Rydych chi yn:  >   >   >   >   >   > 
English

Yr Iard a'r Cwt Shears

Mae amryw o wahanol beiriannau i'w gweld yn yr iard.  Mae'r rhain yn cynnwys dwy graen, y naill â pheiriant ager (arferai hon ddadlwytho yn Y Felinheli), a'r llall yn dyllwr diesel o'r 30au, sy'n dangos y newydd wedd ar beiriannau diesel.

'Wagenni ymhob man wagenni eisie trwsio, wagenni wedi câl i trwsio wedi'i paentio'n goch a numbers mowr arno nhw… 84 ar honno de. Ia.  Olwynion sparion ymhob man yno.'

Mae'r Cwt Shears yn cynnwys rhai o beiriannau mwyaf y gweithdai, gan gynnwys y torrwr neu'r shears ei hun, a oedd yn torri dur trwchus â'i lafnau nerthol.  Mae yma hefyd un o hen gywasgyddion (neu gompresor) chwarel Dinorwig (er mai peiriant trydan cyfoes sydd bellach yn chwythu awyr iddo), a dyma'r awyr sy'n rhuo drwy'r corn ar y mur allanol yn ysbeidiol yn ystod y dydd.  Corn Ffeiar Injan, un o ddau gorn y chwarel ers talwm, yw hwn.  S?n cyfarwydd i boblogaeth y cylch, dros ganrif a mwy, fu'r 'caniad' ben bore a'r caniadau rheolaidd yn ystod y dydd yn dynodi oriau saethu neu ffrwydro yn y chwarel.

Roedd y compresor hefyd yn chwythu awyr cywasgedig drwy rwydwaith o bibellau awyr a ymestynai drwy'r chwarel, ac o'r pibellau hyn y câi'r chwarelwyr yr awyr cywasgedig i yrru'r peiriannau tyllu a ddefnyddid ar wyneb y graig.

Gwelwch yma hefyd offer weindio - neu 'blondin', fel y'i gelwid gan y chwarelwyr, ar ôl y rhaff-gerddwr enwog o'r 19eg ganrif.  Defnyddid yr offer yma i godi wagenni llwythog o waelod tyllau neu sinciau dwfn. Daw'r enghraifft hon o chwarel Penyrorsedd, Dyffryn Nantlle, ac mae'n hynod oherwydd ei fod yn dangos defnydd o drydan mewn chwarel o'r cyfnod cyn 1914.  Roedd gofyn i yrrwyr y 'blondin' ganolbwyntio'n llwyr ar ei waith, oherwydd medrai un camgymeriad olygu angau ar waelod y sinc. (Gyda llaw, deuai'r trydan o Orsaf Drydan Cwm Dyli yn Nant Gwynant, sy'n dal i weithio hyd heddiw.)