Amgueddfa Cymru

Tŷ'r Peiriannydd

[delwedd: Dysgu sut fyddai gwragedd yn ymdopi â'u holl waith yn nechrau'r 20fed ganrif]

Dysgu sut fyddai gwragedd yn ymdopi â'u holl waith yn nechrau'r 20fed ganrif

Dyma'r adeilad cyntaf a welwch wrth droi i'r chwith wedi'r porth. Y Peiriannydd oedd yn gyfrifol am bob agwedd ar y gwaith peirianyddol yn y chwarel. Roedd yn gyfleus iddo felly fyw mewn tŷ a oedd yn rhan o'r cwrt ei hun. Ar wahanol gyfnodau rhwng 1870 a 1969 bu cyfres o Beirianwyr a Gofalwyr y Gilfach Ddu a'u teuluoedd yn byw yma. Bellach fe'i dodrefnwyd fel y buasai ym 1911, a'r llenni melfed coch a'r organ yn y parlwr yn adlewyrchu tipyn gwell byd nag oedd i'w weld yng nghartrefi'r chwarelwyr cyffredin yn y pentref islaw. Gwelir cegin, parlwr ac ystafell fyw o'r cyfnod; bellach mae'r ystafelloedd gwely i fyny'r grisiau yn swyddfeydd.

Fel y mae'r Golchdy yn ei awgrymu, rhwng y gwaith golchi, glanhau, twtio a phobi — heb sôn am fagu plant – bywydau digon caled a gawsai’r gwragedd fu’n byw yn Nhŷ'r Periannydd. Ar ben hynny i gyd, roedd gofyn cadw'r parlwr fel pin mewn papur rhag ofn y deuai ‘pobl ddiarth’ i ymweld — a hynny ynghanol yr holl lafur, llwch a sŵn a godai o'r iard.

Byddai'r tŷ hwn , gyda’I gyflenwad o drydan, yn fwy chysurus na chartrefi'r chwarelwyr cyffredin a'r dynion a weithiai yn yr iard — tai fel rhes Fron Haul, sydd i’w gweld y tu hwnt i’r Ffowntan. Ond er moethusrwydd Tŷ'r Peiriannydd, roedd yn ddistadl iawn o'i gymharu â chartref ysblennydd perchnogion y chwarel yn Y Faenol. Bellach, mae’n fan ardderchog i ddangos sut yr oedd pobl gyffredin yr ardal yn byw ac yn gweithio yn negawdau cyntaf yr 20fed ganrif.

  • Amgueddfa Genedlaethol Caerdydd

    [delwedd: Amgueddfa Genedlaethol Caerdydd]

    Cewch ddarganfod celf, daeareg a hanes natur. Gyda rhaglen newidiol o arddangosfeydd a digwyddiadau, mae rhywbeth i syfrdanu pawb, beth bynnag sy'n mynd â'ch bryd — ac mae mynediad am ddim!

  • Sain Ffagan Amgueddfa Werin Cymru

    [delwedd: Sain Ffagan]

    Sain Ffagan yw un o brif amgueddfeydd awyr agored Ewrop, ac atyniad ymwelwyr mwyaf poblogaidd Cymru.

  • Big Pit Amgueddfa Lofaol Cymru

    [delwedd: Big Pit]

    Pwll glo go iawn yw'r Pwll Mawr, ac un o amgueddfeydd mwyngloddio gorau Prydain.

  • Amgueddfa Wlân Cymru

    [delwedd: Amgueddfa Wlân Cymru]

    Mae Amgueddfa Wlân Cymru, sydd yn hen ffatri wlân y Cambrian Mills, yn lle arbennig ac mae ganddi stori gyfareddol i'w hadrodd.

  • Amgueddfa Lleng Rufeinig Cymru

    [delwedd: Amgueddfa Lleng Rufeinig Cymru]

    Yn OC75, sefydlodd y Rhufeiniaid caer yng Nghaerllion a fyddai'n gwarchod yr ardal am dros 200 o flynyddoedd. Heddiw, yn Amgueddfa Lleng Rufeinig Cymru yng Nghaerllion, byddwch yn dysgu pam yr oedd byddin y Rhufeiniaid cymaint i'w hofni.

  • Amgueddfa Lechi Cymru

    [delwedd: Amgueddfa Lechi Cymru]

    Mae'r Amgueddfa Lechi'n cynnig diwrnod llawn mwynhad ac addysg mewn ardal ddramatig o brydferth ar lan Llyn Padarn.

  • Amgueddfa Genedlaethol y Glannau

    [delwedd: Amgueddfa Genedlaethol y Glannau]

    Mae Amgueddfa Genedlaethol y Glannau yn adrodd hanes diwydiant ac arloesi yng Nghymru, heddiw a thros y 300 mlynedd diwethaf.

  • Rhagor: Archwilio'r Casgliadau

    Gwefan newydd cyffrous yw 'Rhagor' lle cewch ddysgu rhagor am ein casgliadau hynod.