Abertawe, 1863: dechrau cyfnod y canu corawl

Hanes yr Eisteddfodau

Ac yn 1863, hefyd, mi welwch chi am y tro cynta' fedal a enillwyd am ganu corawl. Yn yr eisteddfod honno fe ddôth dau gôr wyneb yn wyneb â'i gilydd - côr Cymdeithas Cwm Tawe, dan arweiniad Evander Griffiths, a chôr Cymdeithas Gorawl Aberdâr dan arweiniad Silas Evans, a dyna'r gystadleuaeth fawr gynta'. Ac yno yn dyst iddi hi oedd H.F. Chorley, a oedd ohebydd cerdd i'r Atheneum, a pan ddywedodd Chorley ei fod e wedi'i syfrdanu gan ansawdd y canu corawl - oherwydd coliers a'u teuluoedd oedd y rhan fwyaf o'r aelodau yn y ddau gôr a glywodd e ym 1863 - pan ddywedodd e ei fod e wedi'i syfrdanu gan ansawdd eu canu nhw, ac na allai fe ddim ond meddwl am ryw chwech o gymdeithasau corawl yn Lloegr a allai gystadlu â nhw, wel, mi roedd cwpan y Cymry, wrth gwrs, yn gorlifo. Ac o'r adeg honno ymlaen mi welwch chi'r Eisteddfod Genedlaethol yn rhoi ei hwyau i gyd ym masged y corau a'r unawdwyr. Nhw oedd yn dwyn bri ar y Cymry.

digwyddiadau

  • Amgueddfa Genedlaethol Caerdydd

    Amgueddfa Genedlaethol Caerdydd

    Cewch ddarganfod celf, daeareg a hanes natur. Gyda rhaglen newidiol o arddangosfeydd a digwyddiadau, mae rhywbeth i syfrdanu pawb, beth bynnag sy'n mynd â'ch bryd — ac mae mynediad am ddim!

  • Sain Ffagan Amgueddfa Werin Cymru

    Sain Ffagan

    Sain Ffagan yw un o brif amgueddfeydd awyr agored Ewrop, ac atyniad ymwelwyr mwyaf poblogaidd Cymru.

  • Big Pit Amgueddfa Lofaol Cymru

    Big Pit

    Pwll glo go iawn yw'r Pwll Mawr, ac un o amgueddfeydd mwyngloddio gorau Prydain.

  • Amgueddfa Wlân Cymru

    Amgueddfa Wlân Cymru

    Mae Amgueddfa Wlân Cymru, sydd yn hen ffatri wlân y Cambrian Mills, yn lle arbennig ac mae ganddi stori gyfareddol i'w hadrodd.

  • Amgueddfa Lleng Rufeinig Cymru

    Amgueddfa Lleng Rufeinig Cymru

    Yn OC75, sefydlodd y Rhufeiniaid caer yng Nghaerllion a fyddai'n gwarchod yr ardal am dros 200 o flynyddoedd. Heddiw, yn Amgueddfa Lleng Rufeinig Cymru yng Nghaerllion, byddwch yn dysgu pam yr oedd byddin y Rhufeiniaid cymaint i'w hofni.

  • Amgueddfa Lechi Cymru

    Amgueddfa Lechi Cymru

    Mae'r Amgueddfa Lechi'n cynnig diwrnod llawn mwynhad ac addysg mewn ardal ddramatig o brydferth ar lan Llyn Padarn.

  • Amgueddfa Genedlaethol y Glannau

    Amgueddfa Genedlaethol y Glannau

    Mae Amgueddfa Genedlaethol y Glannau yn adrodd hanes diwydiant ac arloesi yng Nghymru, heddiw a thros y 300 mlynedd diwethaf.

  • Rhagor: Archwilio'r Casgliadau

    Gwefan newydd cyffrous yw 'Rhagor' lle cewch ddysgu rhagor am ein casgliadau hynod.