Amgueddfa Cymru

Amgueddfa Cymru yn cofio’r Rhyfel Byd Cyntaf

[delwedd: Corn Poppy]

Amgueddfa Cymru yn cofio’r Rhyfel Byd Cyntaf

Mae Amgueddfa Cymru yn cyflwyno cyfres o arddangosfeydd, digwyddiadau a chyhoeddiadau i gofio canmlwyddiant dechrau'r Rhyfel Byd Cyntaf.

Byddwn ni'n adrodd straeon pobl Cymru ac yn edrych ar yr effaith unigryw ar fywyd bob dydd yma. Ymhlith y digwyddiadau allweddol a gaiff eu trin bydd brwydrau Coed Mametz a Passchendaele, marwolaeth Hedd Wyn a diwedd y Rhyfel.

Byddwn ni'n canolbwyntio ar dair agwedd:

  • Yr alwad i ryfel: sut a pham yr ymatebodd y Cymry.
  • Byw trwy'r rhyfel: yr effaith ar y bobl gartref a'r rheini oedd yn brwydro neu'n gweithio ar faes y gad.
  • Newid yn sgil y rhyfel: newid sgiliau, agweddau a chredoau yng Nghymru.

Rhai pethau i gadw llygad amdanynt

Pob Amgueddfa

Carped Coch

1 Ebrill – Hydref 2014

Yng ngwanwyn 2014, byddwn ni'n plannu cannoedd o hadau pabi yn ein saith amgueddfa. Bydd y blodau'n atgof blynyddol yn ystod y cofio ac yn fan i gyfarfod a myfyrio.

Amgueddfa Genedlaethol Caerdydd

Ysbrydoli'r Ymdrech: Printiau'r Rhyfel Byd Cyntaf [Arddangosfa]

2 Awst 2014 – 4 Ionawr 1015

Cyfres o 66 print lithograffig a gomisiynwyd gan y Weinyddiaeth Wybodaeth ym 1917 i ysbrydoli’r cyhoedd, oedd wedi cael digon ar ryfel, a’u hannog i ymroi i’r frwydr. Cyfrannwyd delweddau gan nifer o artistiaid ac maent yn dangos y newid agwedd, fel gyda rôl y fenyw er enghraifft, yn ystod y rhyfel.

Brwydrau’r Cymry [Arddangosfa]

2 Awst 2014 – 11 Ionawr 2015

Portreadau o bobl – y lluoedd arfog, gwleidyddion a theuluoedd cyfan – a welodd newid byd oherwydd y Rhyfel Byd Cyntaf.

Cof Cenedl – Straeon Lleol [Arddangosfa]

2 Awst 2014 – 11 Ionawr 2015

Mae’r arddangosfa hon yn ystyried sut gall gwrthrychau o gasgliadau amgueddfa helpu pobl ifanc ac artistiaid i ymateb i’r Rhyfel Byd Cyntaf trwy weithdai digidol creadigol.

Digwyddiadau a gweithgareddau

17 Ebr 2014
11 Mai 2014

Big Pit Amgueddfa Lofaol Cymru

Pabi'r Coffáu [Arddangosfa]

19 Gorffennaf 2014 – 8 Chwefror 2015

Ymchwiliad i'r cyswllt rhwng symbol coffaol y pabi yn ein diwylliant a gwyddoniaeth bioamrywiaeth.

Dai a Tomi [Arddangosfa]

14 Chwefror 2015 – 6 Medi 2015

Roedd sgiliau cloddio glowyr Cymru yn allweddol wrth dwnelu yn y ffosydd – dyma adrodd eu straeon personol nhw. Bydd cyfle i gymunedau lleol gyfrannu hefyd drwy adrodd eu straeon nhw a’u teuluoedd ar bob agwedd o’r rhyfel.

Amgueddfa Lechi Cymru

Cychwyn Cofio [Arddangosfa]

21 Gorffennaf 2014 – 26 Mehefin 2015

Sut ydyn ni’n cofio rhyfel, a sut y dylem ni ei goffáu? O weithredoedd personol megis gosod blodau wrth fedd neu lun ar y wal, i gofebion cyhoeddus megis cofgolofn pentref neu wasanaeth mewn Eglwys – mae’r weithred o gofio’n ein cyffwrdd ni oll. Drwy’r arddangosfa, byddwn yn eich gwahodd i rannu’ch atgofion a’ch syniadau chi am sut, a pham, y dylem gofio a choffáu.

Digwyddiadau a gweithgareddau

23 Gorffennaf a 30 Awst 1pm – 3pm

Diwrnodau agored: Wrth i ni baratoi ar gyfer arddangosfa fawr yn 2016 am gofeb unigryw i chwarelwyr o Ddyffryn Nantlle fu farw yn y Rhyfel Mawr, dymuna Amgueddfa Lechi Cymru eich gwahodd i rannu’ch atgofion a’ch syniadau chi am sut, a pham, y dylem gofio a choffáu a chewch greu eich pabi eich hun.

Amgueddfa Genedlaethol y Glannau

Diwydiant Cymru a'r Rhyfel Mawr [Arddangosfa]

11 Hydref 2014 – 15 Mawrth 2015

Archwilio effaith y Rhyfel Byd Cyntaf ar ddiwydiant yng Nghymru, a chyfraniad y diwydiannau hynny at y rhyfel.

Digwyddiadau a gweithgareddau

17 Mai 2014
17 Mai 2014
30 Mai1 Meh 2014

Amgueddfa Wlân Cymru

Y Diwydiant Gwlân dan Gwmwl Du [Arddangosfa]

1 Gorffennaf – 29 Tachwedd 2014

Golwg ar ymgyrchu taer y diwydiant gwlân am gytundebau gwaith i gadw'r melinau ar agor yn ystor y rhyfel, a defnyddio hunaniaeth Gymreig fel arf recriwtio. Roedd Corfflu'r Fyddin Gymreig am ddilladu'r fyddin newydd mewn brethyn cartref, Brethyn Llwyd. Ond byr fu'r defnydd ohono, ac ni chafodd ei ddefnyddio erioed ar faes y gad.

Amgueddfa Lleng Rufeinig Cymru

Equus: Ceffylau a Rhyfel [Arddangosfa]

27 Mehefin 2014 – 30 Ionawr 2015

I nodi can mlynedd ers dechrau’r Rhyfel Byd Cyntaf, bydd yr arddangosfa hon yn ystyried y ceffyl a’r fyddin Rufeinig. Bydd yn dilyn perfformio’r sioe gerdd War Horse yng Nghanolfan y Mileniwm a chanfod arfwisg pen ceffyl yng Nghaerllion yn ddiweddar.

Angau ac Angerdd – y Pabi Opiwm [Arddangosfa]

1 Gorffennaf – 16 Hydref 2014

Adrodd hanes y pabi yn oes y Rhufeiniaid a’i gysylltiad â’r Rhyfel Byd Cyntaf. Bydd y blodau’n cael eu tyfu yng ngardd Amgueddfa Lleng Rufeinig Cymru.

Angau o'r Awyr [Arddangosfa]

31 Ionawr 2015 – 15 Hydref 2015

Ymchwiliad i'r newid mewn arfau a thaflegrau ymladd o bell, fel y catapulta a saethyddiaeth, rhwng oes y Rhufeiniaid a'r Rhyfel Byd Cyntaf. Pa effaith oedd y newidiadau hyn yn ei gael ar y milwyr?

Rhyfel: Er Gwaeth, Er Gwell? [Arddangosfa]

16 Hydref 2015 – 20 Mai 2016

Pwyso a mesur y da a'r drwg sy'n deillio o ryfel.

Digwyddiadau a gweithgareddau

12 a 13 Gor 2014
13 Medi 2014

Sain Ffagan Amgueddfa Werin Cymru

Digwyddiadau a gweithgareddau

Gwella’r Corff a’r Ysbryd: Castell Sain Ffagan a’r Rhyfel Byd Cyntaf

28 Awst 2014: Y Castell, y Gerddi Eidalaidd a’r tiroedd

Dewch i ddysgu am hanes cudd Castell Sain Ffagan yn ystod y Rhyfel Byd Cyntaf gyda’n curaduron. Man cyfarfod: tu allan i’r Castell. Dim mwy na 15 person. Rhaid archebu lle. 3-4pm (Cymraeg) 2pm-3pm (Saesneg)

Tu ôl i’r Llenni Trwy gerdyn post, telegram neu lythyr: cyfathrebu yn ystod y Rhyfel Byd Cyntaf

18 Medi 2014: Llyfrgell Sain Ffagan

Cyfle i weld casgliad yr Amgueddfa o archifau’r Rhyfel Byd Cyntaf. Man cyfarfod: y Dderbynfa. Dim mwy na 10 person. Rhaid archebu lle. 3pm-4pm (Cymraeg) 2pm-3pm (Saesneg)

Gwasanaeth Coffa

8 Tachwedd 2014: Cofeb ryfel Trecelyn

Gwasanaeth blynyddol i goffáu’r rhai a gollodd eu bywydau mewn rhyfeloedd ger cofeb ryfel Trecelyn.

Lansio Cronfa Ddata Ddigidol y Rhyfel Byd Cyntaf a Diwrnod Agored

8 Tachwedd 2014: Sefydliad y Gweithwyr, Oakdale

Dewch i ddathlu lansio cronfa ddata ddigidol y Rhyfel Byd Cyntaf yn Sain Ffagan. Ymunwch â’r curaduron i weld rhai o’r gwrthrychau, yr archifau a’r ffotograffau fydd yn yr adnodd ar-lein newydd.

 

Mae ein rhaglen goffa yn rhan allweddol o raglen Gymru-gyfan Llywodraeth Cymru i nodi'r canmlwyddiant, o'r enw Cymru'n Cofio 1914-1918 www.cymruncofio.org.

[delwedd: Wales Remembers logo]

Cymru'n Cofio Wales Remembers 1914-1918 (www.cymruncofio.org) yw'r wefan swyddogol ar gyfer cael gwybodaeth am goffáu canmlwyddiant y Rhyfel Byd Cyntaf yng Nghymru.

Mae'n lle i gael gwybodaeth am newyddion, prosiectau, digwyddiadau a gwasanaethau cyfeirio at y rhaglen i goffáu yng Nghymru a gynhelir rhwng 2014 a 2018.

  • Amgueddfa Genedlaethol Caerdydd

    [delwedd: Amgueddfa Genedlaethol Caerdydd]

    Cewch ddarganfod celf, daeareg a hanes natur. Gyda rhaglen newidiol o arddangosfeydd a digwyddiadau, mae rhywbeth i syfrdanu pawb, beth bynnag sy'n mynd â'ch bryd — ac mae mynediad am ddim!

  • Sain Ffagan Amgueddfa Werin Cymru

    [delwedd: Sain Ffagan]

    Sain Ffagan yw un o brif amgueddfeydd awyr agored Ewrop, ac atyniad ymwelwyr mwyaf poblogaidd Cymru.

  • Big Pit Amgueddfa Lofaol Cymru

    [delwedd: Big Pit]

    Pwll glo go iawn yw'r Pwll Mawr, ac un o amgueddfeydd mwyngloddio gorau Prydain.

  • Amgueddfa Wlân Cymru

    [delwedd: Amgueddfa Wlân Cymru]

    Mae Amgueddfa Wlân Cymru, sydd yn hen ffatri wlân y Cambrian Mills, yn lle arbennig ac mae ganddi stori gyfareddol i'w hadrodd.

  • Amgueddfa Lleng Rufeinig Cymru

    [delwedd: Amgueddfa Lleng Rufeinig Cymru]

    Yn OC75, sefydlodd y Rhufeiniaid caer yng Nghaerllion a fyddai'n gwarchod yr ardal am dros 200 o flynyddoedd. Heddiw, yn Amgueddfa Lleng Rufeinig Cymru yng Nghaerllion, byddwch yn dysgu pam yr oedd byddin y Rhufeiniaid cymaint i'w hofni.

  • Amgueddfa Lechi Cymru

    [delwedd: Amgueddfa Lechi Cymru]

    Mae'r Amgueddfa Lechi'n cynnig diwrnod llawn mwynhad ac addysg mewn ardal ddramatig o brydferth ar lan Llyn Padarn.

  • Amgueddfa Genedlaethol y Glannau

    [delwedd: Amgueddfa Genedlaethol y Glannau]

    Mae Amgueddfa Genedlaethol y Glannau yn adrodd hanes diwydiant ac arloesi yng Nghymru, heddiw a thros y 300 mlynedd diwethaf.

  • Rhagor: Archwilio'r Casgliadau

    Gwefan newydd cyffrous yw 'Rhagor' lle cewch ddysgu rhagor am ein casgliadau hynod.