Yr Iard a'r Cwt Shears

Mae amryw o wahanol beiriannau i'w gweld yn yr iard.  Mae'r rhain yn cynnwys dwy graen, y naill â pheiriant ager (arferai hon ddadlwytho yn Y Felinheli), a'r llall yn dyllwr diesel o'r 30au, sy'n dangos y newydd wedd ar beiriannau diesel.

'Wagenni ymhob man wagenni eisie trwsio, wagenni wedi câl i trwsio wedi'i paentio'n goch a numbers mowr arno nhw… 84 ar honno de. Ia.  Olwynion sparion ymhob man yno.'

Mae'r Cwt Shears yn cynnwys rhai o beiriannau mwyaf y gweithdai, gan gynnwys y torrwr neu'r shears ei hun, a oedd yn torri dur trwchus â'i lafnau nerthol.  Mae yma hefyd un o hen gywasgyddion (neu gompresor) chwarel Dinorwig (er mai peiriant trydan cyfoes sydd bellach yn chwythu awyr iddo), a dyma'r awyr sy'n rhuo drwy'r corn ar y mur allanol yn ysbeidiol yn ystod y dydd.  Corn Ffeiar Injan, un o ddau gorn y chwarel ers talwm, yw hwn.  S?n cyfarwydd i boblogaeth y cylch, dros ganrif a mwy, fu'r 'caniad' ben bore a'r caniadau rheolaidd yn ystod y dydd yn dynodi oriau saethu neu ffrwydro yn y chwarel.

Roedd y compresor hefyd yn chwythu awyr cywasgedig drwy rwydwaith o bibellau awyr a ymestynai drwy'r chwarel, ac o'r pibellau hyn y câi'r chwarelwyr yr awyr cywasgedig i yrru'r peiriannau tyllu a ddefnyddid ar wyneb y graig.

Gwelwch yma hefyd offer weindio - neu 'blondin', fel y'i gelwid gan y chwarelwyr, ar ôl y rhaff-gerddwr enwog o'r 19eg ganrif.  Defnyddid yr offer yma i godi wagenni llwythog o waelod tyllau neu sinciau dwfn. Daw'r enghraifft hon o chwarel Penyrorsedd, Dyffryn Nantlle, ac mae'n hynod oherwydd ei fod yn dangos defnydd o drydan mewn chwarel o'r cyfnod cyn 1914.  Roedd gofyn i yrrwyr y 'blondin' ganolbwyntio'n llwyr ar ei waith, oherwydd medrai un camgymeriad olygu angau ar waelod y sinc. (Gyda llaw, deuai'r trydan o Orsaf Drydan Cwm Dyli yn Nant Gwynant, sy'n dal i weithio hyd heddiw.)

  • Amgueddfa Genedlaethol Caerdydd

    [delwedd: Amgueddfa Genedlaethol Caerdydd]

    Cewch ddarganfod celf, daeareg a hanes natur. Gyda rhaglen newidiol o arddangosfeydd a digwyddiadau, mae rhywbeth i syfrdanu pawb, beth bynnag sy'n mynd â'ch bryd — ac mae mynediad am ddim!

  • Sain Ffagan Amgueddfa Werin Cymru

    [delwedd: Sain Ffagan]

    Sain Ffagan yw un o brif amgueddfeydd awyr agored Ewrop, ac atyniad ymwelwyr mwyaf poblogaidd Cymru.

  • Big Pit Amgueddfa Lofaol Cymru

    [delwedd: Big Pit]

    Pwll glo go iawn yw'r Pwll Mawr, ac un o amgueddfeydd mwyngloddio gorau Prydain.

  • Amgueddfa Wlân Cymru

    [delwedd: Amgueddfa Wlân Cymru]

    Mae Amgueddfa Wlân Cymru, sydd yn hen ffatri wlân y Cambrian Mills, yn lle arbennig ac mae ganddi stori gyfareddol i'w hadrodd.

  • Amgueddfa Lleng Rufeinig Cymru

    [delwedd: Amgueddfa Lleng Rufeinig Cymru]

    Yn OC75, sefydlodd y Rhufeiniaid caer yng Nghaerllion a fyddai'n gwarchod yr ardal am dros 200 o flynyddoedd. Heddiw, yn Amgueddfa Lleng Rufeinig Cymru yng Nghaerllion, byddwch yn dysgu pam yr oedd byddin y Rhufeiniaid cymaint i'w hofni.

  • Amgueddfa Lechi Cymru

    [delwedd: Amgueddfa Lechi Cymru]

    Mae'r Amgueddfa Lechi'n cynnig diwrnod llawn mwynhad ac addysg mewn ardal ddramatig o brydferth ar lan Llyn Padarn.

  • Amgueddfa Genedlaethol y Glannau

    [delwedd: Amgueddfa Genedlaethol y Glannau]

    Mae Amgueddfa Genedlaethol y Glannau yn adrodd hanes diwydiant ac arloesi yng Nghymru, heddiw a thros y 300 mlynedd diwethaf.

  • Rhagor: Archwilio'r Casgliadau

    Gwefan newydd cyffrous yw 'Rhagor' lle cewch ddysgu rhagor am ein casgliadau hynod.