Amgueddfa Cymru yn cofio’r Rhyfel Byd Cyntaf

[delwedd: Corn Poppy]

Adrodd y straeon am effaith y Rhyfel Byd Cyntaf ar Gymru trwy ein hamgueddfeydd cenedlaethol

Cafodd y Rhyfel Byd Cyntaf effaith aruthrol ar ein gwlad. Fel rhan o’r canmlwyddiant cenedlaethol, rydym yn trin a thrafod effaith y rhyfel yma a thramor trwy gyfrwng rhaglen o arddangosfeydd, digwyddiadau a gweithgareddau.

Rydym yn ystyried sut a pham yr ymatebodd y Cymry i’r alwad i ryfel, profiadau’r rheini oedd yn byw trwy’r rhyfel, ar faes y gad neu gartref, a byddwn yn ystyried sut y cafodd Cymru ei gweddnewid yn ystod y rhyfel ac yn ei sgil, o ran sgiliau, agweddau a chredoau.

Trwy ein casgliadau, byddwn yn trafod gwahanol safbwyntiau am y rhyfel er mwyn ceisio deall pam y digwyddodd, y digwyddiadau allweddol a’r gwaddol i ni heddiw.

I glywed y diweddaraf ac am wybodaeth am ddigwyddiadau, neu os hoffech rannu’ch atgofion a’ch meddyliau am y Rhyfel Byd Cyntaf, cysylltwch â ni ar Twitter: @CymrunCofio ac @AmgueddfaCymru. Cofiwch ychwanegu #RhyfelBydCyntaf gyda’ch negeseuon

Noddir ein rhaglen Cymru’n Cofio 1914-1918 a’r gweithgareddau cysylltiedig yn hael gan Lywodraeth Cymru (CyMAL), Cronfa Dreftadaeth y Loteri, Cronfa Cyfamod Cymunedol y Lluoedd Arfog a noddwyr eraill.

Pob Amgueddfa

Carped Coch

Ebrill-Hydref 2014

Yng ngwanwyn 2014, byddwn ni'n plannu cannoedd o hadau pabi yn ein saith amgueddfa. Bydd y blodau'n atgof blynyddol yn ystod y cofio ac yn fan i gyfarfod a myfyrio.

Amgueddfa Genedlaethol Caerdydd

Ysbrydoli'r Ymdrech: Printiau'r Rhyfel Byd Cyntaf [Arddangosfa]

2 Awst 2014- 4 Ionawr 1015

Ym 1917, comisiynodd y Weinyddiaeth Wybodaeth gyfres o 66 o brintiau lithograff i ysbrydoli’r cyhoedd, oedd wedi cael digon ar ryfel. Mae’r printiau, gan artistiaid megis Nevinson, Kennington, Frank Brangwyn ac Augustus John, yn dangos effaith y rhyfel ar gymdeithas ac agweddau cymdeithasol. Maent yn cwmpasu naw thema, gan gynnwys rôl menywod

Brwydrau’r Cymry [Arddangosfa]

2 Awst 2014-11 Ionawr 2015

Portreadau o bobl – y lluoedd arfog, gwleidyddion a theuluoedd cyfan – a welodd newid byd oherwydd y Rhyfel Byd Cyntaf.

[delwedd: Wefan Cof Cenedl – Straeon Lleol]

Ewch i wefan National memory – Local Stories (Saesneg yn unig)

Cof Cenedl – Straeon Lleol [Arddangosfa]

2 Awst 2014-4 Ionawr 2015

Mae’r arddangosfa hon yn ystyried sut gall gwrthrychau o gasgliadau amgueddfa helpu pobl ifanc ac artistiaid i ymateb i’r Rhyfel Byd Cyntaf trwy weithdai digidol creadigol.

Digwyddiadau a gweithgareddau

17 Ebr 2014
11 Mai 2014
Rha 19 2014Ion 4 2015

 

Big Pit Amgueddfa Lofaol Cymru

Pabi'r Coffáu [Arddangosfa]

19 Gorffennaf 2014-8 Chwefror 2015

Ymchwilio i’r cysylltiad rhwng y defnydd diwylliannol o’r pabi er coffâd a bioamrywiaeth, sef astudio rhywogaethau planhigion ac anifeiliaid yn eu hamgylcheddau naturiol.

Dai a Tomi [Arddangosfa]

14 Chwefror 2015-6 Medi 2015

Cipolwg ar straeon y glowyr a aeth yn dwnelwyr yn y rhyfel. Bydd cyfle i gymunedau lleol gyfrannu hefyd drwy adrodd eu straeon nhw a’u teuluoedd ar bob agwedd o’r rhyfel.

 

Amgueddfa Lechi Cymru

Cychwyn Cofio [Arddangosfa]

21 Gorffennaf 2014-26 Mehefin 2015

Sut ydyn ni’n cofio rhyfel, a sut y dylem ni ei goffáu? O weithredoedd personol megis gosod blodau wrth fedd neu lun ar y wal, i gofebion cyhoeddus megis cofgolofn pentref neu wasanaeth mewn Eglwys – mae’r weithred o gofio yn ein cyffwrdd ni oll. Drwy’r arddangosfa, byddwn yn apelio ar bob cwr o gymunedau’r chwareli am wybodaeth am sut yr awn ati i goffáu’r rhyfel a’i effaith ar fywydau pobl.

Digwyddiadau a gweithgareddau

Diwrnodau Agored Amgueddfa Lechi Cymru

23 Gorffennaf & 30 Awst 2014 1pm-3pm

Wrth i ni baratoi ar gyfer arddangosfa fawr yn 2016 am gofeb unigryw i chwarelwyr o Ddyffryn Nantlle, dewch draw i rannu’ch atgofion a’ch syniadau chi am sut, a pham, y dylem gofio a choffáu a chewch greu eich pabi eich hun

Amgueddfa Genedlaethol y Glannau

Gwaith a Buddugoliaeth – Diwydiant Cymru a’r Rhyfel Byd Cyntaf [Arddangosfa]

11 Hydref 2014-15 Mawrth 2015

Mentrodd degau o filoedd o Gymry i frwydro yn Ewrop rhwng 1914 a 1918. Ond yn ôl yng Nghymru fach, roedd miloedd hefyd yn gweithio yn y diwydiannau hanfodol – yn eu plith y menywod a oedd yn rhan o’r gweithlu am y tro cyntaf. Bydd yr arddangosfa hon yn edrych ar eu cyfraniad, y broses gynhyrchu, yr effaith ar ymdrech y rhyfel, ac effaith y rhyfel ar ddiwydiant Cymru.

Digwyddiadau a gweithgareddau

17 Mai 2014
17 Mai 2014
30 Mai1 Meh 2014
19 Gor31 Awst 2014
1923 Gor 2014
2426 Gor 2014
31 Gor3 Awst 2014
79 Awst 2014
27 a 28 Medi 2014

 

Amgueddfa Wlân Cymru

Y Diwydiant Gwlân dan Gwmwl Du [Arddangosfa]

1 Gorffennaf-29 Tachwedd 2014

Golwg ar ymgyrchu taer y diwydiant gwlân am gytundebau gwaith i gadw'r melinau ar agor yn ystor y rhyfel, a defnyddio hunaniaeth Gymreig fel arf recriwtio. Roedd Corfflu'r Fyddin Gymreig am ddilladu'r fyddin newydd mewn brethyn cartref, Brethyn Llwyd. Ond byr fu'r defnydd ohono, ac ni chafodd ei ddefnyddio erioed ar faes y gad.

Digwyddiadau a gweithgareddau

Amgueddfa Lleng Rufeinig Cymru

Equus: Ceffylau a Rhyfel [Arddangosfa]

27 Mehefin 2014-30 Ionawr 2015

Cipolwg ar sut y defnyddiodd y Rhufeiniaid geffylau adeg rhyfel. Bydd yn dilyn perfformio’r sioe gerdd War Horse yng Nghanolfan y Mileniwm a chanfod arfwisg pen ceffyl, ‘chamfron’ wrth gloddio yng Nghae’r Priordy, Caerllion yn ddiweddar...

Angau ac Angerdd – y Pabi Opiwm [Arddangosfa]

1 Gorffennaf-16 Hydref 2014

Adrodd hanes y pabi yn oes y Rhufeiniaid a’i gysylltiad â’r Rhyfel Byd Cyntaf. Bydd y blodau’n cael eu tyfu yng ngardd Amgueddfa Lleng Rufeinig Cymru.

Angau o'r Awyr [Arddangosfa]

31 Ionawr 2015-15 Hydref 2015

Ymchwiliad i'r newid mewn arfau a thaflegrau ymladd o bell, fel y catapulta a saethyddiaeth, rhwng oes y Rhufeiniaid a'r Rhyfel Byd Cyntaf. Pa effaith oedd y newidiadau hyn yn ei gael ar y milwyr?

Rhyfel: Er Gwaeth, Er Gwell? [Arddangosfa]

16 Hydref 2015-20 Mai 2016

Pwyso a mesur y da a'r drwg sy'n deillio o ryfel.

Digwyddiadau a gweithgareddau

Meh 27 2014Ion 30 2015
12 a 13 Gor 2014
13 Medi 2014

 

Sain Ffagan Amgueddfa Werin Cymru

Cyfres o sgyrsiau a theithiau fydd yn defnyddio gwrthrychau o’r casgliad i ddatgelu profiadau personol o ryfel a chynnig safbwynt gwahanol ar y cyfnod.

Digwyddiadau a gweithgareddau

Gwella’r Corff a’r Ysbryd: Castell Sain Ffagan a’r Rhyfel Byd Cyntaf

28 Awst 2014. Castell Sain Ffagan. 3-4pm (Cymraeg) 2pm-3pm (Saesneg)

Dewch i ddysgu am hanes cudd Castell Sain Ffagan yn ystod y Rhyfel Byd Cyntaf. Man cyfarfod: tu allan i’r Castell. Dim mwy na 15 person. Rhaid archebu lle: (029) 2057 3424

Trwy gerdyn post, telegram neu lythyr: cyfathrebu yn ystod y Rhyfel Byd Cyntaf

18 Medi 2014. Llyfrgell Sain Ffagan. 3pm-4pm (Cymraeg) 2pm-3pm (Saesneg)

Cyfle i weld casgliad yr Amgueddfa o archifau’r Rhyfel Byd Cyntaf. Dim mwy na 10 person. Rhaid archebu lle: (029) 2057 3424.

Gwasanaeth Coffa

8 Tachwedd 2014. Cofeb ryfel Trecelyn. 10.50am

Gwasanaeth blynyddol i goffáu’r rhai a gollodd eu bywydau mewn rhyfeloedd ger cofeb ryfel Trecelyn, tu allan i Sefydliad y Gweithwyr, Oakdale.

Ewch i'r wefan Cofeb Ryfel Trecelyn (Saesneg yn unig)..

Diwrnod Agored a Lansiad Cronfa Ddata Ddigidol y Rhyfel Byd Cyntaf

8 Tachwedd 2014. Sefydliad y Gweithwyr, Oakdale. 12-2pm

Ymunwch â’r curaduron i lansio’n cronfa ddata ar-lein o wrthrychau, archifau a ffotograffau Rhyfel Byd Cyntaf. Bydd yr adnodd ar-lein hwn yn cyfrannu at waddol digidol parhaus y coffau. Cefnogir y gwaith gan Gronfa Cyfamod Cymuned y Lluoedd Arfog.

Mis Hanes Anabledd: Rhyfel a Namau

4 Rhagfyr 2014. 3-4pm (Cymraeg) 2-3pm (Saesneg)

Cyfle i ystyried gwrthrychau sy’n datgelu effaith seicolegol a chorfforol y Rhyfel Byd Cyntaf ar iechyd milwyr Cymru. Rhaid archebu lle: (029) 2057 3424.

 
 

Mae ein rhaglen goffáu yn rhan allweddol o raglen Gymru-gyfan Llywodraeth Cymru i nodi'r canmlwyddiant, o'r enw Cymru'n Cofio 1914-1918.

[delwedd: Wales Remembers logo]

Cymru'n Cofio - Wales Remembers 1914-1918 (www.cymruncofio.org) yw'r wefan swyddogol ar gyfer cael gwybodaeth am goffáu canmlwyddiant y Rhyfel Byd Cyntaf yng Nghymru.

Mae'n lle i gael gwybodaeth am newyddion, projectau, digwyddiadau a gwasanaethau cyfeirio ar gyfer y rhaglen goffáu yng Nghymru a gynhelir rhwng 2014 a 2018

  • Amgueddfa Genedlaethol Caerdydd

    [delwedd: Amgueddfa Genedlaethol Caerdydd]

    Cewch ddarganfod celf, daeareg a hanes natur. Gyda rhaglen newidiol o arddangosfeydd a digwyddiadau, mae rhywbeth i syfrdanu pawb, beth bynnag sy'n mynd â'ch bryd — ac mae mynediad am ddim!

  • Sain Ffagan Amgueddfa Werin Cymru

    [delwedd: Sain Ffagan]

    Sain Ffagan yw un o brif amgueddfeydd awyr agored Ewrop, ac atyniad ymwelwyr mwyaf poblogaidd Cymru.

  • Big Pit Amgueddfa Lofaol Cymru

    [delwedd: Big Pit]

    Pwll glo go iawn yw'r Pwll Mawr, ac un o amgueddfeydd mwyngloddio gorau Prydain.

  • Amgueddfa Wlân Cymru

    [delwedd: Amgueddfa Wlân Cymru]

    Mae Amgueddfa Wlân Cymru, sydd yn hen ffatri wlân y Cambrian Mills, yn lle arbennig ac mae ganddi stori gyfareddol i'w hadrodd.

  • Amgueddfa Lleng Rufeinig Cymru

    [delwedd: Amgueddfa Lleng Rufeinig Cymru]

    Yn OC75, sefydlodd y Rhufeiniaid caer yng Nghaerllion a fyddai'n gwarchod yr ardal am dros 200 o flynyddoedd. Heddiw, yn Amgueddfa Lleng Rufeinig Cymru yng Nghaerllion, byddwch yn dysgu pam yr oedd byddin y Rhufeiniaid cymaint i'w hofni.

  • Amgueddfa Lechi Cymru

    [delwedd: Amgueddfa Lechi Cymru]

    Mae'r Amgueddfa Lechi'n cynnig diwrnod llawn mwynhad ac addysg mewn ardal ddramatig o brydferth ar lan Llyn Padarn.

  • Amgueddfa Genedlaethol y Glannau

    [delwedd: Amgueddfa Genedlaethol y Glannau]

    Mae Amgueddfa Genedlaethol y Glannau yn adrodd hanes diwydiant ac arloesi yng Nghymru, heddiw a thros y 300 mlynedd diwethaf.

  • Rhagor: Archwilio'r Casgliadau

    Gwefan newydd cyffrous yw 'Rhagor' lle cewch ddysgu rhagor am ein casgliadau hynod.