Y Barics

Yn gyferbyniad i dŷ diddos y Peiriannydd ceid y baricsod, ymhell uwchlaw'r Amgueddfa, sef yr adeiladau ger y ponciau lle byddai’r dynion a deithiai o bell yn aros yn ystod yr wythnos. Ers talwm byddai gŵyr o rannau o Sir Fôn — Llangaffo, er enghraifft — yn gadael cartref cyn tri ar fore Llun ac yn cerdded at Fferi Moel y Don. Cerdded o'r Felinheli i Benscoins wedyn i ddal y trên yr ochr draw, ac yna dringo i'r baricsod. A hynny i gyd cyn cychwyn gwaith y dydd! Byddai gan lawer ohonynt dyddynnod draw ym Môn a deuent â'u bwyd — bara a chaws, menyn cartref a chig moch — ganddynt yn eu waledi, sef sgrepanau hir o liain gwyn. Yn wir, 'moch Môn' yr oedd y chwarelwyr eraill yn galw ar y dynion hyn!

[delwedd: Barics]

Roedd stafell fyw a stafell wely ym mhob barics, a lle i bedwar dyn. Rhyw fannau digon llwm oeddent mewn gwirionedd – doedd yno ddim trydan, roedd y celfi’n amrwd ac roeddent yn llefydd da dros ben i fagu chwain! Rhaid oedd gosod papur llwyd ar y ffenestri i gadw'r gwynt draw. Gallai hwnnw fod yn ddigon milain — roedd yno res o farics ym Mhonc Aberdaron, dros 600 metr uwch lefel y môr — a fedyddiwyd 'Ireland View'.

  • Amgueddfa Genedlaethol Caerdydd

    [delwedd: Amgueddfa Genedlaethol Caerdydd]

    Cewch ddarganfod celf, daeareg a hanes natur. Gyda rhaglen newidiol o arddangosfeydd a digwyddiadau, mae rhywbeth i syfrdanu pawb, beth bynnag sy'n mynd â'ch bryd — ac mae mynediad am ddim!

  • Sain Ffagan Amgueddfa Werin Cymru

    [delwedd: Sain Ffagan]

    Sain Ffagan yw un o brif amgueddfeydd awyr agored Ewrop, ac atyniad ymwelwyr mwyaf poblogaidd Cymru.

  • Big Pit Amgueddfa Lofaol Cymru

    [delwedd: Big Pit]

    Pwll glo go iawn yw'r Pwll Mawr, ac un o amgueddfeydd mwyngloddio gorau Prydain.

  • Amgueddfa Wlân Cymru

    [delwedd: Amgueddfa Wlân Cymru]

    Mae Amgueddfa Wlân Cymru, sydd yn hen ffatri wlân y Cambrian Mills, yn lle arbennig ac mae ganddi stori gyfareddol i'w hadrodd.

  • Amgueddfa Lleng Rufeinig Cymru

    [delwedd: Amgueddfa Lleng Rufeinig Cymru]

    Yn OC75, sefydlodd y Rhufeiniaid caer yng Nghaerllion a fyddai'n gwarchod yr ardal am dros 200 o flynyddoedd. Heddiw, yn Amgueddfa Lleng Rufeinig Cymru yng Nghaerllion, byddwch yn dysgu pam yr oedd byddin y Rhufeiniaid cymaint i'w hofni.

  • Amgueddfa Lechi Cymru

    [delwedd: Amgueddfa Lechi Cymru]

    Mae'r Amgueddfa Lechi'n cynnig diwrnod llawn mwynhad ac addysg mewn ardal ddramatig o brydferth ar lan Llyn Padarn.

  • Amgueddfa Genedlaethol y Glannau

    [delwedd: Amgueddfa Genedlaethol y Glannau]

    Mae Amgueddfa Genedlaethol y Glannau yn adrodd hanes diwydiant ac arloesi yng Nghymru, heddiw a thros y 300 mlynedd diwethaf.

  • Rhagor: Archwilio'r Casgliadau

    Gwefan newydd cyffrous yw 'Rhagor' lle cewch ddysgu rhagor am ein casgliadau hynod.