Polisïau Rheolaeth Casgliadau - Mynediad at y Casgliadau a'r Defnyddd a Wneir Arnynt

Adolygwyd Medi 2010
Adolygiad Nesaf Medi 2015

1. CYFLWYNIAD

Mae Amgueddfa Cymru'n cadw casgliadau mewn ymddiriedolaeth ar gyfer pobl Cymru. Yn unol â hynny, rhaid i ni eu gwneud yn hygyrch i bawb, a hwyluso eu defnydd gan genedlaethau'r presennol a'r dyfodol. Mae Creu'r Dyfodol Gyda'n Gilydd, sef dogfen ein Gweledigaeth a luniwyd yn 2005, wedi tanlinellu ein hymrwymiad i wneud y casgliadau'n fwyfwy perthnasol a hygyrch. Serch hynny, rhaid cydbwyso'r cynnydd mewn hygyrchedd a defnydd yn erbyn anghenion cadwraeth, gofal a diogelwch y casgliadau, gyda'r nod o sicrhau eu bod yn goroesi yn y tymor hir.

Yn y gorffennol crëwyd casgliadau er eu mwyn eu hunain i raddau helaeth, ond heddiw rydym yn cydnabod bod casgliadau'n cael eu cronni am y wybodaeth y maent yn ei roi yn ogystal ag unrhyw werth esthetig. Mae cynnig mynediad at gasgliadau a gwybodaeth a'u rhyddhau at ddibenion ymchwil, addysg, arddangos, benthyg a thynnu lluniau'n ddyletswydd sylfaenol i bob amgueddfa.

2. NODAU AC AMCANION

Ein polisi yw gwneud y casgliadau'n hygyrch i bawb o fewn cyfyngiadau rhesymol adnoddau, cadwraeth a diogelwch, fel yr amlinellir mewn dwy ddogfen gan Sefydliad yr Amgueddfeydd, sef Ethical Guidelines on Access a Code of Ethics for Museums. Mae'r datganiad polisi hwn yn bwriadu dangos sut y caiff hyn ei gyflawni, ac yn ffurfio sail ar gyfer ein hamcan i ganiatáu cymaint o gyfleoedd a phosibl i gael mynediad at ein casgliadau a'u defnyddio.

3. DIFFINIADAU

Mae mynediad at gasgliadau yn golygu gadael i bobl fynd yn agos at y gwrthrychau a defnyddio'r wybodaeth sy'n berthnasol iddynt at ddibenion deallusol.
3.1 Darperir mynediad corfforol trwy arddangos, trefnu arddangosfeydd dros dro, benthyg, a chaniatáu mynediad at gasgliadau astudio a chyfeirio. Mae mynediad yn dibynnu ar fodloni ein meini prawf gofal a rheolaeth, a'r anghenion a ddisgrifir yn ein Polisi ar Ofalu am y Casgliadau, wrth fenthyg y gwrthrychau neu sbesimenau (manylion yn ein Polisi ar Fenthyciadau) ac yn dibynnu ar gydymffurfio â'r ddeddfwriaeth Iechyd a Diogelwch perthnasol.
3.2 Mae mynediad deallusol yn golygu rhannu gwybodaeth am wrthrychau a sbesimenau drwy arddangosfeydd, catalogau a chyhoeddiadau eraill ar bapur a/neu gyfryngau electronig, cyfryngau ffotograffig, a mynediad at wybodaeth atodol am y casgliadau (gweler hefyd ein Polisi ar Ddogfennu Casgliadau).

4. POLISI

Wrth gyflawni ein polisi ar fynediad at y casgliadau a'u defnydd, byddwn yn:

  • annog aelodau o bob sector o'r gymuned i gael mynediad at y sbesimenau, y gwrthrychau neu'r wybodaeth sydd yn y casgliadau a'u defnyddio
  • ymrwymo i ddarparu arddangosfeydd tymor hir a dros dro o'r sbesimenau a'r gwrthrychau yn y casgliadau
  • clustnodi gwrthrychau neu sbesimenau y gellir eu trin heb oruchwyliaeth. Byddwn hefyd yn ceisio caffael gwrthrychau neu sbesimenau at y pwrpas yma (gweler ein Polisi ar Gaffael a Gwaredu Casgliadau)
  • cynnig mynediad corfforol a/neu ddeallusol at gasgliadau drwy raglenni allestyn, digwyddiadau (yn cynnwys llogi masnachol), gweithgaredd cyfryngau digidol, ffilmio masnachol a darlithoedd.

5. CYNNIG Y MYNEDIAD MWYAF POSIBL

Er mwyn mwyhau mynediad byddwn yn:

  • hysbysebu arddangosfeydd yn eang mewn deunydd cyhoeddusrwydd, ar ein gwefan, yn y wasg leol a chenedlaethol a thrwy gyfryngau eraill
  • cynnig adnoddau ar gyfer astudio a defnyddio'r casgliadau. Mae'r adnoddau hyn ar gael i bawb, o fewn i gyfyngiadau mynediad a defnydd ac yn dibynnu ar ganllawiau penodol trin casgliadau
  • peidio â chamwahaniaethu o ran mynediad ar sail anabledd corfforol, synhwyraidd na deallusol, tarddiad diwylliannol, oedran na statws cymdeithasol, a byddwn yn ceisio lledaenu mynediad cyffredinol a chynhwysiad cymdeithasol
  • galluogi amgueddfeydd ac orielau lleol ledled Cymru i arddangos eitemau o'r casgliadau cenedlaethol trwy ein cynlluniau Partneriaeth
  • annog sefydliadau ac ysgolheigion eraill i fenthyg eitemau o'r casgliadau (gweler y Polisi ar Fenthyciadau)
  • sicrhau mynediad at ddefnydd masnachol i ofodau sy'n arddangos ein casgliadau (achlysuron, ffilmio) oni bai bod hyn yn tramgwyddo safbwynt moesegol yr Amgueddfa
  • datblygu catalogau arlein o'n casgliadau hanes natur gan ddarparu mynediad byd-eang i fio-hysbyseg a geo-hysbyseg.

6. CYFYNGIADAU

6.1 Rhaid cydbwyso mynediad a defnydd yn erbyn anghenion cadwraeth, gofal a diogelwch, neu unrhyw sensitifrwydd moesol sy'n gysylltiedig â'r gwrthrychau neu'r sbesimenau er mwyn sicrhau eu bod yn goroesi yn y tymor hir. Yn unol â hynny, gallwn wrthod unrhyw gais am fynediad a allai beryglu dyfodol tymor hir unrhyw wrthrych neu sbesimen. Byddwn yn cynnig rhesymau llawn dros wrthod os mai dyna fydd ein penderfyniad. Serch hynny, byddwn yn rhoi cyfle i bobl astudio lluniau neu gopïau o'r gwrthrychau neu sbesimenau perthnasol lle bynnag y bo'n rhesymol bosibl.

6.2 Mewn rhai achosion, byddwn yn cyfyngu'r mynediad at wrthrychau neu sbesimenau o werth arbennig o uchel, arbennig o fregus neu sensitif (er enghraifft, teipsbesimenau neu olion dynol) i fyfyrwyr, ysgolheigion a phobl eraill ag angen amlwg i weld y deunydd.

6.3 Gall yr angen i gydymffurfio â'r ddeddfwriaeth Iechyd a Diogelwch gyfyngu ar fynediad at wahanol rannau o'r casgliadau (e.e. sbesimenau ymbelydrol).

6.4 Bydd copïo neu ail-greu unrhyw wybodaeth neu ddeunyddiau o'r Amgueddfa'n dibynnu ar gydymffurfio â Rheoliadau Hawlfraint a Hawliau Perthnasol 2003.

6.5 Ni fyddwn yn caniatáu mynediad at gasgliadau o olion dynol na gwrthrychau o bwys diwylliannol penodol pan fo lle i amau bod bwriad i fychanu'r sbesimenau neu gorddi'r dyfroedd, neu os yw'r cais yn methu â bodloni unrhyw ofynion o ran cyfyngiadau mynediad.

6.6 Byddwn yn trin ceisiadau am wybodaeth am gasgliadau, yn ôl gofynion Deddf Gwarchod Data 1998, Deddf Rhyddid Gwybodaeth 2000, Rheoliadau Gwybodaeth Amgylcheddol 2004 ac unrhyw ddeddfwriaeth berthnasol arall. Efallai bydd gofyn i ni weithiau gyfyngu ar wybodaeth am sut ddaeth sbesimen neu wrthrych i'n meddiant (er enghraifft, er mwyn amddiffyn safleoedd bregus neu barchu cais unigolyn am gyfrinachedd) neu ei chadw'n gyfrinachol.

Byddwn yn rhyddhau nodiadau sy'n codi o'n gwaith ymchwil, neu waith ymchwil a wneir ar ein rhan, o fewn cyfnodau penodol, (ni fydd hyn fel arfer yn fwy na thair blynedd ar ôl gorffen casglu sbesimenau/data, dim ots a yw'r gwaith yn cael ei gyhoeddi neu beidio), ac yn unol ag unrhyw ddeddfwriaeth berthnasol am wybodaeth.

6.7 Gallwn gyfyngu ar fynediad oherwydd amodau rhodd neu fenthyciad, a byddwn yn hysbysu unrhyw un sy'n holi o hyn.

7. CASGLIADAU SENSITIF

Bydd mynediad at gasgliadau sensitif, yn arbennig y rhai sy'n cynnwys olion dynol neu ddeunyddiau sydd eu hangen ar gyfer astudiaethau DNA (planhigion neu anifeiliaid), yn dibynnu ar amodau defnydd ychwanegol.

Mae ein Polisi ar ddefnyddio sbesimenau mewn astudiaethau DNA yn Atodiad 1 yn manylu ar yr amodau a'r telerau sy'n berthnasol i fynediad at y deunydd a'u defnydd mewn astudiaethau DNA.

Rydym yn rhwym i Deddf Cnodwe Dynol 2004 ac i ganllawiau a roddir gan yr Awdurdod Cnodwe Dynol parthed mynediad i gnodwe dynol a'i arddangos yn gyhoeddus (gweler y Polisi ar Weddillion Dynol).

8. TALIADAU

Dyma ein polisi am godi tâl am fynediad at y casgliadau a'u defnydd:

  • bydd mynediad i arddangosfeydd cyffredin a thymor hir yn rhad ac am ddim
  • gellir codi tâl am arddangosfeydd dros dro arbennig, adnoddau addysgiadol a digwyddiadau arbennig yn unol â pholisi cyfredol yr Amgueddfa
  • mae mynediad at, a benthyciadau o'r casgliadau astudio a chyfeirio am ddim fel rheol, oni bai eu bod at ddibenion masnachol (er enghraifft ffilmio neu ffotograffiaeth). O dan amgylchiadau o'r fath ceidw'r Amgueddfa'r hawl i godi tâl
  • disgwylir i fenthyciadau ar gyfer arddangosfeydd dros dro dalu costau a gellir codi tâl amdanynt. Gweler ein Polisi ar Fenthyciadau am ragor o wybodaeth
  • gellir codi tâl am ddarparu gwybodaeth am gasgliadau hefyd (er enghraifft ffotograffau). Lle bod modd o dan y rheolau hawlfraint, gellir codi tâl am gopïau o wybodaeth neu ddeunyddiau'r Amgueddfa. O dan y drefn Rhyddid Gwybodaeth, gellir codi tâl am geisiadau am wybodaeth gymhleth sy'n cymryd tipyn o amser ac ymdrech, yn unol â'r strwythur ffioedd a gaiff ei gymeradwyo gan Swyddfa'r Comisiynydd Gwybodaeth.
  • Amgueddfa Genedlaethol Caerdydd

    [delwedd: Amgueddfa Genedlaethol Caerdydd]

    Cewch ddarganfod celf, daeareg a hanes natur. Gyda rhaglen newidiol o arddangosfeydd a digwyddiadau, mae rhywbeth i syfrdanu pawb, beth bynnag sy'n mynd â'ch bryd — ac mae mynediad am ddim!

  • Sain Ffagan Amgueddfa Werin Cymru

    [delwedd: Sain Ffagan]

    Sain Ffagan yw un o brif amgueddfeydd awyr agored Ewrop, ac atyniad ymwelwyr mwyaf poblogaidd Cymru.

  • Big Pit Amgueddfa Lofaol Cymru

    [delwedd: Big Pit]

    Pwll glo go iawn yw'r Pwll Mawr, ac un o amgueddfeydd mwyngloddio gorau Prydain.

  • Amgueddfa Wlân Cymru

    [delwedd: Amgueddfa Wlân Cymru]

    Mae Amgueddfa Wlân Cymru, sydd yn hen ffatri wlân y Cambrian Mills, yn lle arbennig ac mae ganddi stori gyfareddol i'w hadrodd.

  • Amgueddfa Lleng Rufeinig Cymru

    [delwedd: Amgueddfa Lleng Rufeinig Cymru]

    Yn OC75, sefydlodd y Rhufeiniaid caer yng Nghaerllion a fyddai'n gwarchod yr ardal am dros 200 o flynyddoedd. Heddiw, yn Amgueddfa Lleng Rufeinig Cymru yng Nghaerllion, byddwch yn dysgu pam yr oedd byddin y Rhufeiniaid cymaint i'w hofni.

  • Amgueddfa Lechi Cymru

    [delwedd: Amgueddfa Lechi Cymru]

    Mae'r Amgueddfa Lechi'n cynnig diwrnod llawn mwynhad ac addysg mewn ardal ddramatig o brydferth ar lan Llyn Padarn.

  • Amgueddfa Genedlaethol y Glannau

    [delwedd: Amgueddfa Genedlaethol y Glannau]

    Mae Amgueddfa Genedlaethol y Glannau yn adrodd hanes diwydiant ac arloesi yng Nghymru, heddiw a thros y 300 mlynedd diwethaf.

  • Rhagor: Archwilio'r Casgliadau

    Gwefan newydd cyffrous yw 'Rhagor' lle cewch ddysgu rhagor am ein casgliadau hynod.