduriaid, sef chwaraeon; a'r rhan fwyaf o'r rheiny yn waedlyd, yn gyflym ac yn dreisgar!

Fel rhan o'r sgwrs, fe fydda i'n dangos sut i wneud pêl allan o bledren mochyn. Mae'n sgil draddodiadol sydd wedi goroesi ymhellach nag oes y Tuduriaid, gan fod sawl aelod o staff yn cofio chwarae gyda phêl droed bledren pan yn blant. Does neb yn cofio sut i'w gwneud nhw, fodd bynnag. Roedd yn sgil oedd gan eu Neiniau a'u Teidiau, ond na chafodd ei rannu. Pan ddaeth hi'n amser i ddysgu, roedd peli troed plastig ar gael yn rhad: doedd dim angen dysgu, bellach, pa ffordd oedd y ffordd orau i chwythu pledren yn bêl.

Sy'n arwain yn dwt at y rhan nesaf: Iechyd a Diogelwch! Mae goblygiadau gwneud hyn yn pwyso arnai dipyn - nid yn unig am fod y cyhoedd yn mynd i fod yno, ond am nad ydw i eisiau cael rhyw afiechyd ofnadwy fydd yn fy nhroi yn fersiwn mochyn-menyw o Jeff Goldblum yn The Fly. Mae haneswyr byw yn argymell socian y bledren mewn dŵr a halen, ond does dim llawer o wybodaeth ysgrifenedig i'w ganfod yn nunlle! Cyn i benderfynu sut i fynd ati, felly, dwi am daflu'r rhwyd ymhellach... Annwyl ddarllennydd: a oes gennych chi unrhyw 'tips' ar sut i wneud pêl droed o bledren mochyn? Rhowch nhw yn y bocs sylwadau!

Fe fydda i'n diweddaru'r Bledrenflog wrth i mi ddysgu mwy am y sgil, felly rwy'n gobeithio y gwela i chi yma, y tro nesa!

Chwefror 2011

Cwpan-benglog-flog

Postiwyd gan Sara Huws ar 23 Chwefror 2011

Ymddengys mai cwpannau-penglog yw'r 'zeitgeist' hanesyddol diweddara'.

Mae'r cyfryngau wrth eu bodd hefo straeon hanesyddol sydd 'chyding yn ych-a-fi, ac felly roedd darganfyddiad sawl penglog-gwpan yn Cheddar Gorge yn stori fawr, yn ymddangos ar y Beeb, y Guardian ac hydynoed ar hipster-flog Boing Boing. Defnyddwyd y cwpannau, sy' tua 15,000 mlwydd oed, ar achylsuron arbennig, a maent wedi eu gwneud o benglogau dynol.

Llamwch 'mlaen tua 14,000 o flynyddoedd, i 1057CE (neu 1057AD, yn dibynnu ar sut 'dych chi'n gweld pethe). Yno, fe ddowch ar draws ddarn o benglog pwysig iawn yn hanes Cymru - sydd hefyd yn gwpan arian.

Ymhell o bortread aflednais y cyfryngau o'n cyn-daid, yn yfed gwaed o benglog ei gyfarwydd, mae'r benglog arbennig hon yn dweud hanes llawer mwy sid't, un sy'n eiddo i deulu aristocrataidd Cymreig. Yn wir, mae'r benglog ei hun wedi ei gosod mewn arian o Garrard's yn Llundain, a byddai'n cael ei defnyddio mewn llwncdestun wrth rhai o fyrddau gwledd uchelwyr Cymru. Roedd hefyd, yn ôl yr hanes, yn arfer eistedd ar ysgwyddau sanctaidd un o enwogion Cymru: Teilo. Y benglog, hynny yw, nid y gwpan.

Erbyn hyn, mae'n cael ei gadw yng Nghadeirlan Llandaf, ble 'mae angen gwneud apwyntiad arbennig i'w weld. Fe es i lawr i'w weld yr wythnos diwetha', tra'n paratoi ar gyfer fy sgwrs 'Holy Relics!'y dydd Sadwrn 'ma.

Mae'r gwpan wedi'i selio y tu ôl i wydr, i arbed yr arian rhag cerydu. Rwy'n gofyn, felly, eich bod yn maddau ambell i adlewyrchiad ar y llun. Mae cysgod gofalwr chwilfrydig y benglog yn ymddangos yn rhai ohonynt, fel ysbryd mewn siwt!

[delwedd: Penglog Teilo]

Cwpan-benglog Teilo, Cadeirlan Llandaf

Cafodd y benglog ei hetifeddu gan genedlaethau o'r teulu Mathew, ac roedd y traddodiad o yfed ohono'n adlais o gredoau ac arferion yr Eglwys gynnar. Roedd corff, neu ran o gorff Sant, yn wrthrych pwysig a phwerus iawn. Mae llawer o eglwysi wedi eu hadeiladu yn sgil presenoldeb esgyrn Cristnogion cynnar, pwysig, sy'n cael eu cadw oddi fewn i allorau, er enghraifft. Mae addoli yn defnyddio creiriau yn dal i ddigwydd, yn ogystal â'u cyfnewid - sy'n fater sensitif iawn i lawer.

Mae tudalen ar Ebay, hyd yn oed, sy'n eich cynghori ar sut i werthu a phrynnu creiriau, heb dorri rheolau Catholig. Os edrychwch chi ar wefan Celf Coll Interpol (un o fy hoff lefydd ar y we i gyd, yma), mae'n dangos i ni fod eiconau a chreiriau, o bob crefydd, yn dal i fod yn wrthrychau pwerus sy'n denu pob math o bobl atynt - hyd yn oed yr rheini sy'n dwyn.

Rwy wrthi'n ysgrifennu'r sgwrs ar hyn o bryd, yn barod ar gyfer dydd Sadwrn. Mae'n gyfnod cyffrous, ble mae'r holl wybodaeth 'ma'n chwyrlïo yn fy mhen, cyn y byddant yn setlo yn ryw fath o sgript gaboledig. Dwi am fynd i roi fy nhrwyn yn ôl ar y maen, felly. Neu falle a'f fi am baned o de yn gynta...

Gweithgareddau am ddim: Hysbys Sain Ffagan!

Postiwyd gan Sara Huws ar 11 Chwefror 2011

[delwedd: Church]

Mae cymaint yn digwydd yfory ar safle Sain Ffagan: Amgueddfa Werin Cymru, fy mod am eu casglu at ei gilydd yma i chi! Mae mynediad i'r amgueddfa'n rhad ac am ddim, a dydyn ni ddim yn codi tâl am ein gweithgareddau: bydd raid i chi chwilota am newid i dalu am y parcio, fodd bynnag (£3.50). Yn well fyth, gallwch ddilyn y llwybr beic i Dyllgoed, ac yna dilyn y rheilffordd, neu ddal bws 320 yng ngorsaf Caerdydd Canolog, fydd yn dod â chi'n syth at y drws ffrynt.

Fel arfer, bydd crefftwyr yn gweithio ar y safle. Yfory, bydd y ddau 'Eraint (Geraint y Melinydd a Geraint y Clociswr) yn gweithio ar y safle, yn arddangos sgiliau traddodiadol. Gallwch brynnu bag o flawd y Felin Bompren i fynd adre gyda chi (dwi'n clywed ei fod yn neud torth cwrw-melyn flasus iawn). Mae'n Clocsiwr hefyd yn hapus i'ch mesur ar gyfer pâr o esgidiau traddodiadol - mae hydnoed yn eu cynnig mewn nifer o liwiau mwy modern, hefyd!

Cewch weld y tîm amaethyddol wrthi ar y safle, yn bwydo'r moch am 3.30 yn Ffermdy Llwyn yr Eos. Yn ogystal â hyn i gyd, mae gweithgareddau arbennig ar gyfer pob math o ddiddordebau gennym ni hefyd:

Dathlu Diwrnod Teilo (10-1, 2-3) yn Eglwys Teilo Sant. Fe fydda i yn storïo, yn defnyddio ein cerfiad arbennig o hanes bywyd Teilo. Gallwch weld y cerfiad o flaen llaw yma, os hoffech chi. Fe fydda i'n gwneud fy ngore i ateb eich cwestiynau am furluniau, yr adeilad, chwaraeon Tuduraidd, neu unrhywbeth arall sy'n eich diddori.

Short Stories, Poems and Songs(2-3) yn Oriel 1, gyda'r awdur Paul Burston. Rydym am nodi lawnsiad Mis Hanes Hoyw, Lesbaidd, Deurywiol (LBGT) a Thrawsrywiol am y tro cyntaf yma yn Amgueddfa Cymru I ddathlu, bydd perfformiadau, darlleniadau a sgwrsio i ymchwilio a dathlu bywyd pobl LBGT yng Nghymru heddiw, a'u hanes. Bydd Dresel y Gymuned hefyd yn arddangos gwrthrychau gan y grwp cymorth Gay Ammanford.

Felly, rhywbeth i blesio pawb, gobeithio. Diwrnod prysur arall ym mywyd Sain Ffagan - gobeithio y gwelwn ni chi yno!

Ein hanes byw, amryliw

Postiwyd gan Sara Huws ar 7 Chwefror 2011
Mae tro ar fyd wedi bod ers i mi ysgrifennu atoch o Eglwys Teilo Sant y tro diwethaf. Mae pethe wedi bod yn mynd yn eu blaen yn dawel bach yno, ac mae ymwelwyr o dros y byd yn grwn yn parhau i ddod i ymweld â'r tlws lliwgar yng nghoedwig Sain Ffagan.

[delwedd: Tudor Group]

Amser, felly, i roi hysbys bach ichi am beth sydd gennym ni ar y gweill ar gyfer 2011! Mae rhaglen flwyddyn gron gennym sy'n ymchwilio hanes 1500-1700 mewn ffordd unigryw a hwylus. Bydd arddangosfeydd byw, gwethgareddau a pherfformiadau yn dod â chyfnod y Tuduriaid, Stiwartiaid a'r Rhyfel Cartref yn fyw fel erioed o'r blaen.

Mi gyfeiriaf chi, felly, i dudalen ddigwyddiadau'r amgueddfa, lle cewch ragor o wybodaeth am ein digwyddiadau. Bydd pob digwyddiad yn rhad ac am ddim, a bydd rhan helaeth ohonynt yn rhan o'n prosiect Creu Hanes.

'Dyn ni wedi bod yn brysur yn gweithio ar arddangosfa arbennig i gyd-fynd â'r thema Creu Hanes. Bydd adeiladau hanesyddol y safle'n troi'n gefndir lliwgar ac addas i hanes byw o'r cyfnod 1500-1700. Bydd rhai o berfformwyr ac ymchwilwyr gorau'r DU yn ymuno â ni i roi bywyd a phersonoliaeth i'r hen lawysgrifau hanesyddol.

[delwedd: Misrule]

Fe rannaf restr llawn o'r digwyddiadau â chi maes o law. Yn y cyfamser, dyma flas o beth fydd yn digwydd. Mae'r llun ar ben y dudalen yn dangos y Tudor Group, fydd yn byw yn nhŷ-hir Hendre'r Ywydd, ac yn dathlu'r Pasg o amgylch Eglwys Teilos Sant. Oddi tanynt, mae llun o fois Brwydr Towton a'u cyfaill, fydd yn cymryd rhan mewn gŵyl ddrewllyd, waedlyd ac afiach i blant o'r enw Anrhefn! Ar hyd y flwyddyn, bydd sioe ffasiwn Duduraidd, coginio Canoloesol, cosbau oes y Tuduriaid, a llawer mwy, i'w gweld ar y safle. Mi wnai gloi drwy ddweud bod rhywbeth arbennig iawn am ddigwydd yma yn Sain Ffagan dros yr haf - rhywbeth at ddant pob un sy'n licio brwydrau a chwffio trwy hanes! Cadwch lygad ar y blog a mi wnai roi gwybod ichi yn y dyfodol agos.

Tachwedd 2010

Cerddoriaeth Duduraidd yn Eglwys Teilo Sant

Postiwyd gan Sara Huws ar 17 Tachwedd 2010
Post clou i roi gwybod ichi fod ein hail-berfformiad (re-enactment yn ôl geiriadur Bruce!) o wasanaeth Cristnogol Tuduraidd ar-lein.

Arweinwyd y prosiect gan Ganolfan Ymchwil i Gerddoriaeth Gynnar yng Ngholeg Prifysgol Cymru, Bangor, a Phrifysgol Exeter. Roedd yn gyfle i weld os allwn ni heddiw geisio dilyn ôl troed addolwyr yng Nghymru, dros 500 mlynedd yn ôl. Roedd gennym gymaint o ddiddordeb yn y cwestiynau a'r problemau a godwyd ag yr oedd gennym mewn profi theorïau ynglŷn â sut oedd Cristnogion yn addoli yng Ngymru yn oes y Tuduriaid. 'Dyn ni'n gobeithio y byddwch chi'n ei fwynhau:

Gallwch gael mwy o wybodaeth am y prosiect yma.

  • Amgueddfa Genedlaethol Caerdydd

    [delwedd: Amgueddfa Genedlaethol Caerdydd]

    Cewch ddarganfod celf, daeareg a hanes natur. Gyda rhaglen newidiol o arddangosfeydd a digwyddiadau, mae rhywbeth i syfrdanu pawb, beth bynnag sy'n mynd â'ch bryd — ac mae mynediad am ddim!

  • Sain Ffagan Amgueddfa Werin Cymru

    [delwedd: Sain Ffagan]

    Sain Ffagan yw un o brif amgueddfeydd awyr agored Ewrop, ac atyniad ymwelwyr mwyaf poblogaidd Cymru.

  • Big Pit Amgueddfa Lofaol Cymru

    [delwedd: Big Pit]

    Pwll glo go iawn yw'r Pwll Mawr, ac un o amgueddfeydd mwyngloddio gorau Prydain.

  • Amgueddfa Wlân Cymru

    [delwedd: Amgueddfa Wlân Cymru]

    Mae Amgueddfa Wlân Cymru, sydd yn hen ffatri wlân y Cambrian Mills, yn lle arbennig ac mae ganddi stori gyfareddol i'w hadrodd.

  • Amgueddfa Lleng Rufeinig Cymru

    [delwedd: Amgueddfa Lleng Rufeinig Cymru]

    Yn OC75, sefydlodd y Rhufeiniaid caer yng Nghaerllion a fyddai'n gwarchod yr ardal am dros 200 o flynyddoedd. Heddiw, yn Amgueddfa Lleng Rufeinig Cymru yng Nghaerllion, byddwch yn dysgu pam yr oedd byddin y Rhufeiniaid cymaint i'w hofni.

  • Amgueddfa Lechi Cymru

    [delwedd: Amgueddfa Lechi Cymru]

    Mae'r Amgueddfa Lechi'n cynnig diwrnod llawn mwynhad ac addysg mewn ardal ddramatig o brydferth ar lan Llyn Padarn.

  • Amgueddfa Genedlaethol y Glannau

    [delwedd: Amgueddfa Genedlaethol y Glannau]

    Mae Amgueddfa Genedlaethol y Glannau yn adrodd hanes diwydiant ac arloesi yng Nghymru, heddiw a thros y 300 mlynedd diwethaf.

  • Rhagor: Archwilio'r Casgliadau

    Gwefan newydd cyffrous yw 'Rhagor' lle cewch ddysgu rhagor am ein casgliadau hynod.