Amgueddfa Cymru

Y Gweithdau Llifio

Mi oedd na waith, gwaith coed ym mhob man wyddoch chi, roedd isho drysa, ffenestri, a gneud llawar iawn o betha…Mi oedd 'na 'igon o waith i seiri.'

Roedd yno dri chwt llifio yn y Gilfach Ddu ag ynddynt nifer o lifiau arbenigol at wahanol ddibenion. Roedd llif fawr gron a ddefnyddid i dorri trwy foncyffion coed mawr ar eu hyd. Roedd roleri ar y bwrdd llifio ei hun a byddai’r rhain yn ei gwneud hi’n haws i fwydo’r pren i mewn i lafn y llif. Roedd gagendor fawr o dan y llafn, a byddai’r blawd llif yn disgyn i’r cafn hwn. Deuai'r coed eu hunain o Stad y Faenol.

Yn y cwt llif ‘up and down’ gwelir llif sydd, mewn gwirionedd, yn nifer o lifiau cyfochrog. Defnyddid hon wrth gwrs i lifio pren yn blanciau, ond byddai hefyd yn cynhyrchu’r seiliau ar gyfer cledrau’r incléin, trawstiau ar gyfer adeiladau, y gyrddau a ddefnyddiai’r chwarelwyr wrth hollti llechi, a choesau ar gyfer y craeniau trithroed a fyddai’n codi crawiau llechi yn y chwarel.

Mae’r Cwt Sils yn cynnwys dwy lif arbennig, ac mae’n debyg y gwnaed y ddwy yn y Gilfach Ddu. Defnyddid y naill i dorri slotiau yn y sliperi pren caled (sef 'sils') a oedd yn cynnal y traciau 61cm o led ar y ponciau, a’r llall i lifio’r spragiau a ddefnyddid i ddal y cledrau’n dynn yn eu lle.

  • Amgueddfa Genedlaethol Caerdydd

    [delwedd: Amgueddfa Genedlaethol Caerdydd]

    Cewch ddarganfod celf, daeareg a hanes natur. Gyda rhaglen newidiol o arddangosfeydd a digwyddiadau, mae rhywbeth i syfrdanu pawb, beth bynnag sy'n mynd â'ch bryd — ac mae mynediad am ddim!

  • Sain Ffagan Amgueddfa Werin Cymru

    [delwedd: Sain Ffagan]

    Sain Ffagan yw un o brif amgueddfeydd awyr agored Ewrop, ac atyniad ymwelwyr mwyaf poblogaidd Cymru.

  • Big Pit Amgueddfa Lofaol Cymru

    [delwedd: Big Pit]

    Pwll glo go iawn yw'r Pwll Mawr, ac un o amgueddfeydd mwyngloddio gorau Prydain.

  • Amgueddfa Wlân Cymru

    [delwedd: Amgueddfa Wlân Cymru]

    Mae Amgueddfa Wlân Cymru, sydd yn hen ffatri wlân y Cambrian Mills, yn lle arbennig ac mae ganddi stori gyfareddol i'w hadrodd.

  • Amgueddfa Lleng Rufeinig Cymru

    [delwedd: Amgueddfa Lleng Rufeinig Cymru]

    Yn OC75, sefydlodd y Rhufeiniaid caer yng Nghaerllion a fyddai'n gwarchod yr ardal am dros 200 o flynyddoedd. Heddiw, yn Amgueddfa Lleng Rufeinig Cymru yng Nghaerllion, byddwch yn dysgu pam yr oedd byddin y Rhufeiniaid cymaint i'w hofni.

  • Amgueddfa Lechi Cymru

    [delwedd: Amgueddfa Lechi Cymru]

    Mae'r Amgueddfa Lechi'n cynnig diwrnod llawn mwynhad ac addysg mewn ardal ddramatig o brydferth ar lan Llyn Padarn.

  • Amgueddfa Genedlaethol y Glannau

    [delwedd: Amgueddfa Genedlaethol y Glannau]

    Mae Amgueddfa Genedlaethol y Glannau yn adrodd hanes diwydiant ac arloesi yng Nghymru, heddiw a thros y 300 mlynedd diwethaf.

  • Rhagor: Archwilio'r Casgliadau

    Gwefan newydd cyffrous yw 'Rhagor' lle cewch ddysgu rhagor am ein casgliadau hynod.