Amgueddfa Cymru

Biwmares 1832: awdl ar longddrylliad y Rothsay Castle

[delwedd: Hanes yr Eisteddfodau]

[delwedd: Hanes yr Eisteddfodau]

Ac mae'n rhaid, wrth gwrs, i ni gael enghraifft nawr o eisteddfod a gynhaliwyd dan nawdd Cymdeithas Gymroaidd Gwynedd, ac fe awn ni i'r flwyddyn 1832 ym Miwmares. Ac os oedd Eisteddfod Dinbych 1828 yn eisteddfod frenhinol, wel credwch fi neu beidio, pwy ddoth ar gyfyl eisteddfod 1832 gyda'i mam, y Dduges Caint, the Duchess of Kent? Neb llai na'r Dywysoges Victoria, oedd yn aros yn Baron Hill yn ystod y cyfnod hwnnw. Nawr mi roedd hi a'i mam fod mynd i'r 'steddfod ond mi drodd y tywydd yn eu herbyn nhw. A'r hyn a ddigwyddodd felly oedd fod y beirdd, yr enillwyr i gyd mewn gwirionedd, wedi cael mynd draw i Baron Hill i gwrdd â'r Dywysoges Victoria, ac i dderbyn eu medalau ganddi hi.

Ac ymhlith yr enillwyr, un ffigur a oedd yn mynd i chwarae rhan reit ddylanwadol yn hanes yr Eisteddfod, lawr hyd at yr Eisteddfod Genedlaethol gynta' yn y chwedegau - yr enwog William Williams Caledfryn, Y Parchedig William Williams Caledfryn. Ac yn 1832 ym Miwmares mi roedd e wedi ennill cadair am awdl a fu yn enwog iawn yn ei dydd - awdl ar longddrylliad y Rothesay Castle, llong a oedd wedi mynd yn llongddrylliad ger Môn. Ac mi fuodd yr awdl honno yn gryn gyffro, os mynnwch chi, yn y cylchoedd barddol ac mi wnaeth enw William Williams, Caledfryn. Mi fuodd e os mynnwch chi yn rhyw fath o farchogaeth ymhlith ei gyd-feirdd yn rhinwedd yr awdl honno.

Gwrandewch ar naratif fideo gyda Hywel Teifi Edwards (angen chwaraewr QuickTime):

Modem [768KB]: Eist_8_56k_S.mov
Broadband [2.7MB]: Eist_8_T1_S.mov

  • Amgueddfa Genedlaethol Caerdydd

    [delwedd: Amgueddfa Genedlaethol Caerdydd]

    Cewch ddarganfod celf, daeareg a hanes natur. Gyda rhaglen newidiol o arddangosfeydd a digwyddiadau, mae rhywbeth i syfrdanu pawb, beth bynnag sy'n mynd â'ch bryd — ac mae mynediad am ddim!

  • Sain Ffagan Amgueddfa Werin Cymru

    [delwedd: Sain Ffagan]

    Sain Ffagan yw un o brif amgueddfeydd awyr agored Ewrop, ac atyniad ymwelwyr mwyaf poblogaidd Cymru.

  • Big Pit Amgueddfa Lofaol Cymru

    [delwedd: Big Pit]

    Pwll glo go iawn yw'r Pwll Mawr, ac un o amgueddfeydd mwyngloddio gorau Prydain.

  • Amgueddfa Wlân Cymru

    [delwedd: Amgueddfa Wlân Cymru]

    Mae Amgueddfa Wlân Cymru, sydd yn hen ffatri wlân y Cambrian Mills, yn lle arbennig ac mae ganddi stori gyfareddol i'w hadrodd.

  • Amgueddfa Lleng Rufeinig Cymru

    [delwedd: Amgueddfa Lleng Rufeinig Cymru]

    Yn OC75, sefydlodd y Rhufeiniaid caer yng Nghaerllion a fyddai'n gwarchod yr ardal am dros 200 o flynyddoedd. Heddiw, yn Amgueddfa Lleng Rufeinig Cymru yng Nghaerllion, byddwch yn dysgu pam yr oedd byddin y Rhufeiniaid cymaint i'w hofni.

  • Amgueddfa Lechi Cymru

    [delwedd: Amgueddfa Lechi Cymru]

    Mae'r Amgueddfa Lechi'n cynnig diwrnod llawn mwynhad ac addysg mewn ardal ddramatig o brydferth ar lan Llyn Padarn.

  • Amgueddfa Genedlaethol y Glannau

    [delwedd: Amgueddfa Genedlaethol y Glannau]

    Mae Amgueddfa Genedlaethol y Glannau yn adrodd hanes diwydiant ac arloesi yng Nghymru, heddiw a thros y 300 mlynedd diwethaf.

  • Rhagor: Archwilio'r Casgliadau

    Gwefan newydd cyffrous yw 'Rhagor' lle cewch ddysgu rhagor am ein casgliadau hynod.