Rydych chi yn:  > 

Tachwedd 2014

Eich cwestiynau, fy atebion

Postiwyd gan Liam Doyle ar 21 Tachwedd 2014

Diolch yn fawr gyfeillion y gwanwyn, oddi wrth Athro’r Ardd a babi bwlb!

Helo gyfeillion gwyrdd!

Ysgol Gynradd St. Paul:

A yw fy enw i a dwi’n 9 oed. Fy ngwaith i drwy’r wythnos nesaf yw i gymryd mesuriadau tywydd i chi. Dwi’n credu bydda i’n mwynhau oherwydd dwi’n hoffi bod yn yr ardd. Athro’r Ardd – Helo A a phawb yn ysgol St. Paul. Mae’n swnio fel eich bod chi’n gwneud gwaith gwych yn cofnodi’r tywydd. Daliwch ati!

Ysgol Gynradd Kilmory:

Methu cofnodi glawiad yn gywir. Iau 22mm Gwener 26mm. Athro’r Ardd – Helo Kilmory, ydych chi angen help yn cofnodi glawiad neu ai’r mesurydd oedd wedi cwympo?

Ysgol St. Brigid:

Mae wedi bod yn ddechrau gwlyb ac oer i’r ymchwiliad bylbiau. Rydyn ni i gyd wedi creu labeli ac mae nhw’n sefyll yn daclus yn eu potiau mewn man diogel yn yr ysgol. Rydyn ni’n edrych ymlaen i weld y canlyniadau. Athro’r Ardd – Da iawn i bawb yn ysgol St Brigid. Gobeithio eich bod chi wedi mwynhau’r plannu a gwneud labeli. Rydw i’n edrych ymlaen at y canlyniadau hefyd!

Ysgol Rhys Prichard:

Gwyntog iawn ar ddydd Iau a glaw trwm dros nos. Clir a ffres ar Noson Tân Gwyllt. Gwyntog iawn ar ddydd Iau 13. Chwythodd coeden drosodd ger yr ysgol. Athro’r Ardd – Da iawn Ysgol Rhys Prichard. Cofnodion tywydd da iawn. Gobeithio bod pawb wedi mwynhau’r tân gwyllt!

Ysgol Gynradd Llanharan:

Yw cofnod glaw dydd Llun yn gofnod o’r holl law dros y penwythnos? Athro’r Ardd – Helo i bawb yn Llanharan. Mae hwn yn gwestiwn da iawn. Ydy yw’r ateb, fel arall fyddai dim cofnod o’r glawiad dros y penwythnos. Rydych chi wedi gwneud hyn ar gyfer canlyniadau’r wythnos diwethaf yn barod, felly da iawn chi!

Ysgol Iau Rougemont:

Dyma ni’n plannu ein bylbiau bach ar y 27ain fel gweddill yr Alban. Cofiwch Athro’r Ardd ein bod ni ar ein gwyliau pan oedd Cymru’n plannu. Gyda’r tân gwyllt a’r tywydd oer, gobeithio eu bod nhw’n glyd ac yn gynnes! Rougemont, blynyddoedd 5 a 6. Athro’r Ardd – Da iawn Rougemont. Gobeithio bod pawb wedi mwynhau’r gwyliau. Bydda i’n siŵr o gofio taw ar y 27ain y gwnaethoch chi ddechrau. Mae eich bylbiau chi’n glyd mewn blanced o bridd, felly dydyn nhw ddim yn poeni am yr oerfel!

Ysgol Gynradd Bickerstaffe CE:

Byddwn ni’n cofnodi gymaint o weithiau â phosib dros yr wythnos. Byddwn ni’n cofnodi mor agos â phosibl at 9.00 a.m.

Bydd glawiad gaiff ei gofnodi ar fore dydd Mawrth yn cyfri dydd Sadwrn, dydd Sul a dydd Llun.

Athro’r Ardd – Helo Bickerstaffe! Peidiwch â phoeni os byddwch chi’n colli rhai diwrnodau, casglwch gymaint â phosibl. Efallai ei bod hi’n syniad cymryd mesuriadau yn y prynhawn er mwyn cael darlun gwell o amodau’r diwrnod. Os yw’r cofnodion yn cael eu cymryd tua’r un amser bob dydd, does dim llawer o wahaniaeth.

Ysgol Gynradd Guardbridge:

Dyma hi’n bwrw tipyn ar ddydd Gwener. Athro’r Ardd – Helo Guardbridge, da iawn am gadw llygad barcud ar y tywydd. Dyma hi’n bwrw’n drwm yng Nghymru ar ddydd Gwener hefyd.

Ysgol Gynradd Sylfaenol Rivington:

Roedd dydd Gwener yn ddiwrnod glawiog iawn! Athro’r Ardd – O diar! Gobeithio bod pawb yn sych ac yn gynnes yn y dosbarth.

Ysgol Gynradd Gatholig Blessed Sacrament:

Mae’n gyffrous iawn bod yn rhan o’r project hwn. Rydyn ni wedi mwynhau clirio’r chwyn er mwyn plannu’r cennin Pedr a’r bylbiau i gyd. Mae’n hwyl cymryd ein tro i gofnodi’r glawiad a’r tymheredd. Athro’r Ardd – Helo i bawb yn ysgol Blessed Sacrament. Mae’n swnio fel bod pawb wedi gweithio’n galed iawn i blannu’r bylbiau i gyd. Gwych!

Ysgol Gynradd Stanford in the Vale:

Dechrau oer iawn i’r diwrnod ar ddydd Mawrth a Mercher!

Glaw mawr ar nos Iau... awyr las bore ’ma! Ac mae’r haul yn tywynnu. Athro’r Ardd – Adroddiadau tywydd gwych. Mae’n braf clywed bod yr haul yn tywynnu yn Swydd Rhydychen!

Ysgol Gynradd St. Paul:

Hia, N sydd yma. Mae hi wir wedi bwrw’r wythnos hon. Athro’r Ardd – Diolch am y wybodaeth am y tywydd! Trueni eich bod chi wedi cael wythnos lawiog, ond o leiaf bydd y planhigion  ddim yn sychedig!

Ysgol Gynradd Glyncollen

Rydyn ni’n mwynhau’n fawr gofalu am ein bylbiau a darllen y mesuriadau glawiad a thymheredd.

Dydyn ni ddim yn siŵr os yw’r thermomedr yn gweithio’n iawn oherwydd mae’r darllediadau wedi bod yn uchel iawn er bod y tywydd yr wythnos hon yn oerach. Dyma ni’n rhoi thermomedr newydd y tu allan ar ddydd Mercher ac mae’r darllediadau i weld yn debycach i’r rhagolygon tywydd. Allwch chi anfon thermomedr newydd os gwelwch yn dda? Diolch yn fawr. Blwyddyn 4 Athro’r Ardd – Haia Glyncollen! Rwy’n falch iawn eich bod chi’n mwynhau’r project. Rydych chi’n iawn, mae’r tymheredd yn edrych yn uchel iawn. Bydda i’n anfon thermomedr newydd cyn gynted â phosibl.

Ysgol Iau Hen Golwyn:

Haia. Rydyn ni ym mlwyddyn 4 yn Ysgol Hen Golwyn. rydyn ni’n mwynhau’r project ac wedi gorffen yr wythnos gyntaf. Rydyn ni’n hoffi eich barf chi. Mi syrthiodd rhai o’r potiau a’r mesurydd glaw, ond mae popeth yn mynd yn iawn nawr. Athro’r Ardd – Helo Blwyddyn 4! Rwy’n falch eich bod chi’n mwynhau’r project. Peidiwch poeni gormod os yw pethau’n cwympo. Mae problemau fel hyn yn rhan o fywyd gwyddonydd.

Ysgol Bro Eirwg:

Dydd Iau - 0.5mm

Rydyn ni wedi mwynhau dysgu a chofnodi yr wythnos hon! Athro’r Ardd – Da iawn pawb!

Ysgol Gynradd Gatholig Blessed Sacrament:

Rydyn ni’n cymryd ein tro i gofnodi’r data tywydd. Mae wedi bod yn wlyb ac yn wyntog iawn weithiau. Ond mae’n cool bod yn wyddonydd, hyd yn oed os ydych chi’n colli ychydig o bêl-droed. H. Athro’r Ardd – Diolch am yr holl ddata tywydd! Rwyt ti’n iawn, mae bod yn wyddonydd yn cool. Gobeithio wnes ti ddim colli gormod o bêl-droed!

Ysgol Gynradd Coppull Parish:

Mae plant blwyddyn 4 wedi cofnodi’r rhain eu hunain. Efallai bod rhai rhifau o chwith. Er enghraifft, rydw i wedi newid rhifau tymheredd a glawiad dydd Iau. Doedd hi ddim yn teimlo fel sero gradd Celsius ar y diwrnod, a dyma’r plant yn ysgrifennu mm yn y blychau tymheredd. Hmmmmm. Roedd mm yn y blwch ar gyfer dydd Mercher hefyd. Marie Codd, Arweinydd Gwyddoniaeth ac Arweinydd Ysgol y Goedwig. Athro’r Ardd – Haia Marie. Mae’n wych bod y plant yn cofnodi’r data eu hunain. Mae’n gynnar yn y project felly rydyn ni’n siŵr o weld camgymeriadau. Rwy’n siŵr y byddwch chi i gyd yn arbenigwyr erbyn diwedd y flwyddyn. Da iawn bawb!

Kids in Museums Takeover Day 2014

Postiwyd gan Grace Todd ar 19 Tachwedd 2014

On November 13th Class Hawk from Trelai Primary joined us for Kids in Museums Takeover day. They tested out some new activities and trails that have been developed for the Artes Mundi exhibition. In the afternoon they worked on developing their own ideas for activities. These were presented to Artes Mundi who will be incorporating some of them into new resources for children. The class came up with some excellent ideas for activities that could be done in any gallery space which we wanted to share, you can see them below.

Thanks and a big hand to Class Hawk and Mr.Cole for all your hard work and excellent fun!

CLASS HAWK'S IDEAS

Pick some words that describe the space you are in/the works on display and make a word-cloud from them

Use this to make a rap

Find the names of artists and works and make a word search for them

Describe how the works of art make you feel using pictures

Make masks inspired by the works on display

Have an I Spy game to play in the space where we have to find things on a check list  - these could be parts of a work of art or words like the names of artists

We like activities that helps us move slowly through the space and appreciate the work

The Adventures of Arthur the Arthropleura

Postiwyd gan Annette Townsend ar 11 Tachwedd 2014

In June this year the Natural Sciences Department received a rather special donation from the Royal Botanic Gardens, Kew; a life size model of a giant millipede, Arthropleura, that would have lived in the Carboniferous Period, 300 million years ago. Arthropleura is the largest invertebrate (creepy-crawly) ever known to have lived on land, reaching up to 2.6 metres in length, but despite its monstrous proportions it is thought to have been a harmless herbivore.

The model was originally on display in Kew Garden’s Evolution House but when the space was dismantled in preparation for the HLF funded restoration of the Temperate House, it was no longer needed. So it was donated to Amgueddfa Cymru – National Museum Wales, thanks to the generosity of Chris Mills, David Cook and Jonathan Farley at Kew.

The Arthropleura model was in need of some substantial conservation work when it arrived at AC-NMC. It had been on open display for many years in a glass house alongside living plants and was damaged and rusty. The humid display environment had caused the surface paint to flake away and several spiders and snails had taken up residence on the underside of the model!

The first job was to give the model a good wash with hot soapy water and remove the dirt and cobwebs! Then all the flaking paint was scrubbed off, the damaged areas on the legs and head were rebuilt with an epoxy putty and the surface textures recreated. The nuts and bolts of the removable antennae had rusted together, so the metal parts were replaced with new stainless steel threaded rods.

Once the repairs were complete the model was carefully painted with acrylics and then coated in a durable varnish, making it once again suitable for public display.

Some of the Natural Science staff had become rather attached to the impressive 1.5m long millipede model whilst it underwent conservation work in the lab and named it Arthur the Arthropleura! We also decided to have a bit of Halloween fun with Arthur… so he “escaped” and went on the run around the museum galleries! We posted pictures of his adventures on the @CardiffCurator Natural Sciences Twitter account and had a fantastic response from our followers. Arthur the Arthropleura is now a social media star and is a really wonderful addition to our collections!         

O’r diwedd, mae’n hydref!

Postiwyd gan Danielle Cowell ar 10 Tachwedd 2014
Coed ffawydden

Helo gyfeillion gwyrdd!

Gobeithio’ch bo chi gyd wedi mwynhau plannu eich bylbiau.

O’r diwedd, mae’r hydref wedi cyrraedd Caerdydd. Mae wedi oeri ac mae’r dail yn troi gan greu lliwiau oren, melyn a brown hyfryd.

Mae’r hydref yn hwyr yn ein cyrraedd eleni. Roedd mis Hydref yn gynhesach ac yn wlypach nag arfer, felly cadwodd y coed eu dail gwyrdd yn hirach nag arfer.

Roedd tywydd Calan Gaeaf yn arswydus o anarferol! Mewn rhai mannau o’r Deyrnas Unedig, er enghraifft de Lloegr a gogledd Cymru, roedd y tymheredd dros 20°C.

Yng Ngerddi Kew, yng ngorllewin Llundain, roedd yn ddychrynllyd o dwym – 23.6°C! Dyma’r tymheredd uchaf i gael ei gofnodi yn y Deyrnas Unedig ar Galan gaeaf erioed. Gobeithio nad oeddech chi’n rhy boeth yn eich gwisg ffansi!

Dwi’n meddwl fod y tywydd rhyfedd yma’n ddiddorol iawn, ac rwy’n edrych ymlaen at glywed pa bethau anarferol rydych chi wedi’u darganfod yn ystod eich arbrofion bylbiau’r gwanwyn.

Ydy’r hydref wedi’ch cyrraedd chi eto? Ydy’r dail yn newid lliw ac yn cwympo? Beth am dynnu llun hydrefol a’i anfon ata i mewn e-bost? Mae’n bosib y byddaf yn ei ddangos yma ar fy mlog.

Cofiwch y dylech chi fod wedi dechrau cofnodi tymheredd a glaw ar eich siartiau tywydd. Ewch i fy nhudalen cadw cofnodion tywydd ar y wefan i weld nodyn i’ch atgoffa beth i’w wneud.

Diolch!

Athro’r Ardd

Bulbathon 2015

Postiwyd gan Danielle Cowell ar 6 Tachwedd 2014

Athro'r Ardd

Disgyblion yn plannu yn Ysgol Balshaw Lane.

Plannu dan do er mwyn osgoi y glaw.

Ppopeth wedi plannu yn Ysgol Preston Grange.

A planting day of bulbous proportions!

Eleven thousand and three hundred bulbs were planted by school scientists across the UK to kick start the Spring Bulbs for Schools investigation. Seven and a half thousand pupils from one hundred and seventy nine schools got planting to investigate climate change.

Here is a map to show you where the bulbs were planted.

Here are some of the pictures they sent in. Follow their progress and the questions they raise as they record the local weather and flowering through the winter and into the spring.

Professor Plant

Fire burn and cauldron bubble!

Postiwyd gan Jennifer Gallichan ar 5 Tachwedd 2014

‘From ghoulies and ghosties, and long-leggedy beasties, and things that go bump in the night…’

Last Friday, Natural Sciences staff celebrated Halloween in grand style with a host of truly ghoulish and grizzly specimens out in the main hall at National Museum Cardiff. The National Herbarium was transformed into a ghoul filled graveyard, and a large mosquito model leered down from the entomology (insects) stand, any moment threatening to jump on the jugular of an unsuspecting member of the public. Younger visitors to the OPAL stand were encouraged to stealthily walk through a spider’s web without disturbing its occupant, and learn about glow in the dark scorpions. Meanwhile the biggest creepy crawly that ever lived, Arthropleura, a 300 million year old extinct giant millipede, escaped from the Palaeontology (fossil) stand and went off to explore the Impressionist galleries.

Despite all of the fun, visitors gained an insight about some of the 6 million specimens that are held behind the scenes at the museum, and the incredible work of the staff that care for them.  From bats to giant squid, volcanic rocks to fungi, we covered them all. One of my favourite parts of the day was taking visitors behind the scenes on tours of the Entomology and Molluscan sections to see insects and shells and the Spirit store (not ghosts, but where we keep our specimens preserved in fluid such as sea worms and crabs). It is such a rewarding experience to see the excitement of people visiting the collections for the first time, and proudly talking about all of the great research work that we do.

If you missed it, don’t worry! We have a whole host of open days and curator led sessions coming up. See our What’s Onto find out more!

Museum scientists pop up at Fairwater Library

Postiwyd gan Lucy McCobb ar 4 Tachwedd 2014

Museum scientists were out and about during half-term week, when the I Spy…Nature pop-up museum paid a visit to Fairwater Library on 30th October.  Curators from the Botany, Invertebrate Diversity and Palaeontology sections took along specimens from their collection areas to show the public, along with a microscope and quizzes to encourage them to look even closer.

Ingrid Jüttner challenged people to identify as many trees as they could, using beautiful displays of freshly-pressed leaves and fruits.  This activity was a big hit with grown-ups, and it was very pleasing to see so many parents and grandparents encouraging children to learn more about these important plants, which bring our living spaces to life.

The library’s meeting room became temporary home to an impressive array of marine and mollusc specimens from the Invertebrate Diversity section.  People were fascinated by the creatures on display, which evoked a range of reactions (including ‘they’re really gross!’) depending on how they felt about slugs and worms!  Teresa Darbyshire showed some of the diversity of life found around our shores, with beautiful sea shells, lobster, starfish, and a pickled octopus and giant sea worm.  Visitors tried their hands at identifying shells using a key, all good training for trips to the beach!  Ben Rowson challenged people to identify mystery objects under the microscope, and introduced them to slug identification using his recently published book and life-like models.

Lucy McCobb showed visitors a range of fossils from different periods of the Earth’s history, ranging from an Ice Age mastodon tooth and horse’s leg bone, through Jurassic ammonites and ichthyosaur bones, to trilobites, which are among Wales’s oldest fossils.  The ‘what’s in a name?’ quiz was popular with children, and asked them to use the meanings of scientific names to match up the name with the correct fossil.

This was I Spy..Nature's  first venture into libraries, and showed that they have great potential as venues for taking the Museum’s collections and experts out into communities.

Hydref 2014

Cân Hosanau

Postiwyd gan Sara Maidment ar 31 Hydref 2014

1. Mwg Taffywood

Mae mygiau Taffywood cwmni I Loves the ‘Diff bob tro’n codi gwen gyda’u chware geiriau. Anrheg perffaith i drigolion Caerdydd ac atgof doniol i gyn-drigolion.

2. Llestri cegin Cymreig

Bara Brith, Pice ar y Maen, Cawl a Bara Lawr – mae’r casgliad hwn o offer cartref Victoria Eggs yn tynnu dŵr i’r dannedd. Printiwyd ac addurnwyd y lliain a’r ffedog â llaw ar gotwm organig 100%, ac mae’r mwg o tsieni asgwrn. Anrhegion perffaith i Gymry llwglyd.

3. Set o 3 mygiau

Te, coffi, sicoled – cymaint o ddewis? Mae’r mygiau priddwaith yma’n berffaith ar gyfer paned boeth. Os yw hi’n amhosibl dewis ffefryn, prynwch y tri. Cynhyrchwyd yn arbennig ar gyfer Amgueddfa Cymru.

4. Mwclis adar a gloÿnnod byw

Rydyn ni’n dwlu ar gadwyni prydferth Ladybird Likes. Daw’r darluniau o hen lyfrau natur Ffrengig cyn eu gosod ar bren a’u torri â laser. Cwmni bach o Lundain yw Ladybird Likes a sefydlwyd gan Zoe Jade, ac mae ei chariad at grefftau i’w gweld yn ei chadwyni a’i thlysau cain a thrawiadol.

5. Pecyn

Dangoswch eich ochr greadigol trwy addurno eich ysgrepan eich hun. Mae’r bag yn dod gyda phinnau ffelt i chi liwio a dylunio eich bag unigryw eich hun. Mae cynnyrch Seedling yn newydd i’r DU a’u pecynnau yn llawn syniadau i ysbrydoli a thanio dychymyg plant.

6. Pos yr wyddor Gymraeg

Jig-so wyddor Gymraeg sy’n dod a hwyl i ddysgu darllen. Mae’r llythrennau lliwgar deniadol wedi’u gwneud o bren rwber cynaliadwy ac ar gael gyda dreigiau, deinosoriaid neu grocodeilod.

7. Scrabble yn Gymraeg

 

Mae gêm eiriau fwyaf poblogaidd y byd bellach ar gael yn Gymraeg. Yn cynnwys dwy fersiwn o’r gêm i blant – gyda rheolau haws i’r plant iau a mwy o sialens i’r plant hÅ·n. Gwelwch ragor o gemau iaith Gymraeg i blant ar ein siop ar-lein.

8. Matiau diod a bwrdd Sain Ffagan

Bydd atgofion am Sain Ffagan yn llifo’n ôl wrth ddefnyddio’r matiau diod melamin lliwgar yma. Comisiynwyd yr artist lleol Wayne Bedgood i ddylunio’r gyfres, ac mae’n rhyfeddol faint o adeiladau mae wedi llwyddo i’w cynnwys. Yw eich ffefryn yma? Cynhyrchwyd yn arbennig ar gyfer Amgueddfa Cymru.

9. Calendr 2015

Calendr 2015 Amgueddfa Cymru yn cynnwys deuddeg delwedd o fynyddoedd mawreddog Cymru. Yn eu plith mae gweithiau gan Graham Sutherland, Peter Pendergrast, John Piper a Syr Kyffin Williams. Cynhyrchwyd yn arbennig ar gyfer Amgueddfa Cymru.

10. Argraffu yn ôl y Galw

Rydyn ni wrth ein bodd â’r paentiad gan Pissarro o Pont Neuf dan eira. Gallwch chi hefyd brynu print o’r gwaith prydferth hwn, neu ddewis o 250 gwaith arall drwy ein gwasanaeth Argraffu yn ôl y Galw. O gestyll i gopaon, ac o’r môr i Manet, mae gweithiau at ddant pawb yn y casgliad.

Golwg ar y Casgliadau Diwydiant

Postiwyd gan Mark Etheridge ar 28 Hydref 2014

Buom yn ffodus iawn ym mis Hydref o dderbyn yn rhodd y bag powdwr gwn diddorol hwn a ddefnyddiwyd yn ffatri Curtis's and Harvey Ltd. yng Nglyn-nedd. Mae eu monogram i’w weld ar flaen y bag. Cafodd ei ddefnyddio gan Elizabeth Thomas, hen famgu y rhoddwr. Dyma hi’n gadael yr ysgol yn 14 oed i weithio ar fferm, cyn mynd i weithio yn y ffatri powdwr gwn yn ystod y Rhyfel Byd Cyntaf. Mae’r rhodd amser yn berffaith ar gyfer arddangosfa Gwaith a Buddugoliaeth: Diwydiant Cymru a’r Rhyfel Byd Cyntaf yn Amgueddfa Genedlaethol y Glannau, Abertawe sydd ar agor tan 15 Mawrth 2015.

Yn ystod y mis prynwyd tair tystysgrif ar gyfer ein casgliad pwysig o dystysgrifau cyfranddaliadau Cymreig.

Mae’r cyntaf am bum cyfran gwerth £100 yng nghwmni Abercwmeiddaw Slate Quarry Company Limited ac yn dyddio o 1898. Cofrestrwyd y cwmni yn Lerpwl ym 1876 i gaffael chwarel llechi o’r un enw yng Nghorris a agorwyd yn y 1840au. Roedd y cwmni canolig ei faint yn cyflogi 188 o ddynion ym 1882 ac yn cynhyrchu 4,000 tunnell o lechi, ond cafodd ei ddirwyn i ben ym 1905 gyda’r lleihad yn y galw am gynnyrch Cymru. Sefydlwyd cwmni ag enw tebyg ym 1911 wrth ailagor y chwarel ar raddfa lai, cyn i hwnnw ddod i ben ym 1938.

Mae’r ail yn dystysgrif am gyfran gwerth £50 yn y Pen-y-Bryn Slate Company Limited, yn dyddio o 1882. Cofrestrwyd y cwmni ym 1881 i gaffael chwareli llechi yn Nantlle a agorwyd gyntaf yn y ddeunawfed ganrif a’u rhedeg ar raddfa fawr ers y 1830au. Cwmni canolig cyffredin oedd hwn yn rhedeg pedwar chwarel dan law Blondins mewn dull oedd yn nodweddiadol o Ddyffryn Nantlle. Ym 1883 roedd yn cyflogi 240 o ddynion ac yn cynhyrchu 5,000 tunnell o lechi. Aeth y cwmni i’r wal ym 1887 a caewyd y chwarel tan 1895 pan gafodd ei ailagor ar raddfa lai a’i weithio tan y 1940au.

Mae’r dystysgrif olaf wedi’i hargraffu ar femrwn – cyfran gwerth £50 yn y Blaenavon Iron & Coal Company, wedi’i dyddio ar 8 Medi 1836. Sefydlwyd y cwmni cyfranddaliadau cyfun cynnar hwn (gyda chyfalaf anferth o £40,000) i gaffael gweithfeydd haearn a glofeydd y teulu Hill a’u partneriaid. Dyma’r cwmni newydd yn ehangu’n sylweddol ar y gwaith gan agor gwaith newydd Ger yr Efail, adeiladu nifer o dai a chyflwyno trenau stêm. Tyfodd y gweithfeydd yn un o brif gynhyrchwyr dur Prydain a daeth yn gwmni atebol cyfyngedig ym 1864.

Ar 26 Awst 1892 lladdwyd 112 o ddynion a bechgyn mewn ffrwydrad yng Nglofa Slip. Mae’r caffaeliad newydd hwn yn un o ddau lyfryn o lythyrau ar gyfer Cronfa Gymorth Ffrwydrad Tondu (Caerdydd) fyddai wedi cael eu dosbarthu i godi arian. Cawsant eu dyddio yn Neuadd y Ddinas Caerdydd ar 3 Medi 1892.

Mae gennym gasgliad bychan o wrthrychau a ffotograffau yn ymwneud â’r digwyddiad gan gynnwys mwg coffa

Cynhyrchwyd y fricsen hon yn un o lofeydd y brodyr Hedley, mwy na thebyg yn ardal Bryncoch. Cafodd ei achub o’r adeilad a elwir yn Ysgoldy Sant Pedr ar Ffordd Aberhonddu, Abertawe. Amgueddfa Cymru yw ceidwad casgliad briciau cenedlaethol Cymru, ac mae hwn yn atodiad gwerthfawr.

Llathen fesur swyddogol (neu Ffon y Dirprwy) yw’r gwrthrych olaf y mis hwn. Cai ei defnyddio gan Reolwr Bwrdd Glo Cenedlaethol olaf Big Pit cyn i’r pwll gau ym 1979. Byddai swyddogion yn cario llathen fesur ac yn ei ddefnyddio i brofi am nwy. Cyn y 1960au byddai’r Dirprwy yn gallu hongian ei lamp drwy’r twll yn un pen a’i chodi i’r nenfwd i brofi am nwy. Yn ddiweddarach byddai falf samplo arbennig yn cael ei ffitio i fferel ar ben arall y llathen, a byddai hwn yn cael ei ddefnyddio i roi sampl nwy o fwlb samplo mewn lamp ddiogelwch Garforth.

Mark Etheridge

Curadur: Diwydiant a Thrafnidiaeth

Dilynwch ni ar twitter - @IndustryACNMW

#popupmuseum - How did it all go?

Postiwyd gan Sioned Hughes ar 27 Hydref 2014

The pop-up museum was created over two days at the Wales Millennium Centre as part of the Welsh Museums Festival and the Museums Association conference between 9-10 October 2014.

We set up the cases, table, boxes, screen and various cardboard structures on the Thursday before the conference. 

It looked great, but we were all quite nervous.  Would anyone turn up? Would people bring an object in response to our call outs on social media? Would people participate and share their Cardiff stories and memories? Would the huge table at its centre attract visitors or put them off? 

Would Billy the Seal arrive safely?

We were about to find out if our experiment would work…….and thankfully it did!

What worked?

  • 1. The stuff we had already collected.

We were all really glad that we already had some material for the pop-up that provided hooks to show people how they could contribute. The story cards collected at previous workshops kicked things off. They gave people an idea of how they could contribute, and made the Cardiff theme obvious. The voxpops also provided people with another focus and showed that people had already shared their Cardiff story. This encouraged participants to be filmed sharing their story at the pop-up. 

  • 2. Taking photographs of participants

We took a photograph of all participants with an instant camera and pinned them to their story cards. This emphasised the personal aspect and made stories easier to find

  • 3. The big table in the middle with plenty of chairs.

This space really worked. It became a social space where people came together and shared their Cardiff story and a space where strangers started talking to each other. We piled Perspex boxes on top of each other along the middle and gradually filled them with objects over the two days. We encouraged people to write their comments about other people’s stories on post-its and stick them on the boxes. This added another layer to the interpretation. 

  • 4. Using iPads to show social media content 

We had built up interest around the pop-up on social media in the lead up to the pop-up itself, so it was good to continue this momentum. We used two iPads on the table as live labels that showed all tweets with the #popupmuseum #fflachamgueddfa hashtag. We used this as a way of highlighting interesting stories and providing information about what was happening at the pop-up over the 2 days.  We also experimented with iBeacons and placed content about some of the objects on that so that people could access it using their hand held devices. 

  • 5. We invited the Media and the Deputy Minister for Culture, Sport and Tourism! 

To keep the buzz around the pop-up museum going, we managed to generate press interest in the pop-up. The experience was filmed by s4C for Heno and by Cardiff TV. Deputy Minister Ken Skates also came to the pop-up and contributed his Cardiff story. He was really interested in the fact that we had created a museum in 48 hours that anyone could contributed to.

  • 6. Billy the Seal made it! 

Thanks to the huge effort of conservation staff across Amgueddfa Cymru, Billy made it to the pop-up. Billy generated lots of interest and was definitely a big pull to the pop-up. It was useful to have one star object that attracted the curious. Those who knew about Billy’s story couldn’t believe that she was actually there and that it was part of the museum’s collections. And those who didn’t know the story were…confused but intrigued. 

  • 7. Working with Cardiff Story, HLF, and Youth Forum members

You can’t set up a pop-up museum without a team. The input from our Youth Forum members was invaluable, making sure that the processes of the pop-up ran smoothly and making sure that participants knew what to do. Staff members form the Heritage Lottery Fund provided guidance and support throughout the pop-up process. Working with Arran Rees and Lucy Connors from the Cardiff Story and was a great experience and we are already planning to create a pop-up together again in the future. 

  • Amgueddfa Genedlaethol Caerdydd

    Amgueddfa Genedlaethol Caerdydd

    Cewch ddarganfod celf, daeareg a hanes natur. Gyda rhaglen newidiol o arddangosfeydd a digwyddiadau, mae rhywbeth i syfrdanu pawb, beth bynnag sy'n mynd â'ch bryd — ac mae mynediad am ddim!

  • Sain Ffagan Amgueddfa Werin Cymru

    Sain Ffagan

    Sain Ffagan yw un o brif amgueddfeydd awyr agored Ewrop, ac atyniad ymwelwyr mwyaf poblogaidd Cymru.

  • Big Pit Amgueddfa Lofaol Cymru

    Big Pit

    Pwll glo go iawn yw'r Pwll Mawr, ac un o amgueddfeydd mwyngloddio gorau Prydain.

  • Amgueddfa Wlân Cymru

    Amgueddfa Wlân Cymru

    Mae Amgueddfa Wlân Cymru, sydd yn hen ffatri wlân y Cambrian Mills, yn lle arbennig ac mae ganddi stori gyfareddol i'w hadrodd.

  • Amgueddfa Lleng Rufeinig Cymru

    Amgueddfa Lleng Rufeinig Cymru

    Yn OC75, sefydlodd y Rhufeiniaid caer yng Nghaerllion a fyddai'n gwarchod yr ardal am dros 200 o flynyddoedd. Heddiw, yn Amgueddfa Lleng Rufeinig Cymru yng Nghaerllion, byddwch yn dysgu pam yr oedd byddin y Rhufeiniaid cymaint i'w hofni.

  • Amgueddfa Lechi Cymru

    Amgueddfa Lechi Cymru

    Mae'r Amgueddfa Lechi'n cynnig diwrnod llawn mwynhad ac addysg mewn ardal ddramatig o brydferth ar lan Llyn Padarn.

  • Amgueddfa Genedlaethol y Glannau

    Amgueddfa Genedlaethol y Glannau

    Mae Amgueddfa Genedlaethol y Glannau yn adrodd hanes diwydiant ac arloesi yng Nghymru, heddiw a thros y 300 mlynedd diwethaf.

  • Rhagor: Archwilio'r Casgliadau

    Gwefan newydd cyffrous yw 'Rhagor' lle cewch ddysgu rhagor am ein casgliadau hynod.