Bryngaer y Bwlwarcau

Bryngaer y Bwlwarcau
  • Mae bryngaer y Bwlwarcau ar esgair lydan ar Fynydd Margam, i'r de orllewin o Faes-teg, Nedd-Port Talbot. Gelwir y math hwn o gaer yn gaer llethr gan ei bod mewn man anamddiffynnol ar lethr, a thir uwch gerllaw.
  • Diffinir llecyn bychan canolog, sy'n mesur 0.3 hectar ac un fynedfa ddwyreiniol, gan glawdd a ffosydd (amddiffynfeydd deuglawdd). Hefyd mae tair llinell o ragfuriau consentrig, a thipyn o le rhyngddynt, yn amgylchynu'r llecyn canolog, gan amgáu 4.4 hectar.
  • Ni wnaed gwaith cloddio yn y fryngaer hon, ac felly ychydig a wyddom am ei hanes.
  • Mae bryngaerau anamddiffynnol, ag iddynt ragfuriau consentrig â thipyn o le rhyngddynt, yn ffurf nodweddiadol yn ne Cymru a de orllewin Lloegr. O'i chymharu â bryngaerau tebyg lle gwnaed gwaith cloddio, awgrymir bod y Bwlwarcau wedi'i anheddu yn yr Oes Haearn Ganol a'r Oes Haearn Ddiweddar (400CC - 0OC).
  • Awgrymwyd y gallai'r math hwn o fryngaer fod yn dystiolaeth o economi bugeiliol yn yr ardal. Efallai y byddai'r lle rhwng y rhagfuriau yn fan diogel i gadw gwartheg.
  • Mae maint y rhagfuriau a'r ffosydd yn dangos yn glir bod ymdrech fawr wedi'i gwneud i adeiladu'r caerau hyn. Fodd bynnag, mewn cymdeithasau lle'r oedd gwerth mawr yn cael ei roi ar wartheg, byddai pobl yn awyddus iawn i'w cadw'n ddiogel.
  • Mae'r ffaith fod dwy gaer debyg, ond llai o faint, gerllaw yn awgrymu bod llawer o bobl yn byw yn yr ardal fynyddig hon, nad oedd wedi'i gorchuddio gan goed, yn yr Oes Haearn.