Sefydlu Corff Cenedlaethol, 1860

O Eisteddfod fawr Llangollen yn 1858 fe symudwn ni at eisteddfod Dinbych 1860 oherwydd yn honno y penderfynwyd sefydlu corff cenedlaethol a'i alw fe Yr Eisteddfod ac fe fyddai i'r corff hwnnw Bwyllgor Gwaith a fyddai'n galw ei hunan Y Cyngor ac mi fyddai aelodau'r Cyngor yn câl eu hethol. Wel, y corff hwnnw aeth ati hi i greu Eisteddfod Genedlaethol swyddogol a honno i'w chynnal yn y De a'r Gogledd bob yn ail. A dyna'n union a ddigwyddodd.

Fe gynhaliwyd yr Eisteddfod Genedlaethol swyddogol gynta yn Aberdâr yn 1861 ac o Aberdâr fe aeth hi i Gaernarfon yn '62, i Abertawe yn '63, i Landudno yn '64, i Aberystwyth yn '65, allan i Gaer yn 1866, nôl i Gaerfyrddin yn '67 a gorffen ei thaith yn Rhuthin yn 1868 am y rheswm syml fod yr Eisteddfod wedi mynd i ddyled. A dyna chi'r Eisteddfodau Cenedlaethol modern cynta sydd wedi gadel eu hôl ar yr Eisteddfod Genedlaethol hyd at heddiw....

digwyddiadau

  • Amgueddfa Genedlaethol Caerdydd

    [delwedd: Amgueddfa Genedlaethol Caerdydd]

    Cewch ddarganfod celf, daeareg a hanes natur. Gyda rhaglen newidiol o arddangosfeydd a digwyddiadau, mae rhywbeth i syfrdanu pawb, beth bynnag sy'n mynd â'ch bryd — ac mae mynediad am ddim!

  • Sain Ffagan Amgueddfa Werin Cymru

    [delwedd: Sain Ffagan]

    Sain Ffagan yw un o brif amgueddfeydd awyr agored Ewrop, ac atyniad ymwelwyr mwyaf poblogaidd Cymru.

  • Big Pit Amgueddfa Lofaol Cymru

    [delwedd: Big Pit]

    Pwll glo go iawn yw'r Pwll Mawr, ac un o amgueddfeydd mwyngloddio gorau Prydain.

  • Amgueddfa Wlân Cymru

    [delwedd: Amgueddfa Wlân Cymru]

    Mae Amgueddfa Wlân Cymru, sydd yn hen ffatri wlân y Cambrian Mills, yn lle arbennig ac mae ganddi stori gyfareddol i'w hadrodd.

  • Amgueddfa Lleng Rufeinig Cymru

    [delwedd: Amgueddfa Lleng Rufeinig Cymru]

    Yn OC75, sefydlodd y Rhufeiniaid caer yng Nghaerllion a fyddai'n gwarchod yr ardal am dros 200 o flynyddoedd. Heddiw, yn Amgueddfa Lleng Rufeinig Cymru yng Nghaerllion, byddwch yn dysgu pam yr oedd byddin y Rhufeiniaid cymaint i'w hofni.

  • Amgueddfa Lechi Cymru

    [delwedd: Amgueddfa Lechi Cymru]

    Mae'r Amgueddfa Lechi'n cynnig diwrnod llawn mwynhad ac addysg mewn ardal ddramatig o brydferth ar lan Llyn Padarn.

  • Amgueddfa Genedlaethol y Glannau

    [delwedd: Amgueddfa Genedlaethol y Glannau]

    Mae Amgueddfa Genedlaethol y Glannau yn adrodd hanes diwydiant ac arloesi yng Nghymru, heddiw a thros y 300 mlynedd diwethaf.

  • Rhagor: Archwilio'r Casgliadau

    Gwefan newydd cyffrous yw 'Rhagor' lle cewch ddysgu rhagor am ein casgliadau hynod.