Jêd Tsieineaidd Amgueddfa Genedlaethol Caerdydd

Mae crefftwyr Tsieina wedi defnyddio jêd i greu gwrthrychau sanctaidd ac addurnol ers saith mil o flynyddoedd a mwy.

Roedd darnau o jêd cerfiedig yn allforion poblogaidd iawn o Tsieina i Ewrop tua diwedd y bedwaredd ganrif ar bymtheg a dechrau’r ugeinfed ganrif.

Mae’r Tsieinïaid yn ffafrio jêd oherwydd ei liw a’i dryloywder amrywiol ers miloedd o flynyddoedd. Yn hanesyddol, roedd yn symbol o rym, ysbrydolrwydd a diweirdeb. Fel arfer, roedd gwrthrychau jêd yn cynnwys symbolau oedd â’r nod o ddod â lwc dda i’w perchennog.

Mae’r gair ‘jêd’ a’r gair cyfatebol Tsieineaidd ‘yu’ braidd yn amwys, ac yn gallu cyfeirio at amryw o gerrig caled fel neffrit a jedit yn benodol. Defnyddiwyd neffrit i greu gwrthrychau defnyddiol ac addurnol ers o leiaf 5000 CC, ac mae’r garreg hon fwyaf cyffredin yn Nhyrcestan, i’r gorllewin o Tsieina.

Mae lliw neffrit yn amrywio o wyn i wyrdd neu frown, a gellir ei lathru yn loyw a sgleiniog. Daw carreg jedit, sy’n wyrdd llachar, o Byrma, a dechreuodd crefftwyr Tsieineaidd ei defnyddio yn ystod y ddeunawfed ganrif.

Mae jêd yn gymharol galed ac yn eithriadol o wydn, ac felly mae’n cymryd cryn dipyn o amser ac ymdrech i greu gwrthrychau ohono , ac yn gofyn am dechnegau llifanu a naddu medrus iawn.

Roedd jêd yn eithriadol o boblogaidd ymysg casglwyr Ewropeaidd o ddiwedd y bedwaredd ganrif ar bymtheg i ddechrau’r ugeinfed ganrif. Cafodd llawer o wrthrychau eu creu’n arbennig ar gyfer y farchnad dramor.

» Nôl i Celf

[delwedd: ]

Cup decorated with birds in gilt, 1700-1900

[delwedd: ]

Mountain ornament, 1700-1800

  • Amgueddfa Genedlaethol Caerdydd

    [delwedd: Amgueddfa Genedlaethol Caerdydd]

    Cewch ddarganfod celf, daeareg a hanes natur. Gyda rhaglen newidiol o arddangosfeydd a digwyddiadau, mae rhywbeth i syfrdanu pawb, beth bynnag sy'n mynd â'ch bryd — ac mae mynediad am ddim!

  • Sain Ffagan Amgueddfa Werin Cymru

    [delwedd: Sain Ffagan]

    Sain Ffagan yw un o brif amgueddfeydd awyr agored Ewrop, ac atyniad ymwelwyr mwyaf poblogaidd Cymru.

  • Big Pit Amgueddfa Lofaol Cymru

    [delwedd: Big Pit]

    Pwll glo go iawn yw'r Pwll Mawr, ac un o amgueddfeydd mwyngloddio gorau Prydain.

  • Amgueddfa Wlân Cymru

    [delwedd: Amgueddfa Wlân Cymru]

    Mae Amgueddfa Wlân Cymru, sydd yn hen ffatri wlân y Cambrian Mills, yn lle arbennig ac mae ganddi stori gyfareddol i'w hadrodd.

  • Amgueddfa Lleng Rufeinig Cymru

    [delwedd: Amgueddfa Lleng Rufeinig Cymru]

    Yn OC75, sefydlodd y Rhufeiniaid caer yng Nghaerllion a fyddai'n gwarchod yr ardal am dros 200 o flynyddoedd. Heddiw, yn Amgueddfa Lleng Rufeinig Cymru yng Nghaerllion, byddwch yn dysgu pam yr oedd byddin y Rhufeiniaid cymaint i'w hofni.

  • Amgueddfa Lechi Cymru

    [delwedd: Amgueddfa Lechi Cymru]

    Mae'r Amgueddfa Lechi'n cynnig diwrnod llawn mwynhad ac addysg mewn ardal ddramatig o brydferth ar lan Llyn Padarn.

  • Amgueddfa Genedlaethol y Glannau

    [delwedd: Amgueddfa Genedlaethol y Glannau]

    Mae Amgueddfa Genedlaethol y Glannau yn adrodd hanes diwydiant ac arloesi yng Nghymru, heddiw a thros y 300 mlynedd diwethaf.

  • Rhagor: Archwilio'r Casgliadau

    Gwefan newydd cyffrous yw 'Rhagor' lle cewch ddysgu rhagor am ein casgliadau hynod.