Gwobr Gysur Twm o'r Nant

Ysgrifbin arian a roddwyd i Twm o'r Nant gan Dr David Samwell
Ysgrifbin arian a roddwyd i Twm o'r Nant gan Dr David Samwell (Dafydd Ddu Feddyg) fel gwobr gysur wedi iddo gael ei drechu trwy dwyll, yn ôl y sôn, gan Gwallter Mechain yn eisteddfod Corwen, 1789.

Mi roedd gan Twm o'r Nant, a oedd yn ffefryn mawr, roedd ganddo fe un cefnogwr rhyfeddol, Dafydd Ddu Feddyg, Dafydd Samwel. Mi roedd hwnnw gyda Capten Cook ar y fordaith enwog honno pan lladdwyd Capten Cook. Ac mi roedd Dafydd Samwel yn ddyn peryglus, tanllyd iawn, a mi roedd e'n dueddol i herio beirniaid i duel os oedd e'n meddwl bod rhywun fel Twm o'r Nant yn cael cam.

Wel, er mwyn mae'n debyg, codi calon yr hen Domos ar ôl siomedigaeth Y Bala yn 1789, mi roth Dafydd Samwel, Dafydd Ddu Feddyg, mi roth yn anrheg i Twm o'r Nant, ysgrifbin arian, ŷch chi'n edrych arno fe'r foment hon. Ac at hynny, mi wnaeth rywbeth arall, ac am wn i mi wnaeth hynny mwy o gam i Twm na'r cam oedd e (we)di cael yn yr Eisteddfod. Mi alwodd Twm o'r Nant y bardd a'r anterliwtiwr yn 'Cambrian Shakespeare', ac am flynyddoedd fe fu'r hen Dwm o'r Nant druan yn gorfod cario baich y disgrifiad hwnnw ohono fe. Ond dyna chi'r flwyddyn 1789. Mae'n dechrau, os mynnwch chi, yn gyffrous ac yn stormus, ac yn hynny o beth yn nodweddiadol iawn o hanes yr Eisteddfod ar hyd y degawdau a oedd i ddilyn.

Gwrandewch ar naratif fideo gyda Hywel Teifi Edwards (angen chwaraewr QuickTime):

Modem [580KB]:


Broadband [2MB]:

digwyddiadau

  • Amgueddfa Genedlaethol Caerdydd

    Amgueddfa Genedlaethol Caerdydd

    Cewch ddarganfod celf, daeareg a hanes natur. Gyda rhaglen newidiol o arddangosfeydd a digwyddiadau, mae rhywbeth i syfrdanu pawb, beth bynnag sy'n mynd â'ch bryd — ac mae mynediad am ddim!

  • Sain Ffagan Amgueddfa Werin Cymru

    Sain Ffagan

    Sain Ffagan yw un o brif amgueddfeydd awyr agored Ewrop, ac atyniad ymwelwyr mwyaf poblogaidd Cymru.

  • Big Pit Amgueddfa Lofaol Cymru

    Big Pit

    Pwll glo go iawn yw'r Pwll Mawr, ac un o amgueddfeydd mwyngloddio gorau Prydain.

  • Amgueddfa Wlân Cymru

    Amgueddfa Wlân Cymru

    Mae Amgueddfa Wlân Cymru, sydd yn hen ffatri wlân y Cambrian Mills, yn lle arbennig ac mae ganddi stori gyfareddol i'w hadrodd.

  • Amgueddfa Lleng Rufeinig Cymru

    Amgueddfa Lleng Rufeinig Cymru

    Yn OC75, sefydlodd y Rhufeiniaid caer yng Nghaerllion a fyddai'n gwarchod yr ardal am dros 200 o flynyddoedd. Heddiw, yn Amgueddfa Lleng Rufeinig Cymru yng Nghaerllion, byddwch yn dysgu pam yr oedd byddin y Rhufeiniaid cymaint i'w hofni.

  • Amgueddfa Lechi Cymru

    Amgueddfa Lechi Cymru

    Mae'r Amgueddfa Lechi'n cynnig diwrnod llawn mwynhad ac addysg mewn ardal ddramatig o brydferth ar lan Llyn Padarn.

  • Amgueddfa Genedlaethol y Glannau

    Amgueddfa Genedlaethol y Glannau

    Mae Amgueddfa Genedlaethol y Glannau yn adrodd hanes diwydiant ac arloesi yng Nghymru, heddiw a thros y 300 mlynedd diwethaf.

  • Rhagor: Archwilio'r Casgliadau

    Gwefan newydd cyffrous yw 'Rhagor' lle cewch ddysgu rhagor am ein casgliadau hynod.