Amgueddfa Cymru

Tancard Trawsfynydd

[delwedd: Tancard Trawsfynydd]

  • Ychydig a wyddom am amgylchiadau darganfod tancard Trawsfynydd ar wahân i'r ffaith ei fod wedi'i ddarganfod mawn ger Trawsfynydd, Gwynedd tua dechrau'r bedwaredd ganrif ar bymtheg.
  • Credir mai ar gyfer yfed cwrw neu fedd y defnyddid y tancard. Mae'n perthyn i'r Oes Haearn Ddiweddar (50CC-OC75).
  • Gan ei fod wedi'i gladdu mewn mawn, mae corff pren tancard Trawsfynydd wedi'i gadw'n dda. Fe'i gwnaed o ddeg astell o goed yw ac mae iddo waelod pren crwn. Mae stribedi efydd yn dal yr estyll yn eu lle ac mae'r corff pren wedi'i orchuddio â haen o efydd.
  • Ar y ddolen efydd bwrw, ceir patrwm siâp S o waith agored. Mae dau bâr o rybedion yn dal y ddolen wrth gorff y tancard. Mae pob rhybed yn ganolbwynt i drisgell troellog ag iddo ben siâp trwmped.
  • Mae'r tancard hwn yn dangos arddull addurnol La Tène ac mae'n ymddangos mewn llawer o lyfrau ar yr Oes Haearn.
  • Mae'r ffaith ei fod wedi'i ddarganfod mewn mawn, y credir ei fod yn gors yn ystod yr Oes Haearn, yn cydfynd â'r traddodiad maith o gelcio defodol ym Mhrydain yn ystod yr Oes Efydd a'r Oes Haearn.
  • Yn Amgueddfa ac Oriel Genedlaethol, Caerdydd gellir gweld enghreifftiau o ddolenni tancardau tebyg, o gelc Blaendulais, Nedd-Port Talbot.
  • Mae'r tancard tua'r un faint â mwg, 180-184mm ar draws a 142mm o uchder.