Rydych chi yn:  >   >   > 
English

Blog

Cynaliadwyedd

Mai 2014

Diwrnod Budd a Roi 2014

Postiwyd gan Hywel Couch ar 19 Mai 2014

Wythnos diwethaf, fel rhan o Ddiwrnod Budd a Roi 2014, daeth 50 o wirfoddolwyr o Lloyds Banking Group i Sain Ffagan i helpu gyda nifer o brosiectau. Wnaeth rai helpu’r Adran Garddio, wnaeth rai ymuno a’r Adran Adeiladau Hanesyddol tra gwnaeth rai gweithio ynghyd a’r Gymdeithas Alzheimer. Wnaeth 11 o’r gwirfoddolwyr gweithio gyda fi a Bernice i adeiladu gwrych newydd yn y goedwig wrth ymyl y guddfan adar.

Da ni di bod yn bwriadu adeiladu gwrych wrth ymyl y guddfan adar am sbel, am nifer o resymau. Yn gyntaf, bysai’r gwrych yn actio fel sgrin wrth nesai’r guddfan, gyda’r gobaith bysai’r adar ddim yn cael ei ofni gan ymwelwyr yn cerdded ar hyd y llwybr. Ma’ wrych hefyd yn gallu gweithio fel coridor wrth i fywyd gwyllt symud drwy’r goedwig. Hefyd, mae nifer o ymwelwyr wedi bod yn creu llwybr wrth dorri drwy’r goedwig, ac felly, wrth adeiladu gwrych, da ni’n gobeithio nawr bydd llai o ymwelwyr yn gwneud hyn.

Tasg cyna’r dydd oedd minio’r pyst. Mae’r pyst yn bwysig er mhoen neud yn siŵr bod y gwrych yn cael ei adeiladu ar sylfaen solet. Mae creu min yn neud e’n haws i yrru’r pyst mewn i’r ddaear. Ar ôl creu tyllau arwain, defnyddiwyd morthwyl  mawr i yrru’r pyst i lawr. Unwaith roedd y pyst yn ei le, roedd hi’n bosib i ni ddechrau adeiladu’r gwrych.

Ma’ na nifer o wahanol fathau o wrych, a phenderfynon ni ddefnyddio pren a choed wedi marw. Dros yr wythnosau diwethaf, dwi di fod yn gofyn i’r adrannau garddio ag amaethyddiaeth i gasglu unrhyw bren ac yn y blaen a’i anfon draw i’r guddfan adar. Am fod angen cymaint o bren, es i a rai o’r gwirfoddolwyr mewn i’r goedwig i gasglu hyd yn oed mwy.

Ar ôl cinio, fel grŵp, aethon ni i fyny i Fryn Eryr, safle’r ffarm Oes Haearn newydd sy’n cael ei adeiladu. Mae’r goedwig yma wedi cael ei chlirio yn ddiweddar, felly llanwyd trailer yn barod i’w cludo i’r guddfan. Erbyn diwedd y prynhawn, llwyddon ni i orffen y gwrychoedd. Gorffennwyd y gwrychoedd efo toriadau palalwyf er mwyn ychwanegu bach o je ne sais quois.

Fel mae’r lluniau yma’n dangos, mi oedd y diwrnod yn llwyddiant enfawr! Gallwn ni ddim di gofyn am dywydd gwell a dwi’n meddwl gwnaeth pawb mwynhau’r profiad. Gorffennwyd y 2 darn o wrych oeddem ni am adeiladu, a dwi eisoes wedi meddwl am brosiectau am y dyfodol! Cyflawnwyd llwyth o waith mewn un diwrnod, bysai’r gwaith di cymryd amser maeth i mi a Bernice i orffen heb help y gwirfoddolwyr. Diolch yn fawr iawn i bawb wnaeth helpu ni a’r prosiectau arall hefyd!

Ionawr 2014

Gwylio Adar yr Ardd

Postiwyd gan Hywel Couch ar 31 Ionawr 2014
Titw Tomos Las
Titw Tomos Las a Titw Gynffon Hir
Telor y Cnau
Titw Fawr
» View full post to see all images

Penwythnos diwethaf, ymunodd miloedd o bobl mewn gyda’r arolwg adar mwya’r byd - Gwylio Adar yr Ardd gyda’r RSPB! Ar ddydd Sadwrn, wnes i ymuno gyda’r hwyl trwy wneud trîts bach i’r adar gydag ymwelwyr i’r amgueddfa. Wedi fy ysbrydoli, nes i dreulio ychydig amser yn y guddfan adar yma yn Sain Ffagan. Dyma gwpwl o lunie o be welais…

Wnaethoch chi gymryd rhan yn yr arolwg? Be welsoch yn eich gardd? Cofiwch i adrodd yn ôl i’r RSPB - Big Garden Bird Watch

Dilynwch bywyd gwyllt Sain Ffagan ar Twitter

Tachwedd 2013

Spooky Specimens!

Postiwyd gan Katie Mortimer-Jones ar 8 Tachwedd 2013

On Wednesday 30th October, National Museum Cardiff came alive for a haunting day of Halloween fun. Curators (and witches!) from the Natural History department filled the main hall with spooky specimens from our collections to share with the public on a busy half term day.

The botanists made a real impression by opening up the Herbarium and creating a spooky graveyard of deadly plants. This was a real hit with the children who left repeating some of the delightfully ghoulish names to their parents such as “Stinking Hellebore!” and  “Bloody Cranesbill!”

The Fungus table had a case of wonderful wax models where you could match each fungus with its creepy name, such as the Trumpet of Death, Scaly Tooth and Witch Heart. Children, and adults, could make their own fungus with the colourful modelling clay provided, creating some amazing new species!

Two witches stirred their potion in a cauldron alongside an eerie ‘Herbs in Medicine and Magic’ display.  All Harry Potter fans would have immediately recognised the famous Mandrake, a plant often used in magic rituals due to its hallucinogenic properties, but there was no need for ear muffs as the real plant does not let out a fatal scream!

Marine and Mollusc curators put out an array of Halloween treats from ghost slugs and dead man’s fingers to blood cockles and pumpkin snails. Visitors enjoyed being able to touch sea urchins, spiny oysters and star fish. The pickled cuttlefish and squid were a real treat and produced a great mixed response, from awe to disgust, from children and adults alike.

The giant bloodsucking mosquito model dominated the Entomology stand whilst a witch displayed a table of British bats, from the largest Noctule to the smallest Pipistrelle.

Geologists enticed visitors with ‘fossils in folklore’, including echinoderms that were thought to be ‘fairy loaves’, and ‘dragon claws’ that come from dinosaurs. Those brave enough stayed to see the ‘Hell, Fire and Brimestone!’ stand which revealed specimens of larva, ash and volcanic rocks.

The Open Day was underpinned with an educational trail provided by the Education department. The trail took children around all of the displays, answering questions on blood stained petals and thunder stones, fungal fingers and tails of worms, to name a few. It was an excellent way to get families involved and encouraged children to interact with the curators. The trail proved to be extremely popular with 170 families taking part.

For those who wanted to know more, there was a scary ‘Dragons’ tour in the Evolution of Wales gallery and two behind the scenes tours of the Biology and Geology collections.

The day was a real success with 3127 members of the public coming through the museum doors. So, if you didn’t make it this time keep your eyes peeled on the ‘What’s On’ guide  for more upcoming Natural History Open Days throughout the year.

Blog by Harriet Wood

Hydref 2013

Arbrawf oddfog!

Postiwyd gan Danielle Cowell ar 3 Hydref 2013
Athro'r Ardd a Bylb Bychan
Gwirfyddolwyr addysg: Bethan Lloyd, Liam Doyle a Claire Amundson.
Ystafell llawn bylbiau.
» View full post to see all images

Helo! Fy yw'r Athro'r Ardd a hoffwn groesawu'r chwe mil a hanner o wyddonwyr ifanc ar draws y DU sy'n cymryd rhan yn y Bylbiau'r Gwanwyn i Ymchwiliad Ysgolion eleni!

Bydd deuddeg mil o fylbiau yn cael eu plannu a'u monitro fel rhan o'r ymchwiliad hinsawdd hwn sydd yn cael ei gyd-drefnu gan yr Amgueddfa Cymru. Os oedd record byd am nifer o bobl yn plannu bylbiau ar yr un pryd, (mewn sawl lleoliad) gallem ei hyrddio!

Mae pob un o'r bylbiau wedi cael eu cyfrif ac yn gyson yn cael eu dosbarthu i'r 150 o ysgolion ar draws y wlad. Hoffwn groesawu pob disgybl ac athro fydd yn gweithio ar y prosiect hwn!

  • Cymerwch olwg ar y map i weld ble mae'r bylbiau yn cael eu hanfon ar draws y DU
  • Os nad ydych wedi derbyn fy llythyr eto - dilynwch y ddolen hon.
  • Cyn i bob bwlb cael ei phlannu, rhaid i bob disgybl mabwysiadu eu bylbiau ac addewid i ofalu amdano. Os ydych chi eisiau gwybod mwy - dilynwch y ddolen hon.

Cyn i chi fabwysiadu eich bwlb efallai y byddwch hefyd yn dymuno gwybod mwy o ble mae'n dod. Mae fy ffrind Bwlb bychan yn mynd i esbonio:

Fi a fy holl ffrindiau bwlb dod o blanhigfa feithrin ym Maenorbŷr, ger Dinbych y Pysgod yng Nghymru, fe'i gelwir ' Springfields '. Roeddem wedi cael eu dewis ac yn llwytho ar fan yn barod i fynd i'n cartrefi newydd. Ar y dechrau roeddwn ychydig yn ofnus, ond pan wnes i gyfarfod Athro'r Ardd yn yr Amgueddfa roeddwn yn deall fy mod i yn ddiogel a bod gennyf waith pwysig i'w wneud. Rydym i gyd wedi cael eu dewis i helpu i ddeall sut gall y tywydd effeithio ar bryd fydd fi a fy ffrindiau yn gwneud blodau. Mae fy rhieni cyn i mi dyfodd yma hefyd, Springfields wedi bod yn tyfu'n ni 'Daffodils Tenby' am tua 25 mlynedd, rydym yn un o'r ddwy genhinen Pedr sydd yn frodorol i Ynysoedd Prydain.”

Dim ond ychydig o wythnosau tan blannu! Ni allaf aros!

Athro'r Ardd

Medi 2013

Beachwatch 2013 - a great success

Postiwyd gan Katie Mortimer-Jones ar 24 Medi 2013

On Saturday 21st September Amgueddfa Cymru ran their annual Beachwatch event. This involved fantastic family science activities in the morning attended by 41 members of the public and seven members of staff. Participants looked at strandline and rockpool animals and seaweeds as well as fossilised corals and snails. Inspired by the fossils and shells that they had seen, the children went on to create wonderful pieces of artwork using Plaster of Paris on the wet sand of the beach.

After lunch, the volunteers gathered to clean the beach and do a litter survey recording all the items they found. The beach clean was attended by 59 volunteers including many of the families from the morning activities.

The results will be sent to the Marine Conservation Society who will collect the data from this beach and hundreds of other UK beaches that were cleaned this weekend. As well as making the beach safer for people and marine life, the Marine Conservation Society also use the data to find out where beach litter comes from and contribute to marine conservation.

As you can see from the photo we found a lot of rubbish including 9 tyres, half a canoe and a traffic cone! A huge thank you to our wonderful volunteers, Ogmore Beach now looks even more beautiful!

3 days to Beachwatch!

Postiwyd gan Katie Mortimer-Jones ar 18 Medi 2013

BEATCHWATCH – Saturday 21 September

10.30am – 12pm. Amgueddfa Cymru staff will be running  fun family activities for the public to  help them learn about the biology and geology of Ogmore beach. They will be looking at rock pools, strandlines, rocks and fossils along the shore.This year we will also have a fun ART activity involving plaster of paris and seashells. These morning activities are now fully booked, but you can still come along in the afternnoon to help out with the beach clean.

1pm – 2.30pm. Help with the Marine Conservation Society’s annual beach clean (Open to all).

Where: Ogmore Beach, Vale of Glamorgan. Meeting on the beach at Ogmore beach car park – down the ramp in front of the lifeguard centre.

Suitable for all ages, hope to see you there.

Haf ystlumaidd yn Sain Ffagan!

Postiwyd gan Hywel Couch ar 12 Medi 2013
Ystlum Pedol Lleiaf yn y Tanerdy
Dynion tan yn ymladd y tan yn y Tanerdy
Drychwch ar yr holl mwg!

Wel, ma gwyliau haf arall wedi hedfan heibio, ac mae  hi bron yn amser eto i groesawu grwpiau ysgol yn ôl i Sain Ffagan ar ddechrau flwyddyn ysgol newydd! 

Mae’r haf eleni wedi bod bach yn wahanol i mi yma yn Sain Ffagan. Oherwydd y gwaith ail-ddatblygu da ni di colli’r Tŷ Gwyrdd fel adeilad, felly mae’r gweithgareddau natur wedi bod bach mwy nomadig nai’r arfer! Roedd hi’n gyfle neis i mi ddefnyddio ardaloedd gwahanol o’r amgueddfa ac i edrych ar ba fywyd gwyllt sydd i’w ffeindio o amgylch y lle. 

Dros fis Awst, ddaeth tua 1000 o bobl i gymryd rhan mewn amrywiaeth o weithgareddau natur o amgylch yr amgueddfa, o archwilio yn y goedwig am fwystfilod bach i’n teithiau ystlumod gyda’r nos. Mae’r teithiau ystlum eleni wedi bod yn hynod o boblogaidd! 

Ar ddechrau’r haf naethon ni ail-agor y guddfan adar yn ei leoliad newydd ger ysgubor Hendre Wen. O’n i’n poeni falle byse dim cymaint o adar i’w weld yn yr ardal newydd, ond ar ôl treulio hanner awr yn gwylio’r adar nes i weld 11 rywogaeth wahanol. Gobeithio neith niferoedd tebyg parhau i ymweld â’n bwydwyr o amgylch y guddfan. Mae’r guddfan nawr ar agor bob dydd, felly ar eich ymweliad nesa i’r amgueddfa byddwch yn siŵr i bipio draw i weld be welwch chi! 

Ym mis Awst cawsom bach o fraw ar ôl tan fach yn y Tanerdy. Mae’r Tanerdy yn gartref i grŵp o ystlumod Pedol Lleiaf prin iawn. Torrodd tan drydanol bach allan un bore yn yr ystafell islaw ble mae’r ystlumod yn clwydo fel arfer. Diolch byth, nath y tan ddim cydio diolch i ymateb cyflym gan Wasanaeth Tan ac Achub De Cymru. Yn ystod y digwyddiad nath yr ystlumod hedfan i ardal o’r adeilad yn bell o’r tan. Nath y stori hyd yn oed cyrraedd tudalennau wefan y BBC! Diolch i Anwen am y llunie!

Mae’r ystlumod nawr wedi dychwelyd i’w ardal clwydo arferol ac i’w weld yn iawn. Yn anffodus, nid yw’r un peth yn wir am y camera ystlumod a oedd yn yr adeilad. Mae cyfuniad o ddifrod dwr a mwg yn golygu bydd angen camera newydd arnom, gobeithio cyn gynted â phosib! 

Mae ystlumod Sain Ffagan i’w weld yn mynd o nerth i nerth! Mae gennym ni 11 o’r 18 rhywogaeth sy’n byw ym Mhrydain yn clwydo yn yr amgueddfa, yn cynnwys yr ystlum Nathusius Pipistrelle sy wedi bod yn clwydo yn 2 o’n hadeiladau. Cyn hyn, dim ond 2 clwyd o’r ystlum yma sy ‘di cael ei ffeindio yng Nghymru. Dyma stori arall eleni nath newyddion

Eleni cynhaliwyd 3 Taith Ystlum gyda’r Cyfnos yn yr amgueddfa, a bob un yn llawn! Diolch i bawb ddaeth ac ymddiheuriadau i bawb nath trio bwcio ond oedd methu cal lle! Da ni’n bwriadu cynnal 4 taith mis Awst nesa gyda phosibilrwydd o fwy os oes galw! Os daethoch ar un o’n teithiau eleni ac os oes gennych unrhyw adborth, rhowch wybod i ni yma neu trwy anfon e-bost i’r amgueddfa! 

Un peth arall, hoffwn roi diolch mawr i’n tîm newydd o wirfoddolwyr sy ‘di bod yn helpu dros yr haf! Trwy gael pâr ychwanegol o ddwylo i helpu gyda digwyddiadau a gweithgareddau, mae’n bosib i ni gynnig gwell profiad ac ymweliad i’n hymwelwyr. Diolch yn fawr i chi gyd!

Gorffennaf 2013

Gwyddowyr Gwych yng Nghwm Rhondda

Postiwyd gan Danielle Cowell ar 8 Gorffennaf 2013
Derbyn tystysgrifau Gwyddonwyr Gwych.
Cystadleuaeth adeiladu nyth mawr.
Hela bwystfilod bach – allwch chi weld y neidr filtroed?
» View full post to see all images

Ysgol Gynradd Williamstown, yng Nghwm Rhondda, ddaeth yn gyntaf o’r chwedeg tri o ysgolion yng Nghymru a gymrodd ran yn ymchwiliad Bylbiau'r Gwanwyn yr Amgueddfa eleni.

Enillodd y dosbarth o Wyddonwyr Gwych daith natur i Sain Ffagan: Amgueddfa Werin Cymru, lle cawsant eu tystysgrifau. Fel rhan o'r daith, cawsant gyfle i astudio madfallod dŵr, chwilio am fwystfilod bach, gwylio ystlumod ac adeiladu nythod mawr yn y goedwig!

Athro'r Ardd: ''Cafodd pob un o’r disgyblion ddiwrnod gwych a dylen nhw fod yn falch iawn o'r ffordd maen nhw wedi cynrychioli eu hysgol. Roedd y safon yn uchel iawn eleni; mae’r ysgolion i gyd yn gwella wrth gofnodi eu data. Gwnaeth Williamstown yn arbennig o dda gyda'u cofnodi ac wedi bod yn frwdfrydig iawn o'r cychwyn fis Tachwedd diwethaf tan ddiwedd y gwanwyn – a ddaeth yn hwyr iawn eleni!"

Alison Hall, Athrawes yn Ysgol Gynradd Williamstown: "The pupils said it was the best day out they had ever had - they loved viewing the bat roost in particular! In terms of the investigation, the children have have loved the whole process from planting and recording to measuring and waiting for the first bloom to appear. It has been great for improving their science, numeracy and ICT skills. We are now really enthused about nature and the environment and are keen to set-up more outdoor investigations in our school grounds".

Os hoffech chi gymryd rhan yn y project hwn y tymor nesaf, llenwch y ffurflen gais ar-lein: www.amgueddfacymru.ac.uk/cy/1738/

I weld ein hadroddiad gwerthuso gan athrawon (Saesneg yn unig), cliciwch ar y ddolen hon: https://scan.wufoo.com/reports/spring-bulbs-for-schools-evaluation-report/

Fel y gwelwch o'r cwestiwn gwerthuso isod mae’r project yn drawsgwricwlaidd:

 

 

 

Mehefin 2013

Bylbiau'r Gwanwyn i Ysgolion: Canlyniadau 2005-2013

Postiwyd gan Danielle Cowell ar 13 Mehefin 2013

Mae project ‘Bylbiau'r Gwanwyn i Ysgolion’ yn gyfle i filoedd o wyddonwyr ysgol weithio gydag Amgueddfa Cymru i archwilio newid yn yr hinsawdd a'i ddeall.

Ers mis Hydref 2005, mae gwyddonwyr ysgol  wedi bod yn cadw cofnod o'r tywydd a phryd mae eu blodau'n agor, fel rhan o astudiaeth hirdymor o effeithiau'r tymheredd ar fylbiau'r gwanwyn.

Mae tystysgrifau wedi cael eu hanfon at yr holl ddisgyblion yn 3979 a gwblhaodd y prosiect eleni.

Mae rhagor o fanylion yn adroddiadau Athro'r Ardd neu gallwch chi lawrlwytho'r daenlen i astudio'r patrymau!

  • Gwnewch siartiau amlder a graffiau i ganfod y cymedrau.
  • A wnaeth blodau agor yn hwyr mewn ysgolion oedd yn cofnodi tywydd oer?
  • Sut wnaeth tymheredd, heulwen a glaw effeithio ar ddyddiadau blodeuo ar gyfartaledd?
  • Chwiliwch am dueddiadau mewn gwahanol lefydd yng Nghymru.
 

Diolch yn fawr

Athro'r Ardd

www.museumwales.ac.uk/scan/bylbiau

Twitter http://twitter.com/Professor_Plant

Facebook Professor Plant

Mai 2013

Cystadleuaeth Darlunio Cennin Pedr 2013

Postiwyd gan Catalena Angele ar 23 Mai 2013

Ychydig wythnosau yn ôl dyma fi’n cyhoeddi enillwyr a goreuon y Gystadleuaeth Darlunio Cennin Pedr, a nawr gall pawb weld y lluniau gwych ar y wefan!

Roeddwn i’n chwilio am ddarluniau botanegol – darluniau gwyddonol o blanhigion. Roeddwn i’n chwilio am luniau prydferth, ond roedd yn rhaid i rannau gwahanol y cennin Pedr fod wedi eu labelu’n glir.

Mae’r 1af, 2il a’r trydydd yn ennill pecyn gwylio adar a binocwlars bach. Bydd y goreuon eraill yn derbyn bag o hadau blodau i’r ardd.

Cliciwch yma i weld Enillwyr a Goreuon eleni.

http://www.amgueddfacymru.ac.uk/cy/3956/

Diolch yn fawr

Athro’r Ardd