Rydych chi yn:  >   >   > 
English

Trafnidiaeth, Deunyddiau a Rhwydweithiau Amgueddfa Genedlaethol y Glannau

Locomotif Stêm Richard Trevithick

Dros y tair canrif ddiwethaf mae Cymru wedi bod yn lleoliad ar gyfer nifer o ddyfeisiadau a datblygiadau arloesol mewn mwyngloddio, cynhyrchu metel a thrafnidiaeth.

Mae ein lleoliad ysbrydoledig yn arddangos rhai o’r gwrthrychau allweddol sy’n helpu i adrodd y stori. Mae nifer ohonynt yn creu argraff nid yn unig oherwydd eu pwysigrwydd hanesyddol, ond hefyd am eu maint aruthrol.

Roedd rhai yn ddatblygiadau hollol newydd yng Nghymru a’r byd. Roedd eraill yn fwy cyffredin, ond yn parhau i fod yn elfen sylfaenol o ddynameg diwydiant Cymru.

Y Robin Goch a Wagen Glo

Mae adeilad newydd Amgueddfa Genedlaethol y Glannau yn arddangos ‘pethau mawr’ sydd wedi cyfrannu gymaint tuag at hanes diwydiannol ein cenedl.

Ym 1800 marchogaeth oedd y dull cyflymaf o deithio ar y tir. Ganrif yn ddiweddarach, roedd gan y rhan fwyaf o’r byd rwydweithiau rheilffyrdd, a threnau a oedd yn teithio ar gyflymderau hyd at chwedeg milltir yr awr. Locomotif Stêm Richard Trevithick gychwynnodd y trawsffurfiad hwn yn hanes y byd ym 1804 – injan a adeiladwyd i’w defnyddio yn y diwydiant haearn.

Monoplan y Robin Goch yw un o’r ychydig awyrennau amatur a adeiladwyd cyn 1914 sydd wedi goroesi. Mae’n un o’r esiamplau cynharaf o awyren ym Mhrydain.

Dechreuodd Wagenni Glo fel yr un sy’n cael ei arddangos ymddangos ar rwydwaith rheilffyrdd Prydain tua chanol y bedwaredd ganrif ar bymtheg. Wedi peintio ar ei ochr y mae enw’r Ocean Coal Company – un o brif gynhyrchwyr glo stêm de Cymru yn ei ddydd.

Defnyddiwyd y Gordd Siglo drawiadol i lunio bariau haearn gyr a dur pan oedd Cymru’n un o brif ganolfannau diwydiant haearn Prydain, a ddechreuodd tua diwedd yr ail ganrif ar bymtheg.

Gordd Siglo

Erbyn dechrau’r 1890au, Cymru oedd yn cynhyrchu wythdeg y cant o dunplat y byd.

Mae ein Melin Rholio Tunplat yn esiampl o awtomatiaeth o’r ugeinfed ganrif a drawsffurfiodd ddiwydiant a oedd yn llafur-ddwys cyn hynny. Yn ei anterth yn y 1920au, cyflogai dros 30,000 o bobl yng Nghymru.

Dyma rai o’r uchafbwyntiau, a bydd gweithfannau rhyngweithiol yn eich galluogi i dreiddio’n ddyfnach i rwydweithiau a diwydiannau lle chwaraeodd y gwrthrychau hyn ran hanfodol.