Rydych chi yn:  >   >   >   >   > 

Bwletin 5

HANES YR YMGYRCH: BWLETIN 5 - 21/8/2000

Ymweliad gan Gymdeithas Hanes Sir Ddinbych
Ymweliad gan Gymdeithas Hanes Sir Ddinbych
Gweddillion posibl y pwll crwn yn ffos y ffynnon.
Gweddillion posibl y pwll crwn yn ffos y ffynnon.
Cornel yr adeilad canoloesol cynnar posibl yn ffos Evan.
Cornel yr adeilad canoloesol cynnar posibl yn ffos Evan.
Ffos Evan.
Ffos Evan.

Y NEWYDDION YN GRYNO

Wrth i'r gwaith cloddio barhau, mae Mark Redknap yn cynnig syniadau am adeiladau o'r Canol Oesoedd cynnar a thai crwn Oes yr Efydd. Mae'r tîm yn canolbwyntio ar gloddio'r nodweddion yn eu rhannau eu hunain.

ADRODDIAD Y CYFARWYDDWR

"Dyma hi bron yn ddiwedd ein hwythnos gyntaf, a bellach rydym yn gallu gweld yr olion archaeolegol yn y ddwy ffos. Un datblygiad arwyddocaol oedd darganfod cornel adeilad canoloesol cynnar posibl, ar ymyl ardal y ffynnon (darllenwch gyfraniad Evan). Rwy'n credu y bydd angen i ni estyn y ffos yma yn ystod y dyddiau nesaf, er mwyn cadarnhau'r dehongliad yma. Mae hynny sydd i'w weld ar hyn o bryd yn awgrymu ei fod yn debyg i adeilad o'r 9fed/10fed ganrif a ddaeth i'r golwg ar y safle ychydig flynyddoedd yn ôl. Roedd llawr suddedig yn hwnnw, a fflacs calchfaen y tu allan i un o'r waliau.

Mae yna ddirgelion ynghylch ffos y lloc hefyd : dau dwll cromlinog - y dystiolaeth gyntaf fod yma dai crwn?; Os hynny, ydyn nhw'n dyddio'n ôl i Oes yr Efydd, ynteu a ydyn nhw'n fwy diweddar? Efallai y gallwn gynnig ateb yr wythnos nesaf!"

DR MARK REDKNAP

EVAN CHAPMAN - AROLYGU FFOS Y FFYNNON

"Mae tywydd sych dros y deuddydd diwethaf wedi sychu ychydig ar yr ardal o gwmpas pant y ffynnon, a heddiw fe ddechreuon ni dynnu gweddillion haenau'r wyneb yno. Oddi tano fe ddaethom o hyd i linell grom o flociau calchfaen. Mae'n bosibl fod cysylltiad rhyngddynt â llinell debyg ar ochr gyferbyn ardal y ffynnon. Mae'n bosibl, ar un cyfnod, bod wal yn amgáu'r ffynnon o fewn pwll crwn.

Mae rhes arall o gerrig ger ymyl gogleddol y ffos bellach yn edrych yn debyg i gornel adeilad. Felly mae'r ffos yn barod i gael ei hestyn yn y fan hyn, cyn gynted ag y bydd gan Roger gyfle i ddod â'i beiriant cloddio'n ôl ar y safle. "

EVAN CHAPMAN

MARK LODWICK - AROLYGU FFOS Y LLOC

"Mae'r tywydd da y dyddiau diwethaf yma wedi ein helpu i ddatgelu mwy o'r archaeoleg sydd wedi'i thorri i'r isbridd naturiol yn fy ardal i. Gan fod y tir yn dal yn wlyb, mae'r holl nodweddion i'w gweld yn glir. Fe fu'r rhan fwyaf o'r tîm yn gweithio i nodi ymylon y nodweddion yn well gan ddefnyddio llinyn. Erbyn nos Iau roedd y ffos yn ddigon tebyg i ddarn o gelfyddyd tir go ryfedd.

Rydym wedi dechrau cloddio'r holl nodweddion y tu allan i wal y lloc, ond dydyn nhw ddim am ildio eu cyfrinachau'n hawdd. Prin yw'r darganfyddiadau y gallwn eu dyddio hyd yma. Serch hynny, rydym wedi casglu rhywfaint o olosg o bob nodwedd, ac fe allwn ni benderfynu a ydym ni am gael dyddiadau radiocarbon yn nes ymlaen.

Erbyn amser cinio dydd Iau roedden ni'n barod i ddechrau cloddio rhan o ffos y lloc. Fe wnaethpwyd cynnydd da, ac roedd pawb yn edrych ymlaen at ddarganfod pethau eleni eto. Oddi mewn i wal y lloc, wrth gloddio ffos fas yn llawn rwbel, fe ddaethpwyd o hyd i naddion fflint cynhanesyddol, ac esgyrn anifeiliaid. Mewn man arall fe gawson ni ddarnau o grochenwaith a allai ddyddio i Oes y Cerrig.

O fewn wythnos fer, rydyn ni wedi darganfod arteffactau cynhanesyddol, rhai o'r cyfnod Rhufeinig a'r Canol Oesoedd Cynnar, y cyfan o fewn un ffos!"

MARK LODWICK

HEATHER JACKSON - AROLYGYDD DARGANFYDDIADAU

"Rwy'n dal i weithio yn ffos Evan hyd nes y cawn ni ychydig mwy o ddarganfyddiadau i mi weithio arnyn nhw. Rydyn ni'n ceisio darganfod hyd a lled y llwyfan cobls o fewn y ffynnon.

Fe gefais i ddefnyddio fy ngwybodaeth ddaearegol heddiw. Roedd Roger, y ffermwr, wedi dod o hyd i fwyell garreg o Oes y Cerrig ar ei dir. Gofynnodd i mi adnabod y garreg. Roedd hyn yn newid braf, yn lle enwi'r ffosilau y mae'r myfyrwyr yn eu gweld yn y creigiau calchfaen ar y safle!"

HEATHER JACKSON

  • Amgueddfa Genedlaethol Caerdydd

    Amgueddfa Genedlaethol Caerdydd

    Cewch ddarganfod celf, daeareg a hanes natur. Gyda rhaglen newidiol o arddangosfeydd a digwyddiadau, mae rhywbeth i syfrdanu pawb, beth bynnag sy'n mynd â'ch bryd — ac mae mynediad am ddim!

  • Sain Ffagan Amgueddfa Werin Cymru

    Sain Ffagan

    Sain Ffagan yw un o brif amgueddfeydd awyr agored Ewrop, ac atyniad ymwelwyr mwyaf poblogaidd Cymru.

  • Big Pit Amgueddfa Lofaol Cymru

    Big Pit

    Pwll glo go iawn yw'r Pwll Mawr, ac un o amgueddfeydd mwyngloddio gorau Prydain.

  • Amgueddfa Wlân Cymru

    Amgueddfa Wlân Cymru

    Mae Amgueddfa Wlân Cymru, sydd yn hen ffatri wlân y Cambrian Mills, yn lle arbennig ac mae ganddi stori gyfareddol i'w hadrodd.

  • Amgueddfa Lleng Rufeinig Cymru

    Amgueddfa Lleng Rufeinig Cymru

    Yn OC75, sefydlodd y Rhufeiniaid caer yng Nghaerllion a fyddai'n gwarchod yr ardal am dros 200 o flynyddoedd. Heddiw, yn Amgueddfa Lleng Rufeinig Cymru yng Nghaerllion, byddwch yn dysgu pam yr oedd byddin y Rhufeiniaid cymaint i'w hofni.

  • Amgueddfa Lechi Cymru

    Amgueddfa Lechi Cymru

    Mae'r Amgueddfa Lechi'n cynnig diwrnod llawn mwynhad ac addysg mewn ardal ddramatig o brydferth ar lan Llyn Padarn.

  • Amgueddfa Genedlaethol y Glannau

    Amgueddfa Genedlaethol y Glannau

    Mae Amgueddfa Genedlaethol y Glannau yn adrodd hanes diwydiant ac arloesi yng Nghymru, heddiw a thros y 300 mlynedd diwethaf.

  • Rhagor: Archwilio'r Casgliadau

    Gwefan newydd cyffrous yw 'Rhagor' lle cewch ddysgu rhagor am ein casgliadau hynod.