Rydych chi yn:  >   >   >   >   >   > 
English

Y Gweithdau Llifio

Mi oedd na waith, gwaith coed ym mhob man wyddoch chi, roedd isho drysa, ffenestri, a gneud llawar iawn o betha…Mi oedd 'na 'igon o waith i seiri.'

Roedd yno dri chwt llifio yn y Gilfach Ddu ag ynddynt nifer o lifiau arbenigol at wahanol ddibenion. Roedd llif fawr gron a ddefnyddid i dorri trwy foncyffion coed mawr ar eu hyd. Roedd roleri ar y bwrdd llifio ei hun a byddai’r rhain yn ei gwneud hi’n haws i fwydo’r pren i mewn i lafn y llif. Roedd gagendor fawr o dan y llafn, a byddai’r blawd llif yn disgyn i’r cafn hwn. Deuai'r coed eu hunain o Stad y Faenol.

Yn y cwt llif ‘up and down’ gwelir llif sydd, mewn gwirionedd, yn nifer o lifiau cyfochrog. Defnyddid hon wrth gwrs i lifio pren yn blanciau, ond byddai hefyd yn cynhyrchu’r seiliau ar gyfer cledrau’r incléin, trawstiau ar gyfer adeiladau, y gyrddau a ddefnyddiai’r chwarelwyr wrth hollti llechi, a choesau ar gyfer y craeniau trithroed a fyddai’n codi crawiau llechi yn y chwarel.

Mae’r Cwt Sils yn cynnwys dwy lif arbennig, ac mae’n debyg y gwnaed y ddwy yn y Gilfach Ddu. Defnyddid y naill i dorri slotiau yn y sliperi pren caled (sef 'sils') a oedd yn cynnal y traciau 61cm o led ar y ponciau, a’r llall i lifio’r spragiau a ddefnyddid i ddal y cledrau’n dynn yn eu lle.