Adeiladau Hanesyddol Big Pit Amgueddfa Lofaol Cymru

[delwedd: Y 'Weindar']

O gwmpas safle Big Pit gallwch weld gwahanol adeiladau a pheirianwaith rhyngweithiol oedd yn allweddol i'r gwaith glo.

Mae'r tŷ injan weindio, neu'r weindar fel y'i gelwir, yn codi ac yn gostwng y caetsys sy'n cario glo, dynion a defnyddiau lan a lawr y siafft.

Er ei fod dros 50 oed, mae wedi'i foderneiddio'n llwyr gyda systemau diogelwch a chyfrifiaduron yn rheoli ac yn monitro ei waith.

Mae'r adeiladau o gwmpas iard yr efail ymhlith yr adeiladau hynaf ar y safle ac yn dyddio o'r 1870au. Ar y chwith, mae'r gweithdy weldio a ffitio sy'n dal i gael ei ddefnyddio gan of Big Pit heddiw. Mewn pwll glo gweithredol, roedd y gofaint yn gwneud ac yn trwsio popeth - pedolau, dramiau, cyffyrdd rheilffordd, pibellau, sbaneri a morthwylion.

[delwedd: ]

Yn yr iard stoc y cedwid pren a deunyddiau eraill oedd yn angenrheidiol i weithio yn y pwll. Yma y dadlwythid pren oedd yn cyrraedd ar y trên, yn barod i'w ddefnyddio dan ddaear. Roedd gofyn torri'r coed mwyaf i'r maint cywir yn y felin lif. Mae'n dal i gael ei defnyddio at yr un pwrpas heddiw.

Mae'r felin fortar, lle câi’r mortar ei gymysgu ar gyfer gwaith adeiladu dan ddaear ac ar y wyneb, yn yr un adeilad.

Byddai’r tŷ ffrwydron neu’r tŷ powdwr ym mhob pwll yn cael ei godi’n ddigon pell o'r adeiladau rhag ofn i'w gynnwys danio’n ddamweiniol. Cynlluniwyd yr adeilad fel y byddai unrhyw ffrwydrad mewnol yn chwythu trwy'r to neu'r wal gefn, yn ddigon pell o brif rannau'r safle.

[delwedd: ]

Y balans dŵr a ailgodwyd gerllaw oedd peiriant weindio Pwll Brynpwllog (neu Pwll Rogers) yng nghwm Rhymni. Mae'n dyddio o ganol y 19eg ganrif.

Tŷ'r ffan sy'n sefyll ym mhen pellaf cefn y safle yw un o adeiladau pwysicaf pob pwll. Mae'r system awyru yn cario ocsigen i'r pwll, yn tynnu neu’n gwanhau effaith nwyon drwg, llwch a mwg ac yn creu amgylchedd gweithio oerach a sychach ar gyfer y glowyr.

Gwybodaeth

Blaenafon, Torfaen
Ar agor pob dydd 9.30am-5pm. Mynediad olaf 4pm. Teithiau dan ddaear 10am-3.30pm.

Ffôn:
(029) 2057 3650

Switsfwrdd (cost galw safonol): 0300 111 2 333

Parcio ceir: £3 y car y dydd.

» Gwybodaeth i ymwelwyr a sut i gyrraedd

  • Amgueddfa Genedlaethol Caerdydd

    [delwedd: Amgueddfa Genedlaethol Caerdydd]

    Cewch ddarganfod celf, daeareg a hanes natur. Gyda rhaglen newidiol o arddangosfeydd a digwyddiadau, mae rhywbeth i syfrdanu pawb, beth bynnag sy'n mynd â'ch bryd — ac mae mynediad am ddim!

  • Sain Ffagan Amgueddfa Werin Cymru

    [delwedd: Sain Ffagan]

    Sain Ffagan yw un o brif amgueddfeydd awyr agored Ewrop, ac atyniad ymwelwyr mwyaf poblogaidd Cymru.

  • Big Pit Amgueddfa Lofaol Cymru

    [delwedd: Big Pit]

    Pwll glo go iawn yw'r Pwll Mawr, ac un o amgueddfeydd mwyngloddio gorau Prydain.

  • Amgueddfa Wlân Cymru

    [delwedd: Amgueddfa Wlân Cymru]

    Mae Amgueddfa Wlân Cymru, sydd yn hen ffatri wlân y Cambrian Mills, yn lle arbennig ac mae ganddi stori gyfareddol i'w hadrodd.

  • Amgueddfa Lleng Rufeinig Cymru

    [delwedd: Amgueddfa Lleng Rufeinig Cymru]

    Yn OC75, sefydlodd y Rhufeiniaid caer yng Nghaerllion a fyddai'n gwarchod yr ardal am dros 200 o flynyddoedd. Heddiw, yn Amgueddfa Lleng Rufeinig Cymru yng Nghaerllion, byddwch yn dysgu pam yr oedd byddin y Rhufeiniaid cymaint i'w hofni.

  • Amgueddfa Lechi Cymru

    [delwedd: Amgueddfa Lechi Cymru]

    Mae'r Amgueddfa Lechi'n cynnig diwrnod llawn mwynhad ac addysg mewn ardal ddramatig o brydferth ar lan Llyn Padarn.

  • Amgueddfa Genedlaethol y Glannau

    [delwedd: Amgueddfa Genedlaethol y Glannau]

    Mae Amgueddfa Genedlaethol y Glannau yn adrodd hanes diwydiant ac arloesi yng Nghymru, heddiw a thros y 300 mlynedd diwethaf.

  • Rhagor: Archwilio'r Casgliadau

    Gwefan newydd cyffrous yw 'Rhagor' lle cewch ddysgu rhagor am ein casgliadau hynod.