Rydych chi yn:  >   >   >   >   >   > 

Y Caban

[delwedd: Caban]

Yn y Caban byddai gweithwyr y Gilfach Ddu yn ymgynnull yn yr awr ginio i fwyta’u tamaid ac i yfed te. Dyma gyfle i gymdeithasu ac i drafod materion y dydd; byddai Llywydd y Caban yn darllen o’r papur newydd ac yn cyhoeddi manylion am ddigwyddiadau lleol fel cyngherddau ac oedfaon capel. Anrhydedd oedd cael eich dewis yn Llywydd ar y Caban; golygai bod gan y dynion gryn feddwl o’ch cymeriad a’ch barn. Byddai stof ynghanol y stafell yn bwrw’i gwres ac eisteddai’r dynion o’i chwmpas yn ôl eu trefn gyda’r bechgyn ieuengaf agosaf at y drws. Rhwng y stof a chotiau gwlybion yn sychu, awyrgylch gynnes ond clos oedd yno yn ôl y sôn – a'r 'ffowntan' ddŵr yn dragwyddol ferwi at de'r awr ginio. Roedd hi'n anhepgor cadw'r ffowntan i ferwi drwy'r adeg.

Roedd yna gabanau i’r chwarelwyr ar y ponciau hefyd, ac yn aml cynhelid eisteddfodau yn y naill neu’r llall o’r rhain. Caed pob math o gystadlaethau, gan gynnwys her adroddiad ac ambiwlans, cystadlaethau canu i bartïon ac unigolion, ac weithiau cafwyd Gadeirio go iawn — er mai stôl ar ffurf blocyn hollti oedd y gadair mewn gwirionedd!

Oeddach chi ddim ishio ‘Eco'r Wyddfa’ na 'im byd, papur bro 'wan. Odd 'na bobl yn dwad oedd, o Waunfawr, G'narfon, Llanrug, Cwm y Glo, rheiny gyd yn cwarfod yna wyddoch chi. ‘Edyn oeddach chi'n gwbod be oedd yn digwydd yn pentra yna.

Champion o dân coch mowr fydda'n disgwl powb 'te.

  • Amgueddfa Genedlaethol Caerdydd

    [delwedd: Amgueddfa Genedlaethol Caerdydd]

    Cewch ddarganfod celf, daeareg a hanes natur. Gyda rhaglen newidiol o arddangosfeydd a digwyddiadau, mae rhywbeth i syfrdanu pawb, beth bynnag sy'n mynd â'ch bryd — ac mae mynediad am ddim!

  • Sain Ffagan Amgueddfa Werin Cymru

    [delwedd: Sain Ffagan]

    Sain Ffagan yw un o brif amgueddfeydd awyr agored Ewrop, ac atyniad ymwelwyr mwyaf poblogaidd Cymru.

  • Big Pit Amgueddfa Lofaol Cymru

    [delwedd: Big Pit]

    Pwll glo go iawn yw'r Pwll Mawr, ac un o amgueddfeydd mwyngloddio gorau Prydain.

  • Amgueddfa Wlân Cymru

    [delwedd: Amgueddfa Wlân Cymru]

    Mae Amgueddfa Wlân Cymru, sydd yn hen ffatri wlân y Cambrian Mills, yn lle arbennig ac mae ganddi stori gyfareddol i'w hadrodd.

  • Amgueddfa Lleng Rufeinig Cymru

    [delwedd: Amgueddfa Lleng Rufeinig Cymru]

    Yn OC75, sefydlodd y Rhufeiniaid caer yng Nghaerllion a fyddai'n gwarchod yr ardal am dros 200 o flynyddoedd. Heddiw, yn Amgueddfa Lleng Rufeinig Cymru yng Nghaerllion, byddwch yn dysgu pam yr oedd byddin y Rhufeiniaid cymaint i'w hofni.

  • Amgueddfa Lechi Cymru

    [delwedd: Amgueddfa Lechi Cymru]

    Mae'r Amgueddfa Lechi'n cynnig diwrnod llawn mwynhad ac addysg mewn ardal ddramatig o brydferth ar lan Llyn Padarn.

  • Amgueddfa Genedlaethol y Glannau

    [delwedd: Amgueddfa Genedlaethol y Glannau]

    Mae Amgueddfa Genedlaethol y Glannau yn adrodd hanes diwydiant ac arloesi yng Nghymru, heddiw a thros y 300 mlynedd diwethaf.

  • Rhagor: Archwilio'r Casgliadau

    Gwefan newydd cyffrous yw 'Rhagor' lle cewch ddysgu rhagor am ein casgliadau hynod.