Rhagor - darganfod byd o gasgliadau

Locomotif stêm Richard Trevithick

Loco Penydarren

[delwedd: Yr atgynhyrchiad o'r locomotif ]

Yr atgynhyrchiad o'r locomotif yn ei gartref presennol, Amgueddfa Genedlaethol y Glannau.

Ar 21 Chwefror 1804, rhedodd y daith rheilffordd gyntaf am 9 milltir o weithfeydd haearn Penydarren i Gamlas Merthyr-Caerdydd, gan gyrraedd cyflymder o bron pum milltir yr awr. Aeth nifer o flynyddoedd heibio cyn bod trenau stêm yn dod yn fasnachol ymarferol, ond does dim amheuaeth nad Trevithick yn hytrach na George Stephenson oedd gwir dad y rheilffyrdd.

Ym 1803, aeth Richard Trevithick i weithio gyda Samuel Homfray, perchennog gwaith haearn Penydarren ym Merthyr Tudful. Roedd Homfray'n ymddiddori'n fawr yn yr injans gwasgedd uchel yr oedd y dyn o Gernyw wedi eu datblygu a'u defnyddio yn ei injans ffordd.

Anogodd Homfray Trevithick i ymchwilio i'r posibilrwydd o osod injan o'r fath mewn locomotif ar y rheilffordd newydd rhwng Penydarren a glanfa'r gamlas yn Abercynon.

Richard Crawshay

[delwedd: Yr atgynhyrchiad o'r locomotif]

Yr atgynhyrchiad o'r locomotif a'i wagenni bar haearn yn Amgueddfa Diwydiant a Môr Cymru ym 1983.

Mae'n debyg bod Trevithick wedi dechrau gweithio ar y locomotif yn hydref 1803, ac erbyn Chwefror 1804 roedd wedi ei gwblhau. Yn ôl bob sôn, roedd Richard Crawshay, perchennog y gwaith haearn cyfagos yng Nghyfarthfa, yn amheus iawn o'r injan newydd. Betiodd ef a Homfray 500 gini'r un gyda Richard Hill, o waith haearn Plymouth, p'un a allai'r injan dynnu deg tunnell o haearn i Abercynon a thynnu'r wagenni gwag yn ôl wedyn.

Aeth yr injan ar ei thaith gyntaf ar 21 Chwefror, a disgrifiodd Trevithick y daith yn fanwl:

"... ddoe aethom ar ein taith gyntaf gyda'r injan, gan dynnu deg tunnell o haearn mewn pum wagen, a saith deg o ddynion yn teithio arnynt ar hyd y ffordd ... tra 'roedd yr injan yn gweithio, teithiodd bron i bum milltir yr awr; ni roddwyd dŵr yn y boeler o'r cychwyn hyd ddiwedd y daith ... defnyddiwyd dau ganpwys o lo."

Yn anffodus, torrodd bolltyn ar y daith nôl a barodd i'r boeler golli dŵr, felly bu'n rhaid gwneud y tân yn llai ac ni chyrhaeddodd yr injan Benydarren tan y diwrnod canlynol. Rhoddodd hyn reswm i Crawshay honni na chyflawnwyd y daith fel y cytunwyd — ond ni wyddom a fu pen ar y mwdwl!

Y gwir oedd fod yr injan yn rhy drwm i'r cledrau, ac fe'i defnyddiwyd yn ddiweddarach fel injan sefydlog i yrru morthwyl gefail yng ngwaith haearn Penydarren.

Atgynhyrchiad Locomotif

richard_trevithick.f4v

Crëwyd yr atgynhyrchiad o'r locomotif sydd yn yr Amgueddfa heddiw gan ddilyn dogfennau a chynlluniau gwreiddiol Trevithick, sydd yn y National Museum of Science and Industry bellach. Aeth ar ei thaith gyntaf ym 1981 ac, yn rhyfedd, cafodd yn union yr un broblem â'r injan wreiddiol — torrodd y cledrau!

Mae locomotif Trevithick yn anhygoel o bwysig — does dim dwywaith am hynny. Ym 1800, y ffordd gyflymaf i bobl deithio ar y tir oedd ar gefn ceffyl; ganrif yn ddiweddarach, roedd system reilffordd helaeth dros y byd gyda threnau'n teithio'n rheolaidd ar gyflymder o hyd at chwedeg milltir yr awr. Fe ddigwyddodd y trobwynt hollbwysig hwn ym mis Chwefror 1804, yng Nghymru.

Locomotif Penydarren: Diwrnod Stemio

steaming_day_export.f4v

Ffilm dogfennu stemio locomotif Richard Trevithick yn Amgueddfa Genedlaethol y Glannau, Abertawe.

Mae Locomotif stêm Richard Trevithick yn nodwedd yn y llyfr: Llyfr bach am beiriannau mawr gan Amgueddfa Cymru, 2008

Dyddiad yr erthygl: 15 Rhagfyr 2008

14 sylw

stefco ar 31 Mawrth 2014, 20:37

Just been overhauled at the Festiniog Railway's Boston lodge Works, passed its boiler live steam test today. 31- 03 -2014, with new stronger axles and a boiler which is steam tight.

nathaniel richard taulbut ar 14 Ionawr 2014, 17:10

great website it even has great videos and tell's you where the videos have been videod and all of the other websites haven't got that!

anon ar 4 Ebrill 2013, 13:24

helpful

Richard R Bruce...Staveley NZ ar 26 Chwefror 2012, 20:59

Wonderful Effort Replicating Trevithicks work! Here in NZ at Christchurch in 1860s the Canterbury Colony built a railway(and a tunnel to Lyttleton port) The engines some built in Australia were reaching speeds of 60 miles per hour by 1870!!. This was within 20 years of starting the Colony settlement. Compared to todays confusion Colonization WORKED !

clivebrewer@clivebrewer ar 17 Chwefror 2012, 18:29

Could you please send me the next three public steaming dates plus those for the I.Mech.E if any

Clive Breweryoamend which

Michael Biondo ar 28 Ionawr 2012, 19:16

It was a great discovery to learn of R. Trevithick's Penydarren locomotive and this site. I am thankful for your efforts there, to preseve this important part of Welsh heritage which started the wheels of Industrialzation on much grander scale.

Michael Biondo ar 28 Ionawr 2012, 19:14

It was a great discovery to learn of R. Trevithick's Penydarren locomotive and this site. I am thankful for your efforts there, to preseve this important part of Welsh heritage which started the wheels of Industrialzation on much grander scale.

Amgueddfa Cymru ar 4 Ionawr 2012, 12:16

Thank you for pointing out that spelling mistake Phil, all fixed now!
Graham Davies, Online Curator, Amgueddfa Cymeu

Phil Hall ar 4 Ionawr 2012, 11:45

Spelling mistake on page http://www.museumwales.ac.uk/en/rhagor/article/trevithic_loco/

"Crawshey's wager" should read "Crawshay's wager".

Richard Jevons ar 4 Ionawr 2011, 09:51

Trevithick built the world's first railway locomotive in Coalbrookdale in Shropshire in 1803. Penydarren was the following year. He had had a long association with the Coalbrookdale Company building stationary engines and he stated in a letter to a fellow engineer Davies Giddy "The engines first sent to Cornwall, must be from Coalbrookdale; then they will be well executed, but from Wales it would not be so."
I think you should acknowledge Coalbrookdale's primordial role in railway history.


Amgueddfa Cymru ar 11 Tachwedd 2010, 14:36

Dear Bob, thank you for your comment, the dates for steaming for 2011 are as follows:

Sunday 5 June,
Sunday 3 July,
and Sunday 4 Sept

It is usually steamed up enough to travel by 12 noon

Bob Stonehouse (from the LCGB) ar 11 Tachwedd 2010, 14:12

Following an excellent visit by the LCGB in June 2010 I ask when the 2011 steaming dates are?

Bob Stonehouse ar 7 Rhagfyr 2009, 12:20

When is the Pen Y Darren locomotive replica actually in steam? Some dates would be useful to know. I would like to bring a group from the Locomotive Club of Great Britain to South Wales for a railway transport interest long weekend. It would be really good to tie this in with a steam day when we could observe and photograph the locomotive. Thanks

Elliott Bordelon ar 1 Rhagfyr 2009, 09:27

I think that is great to keep and run this old steam engines so people can see them in years to come

Gadael sylw


Gwerthuswch yr erthygl

Cynnwys:     

Delweddau:     

Arddull a darllenadwyedd: