Broetsh

[delwedd: Broetsh]

  • Darganfuwyd y froetsh hon ym 1964, yn ystod gwaith cloddio ar fryngaer Moel Hiraddug ger Dyserth yn Sir Ddinbych. Gwnaed y gwaith hwn gan fod chwarel yn dinistrio'r gaer.
  • Mae Moel Hiraddug yn fryngaer fawr gymhleth ar gefnen gul yn edrych i lawr dros aber Afon Clwyd. Cafodd ei haddasu a'i datblygu lawer gwaith rhwng yr Oes Haearn Gynnar a'r Oes Haearn Ddiweddar. Y tu mewn i'r gaer, canfuwyd tystiolaeth o dai crynion cerrig a choed, ynghyd â sylfeini storfeydd grawn.
  • Gwnaed y froetsh o un darn o efydd ac mae'r arddull yn nodweddiadol o'r Oes Haearn Ganol (450- 350CC).
  • Ceir patrwm nod a chylchen ar fwa'r froetsh. Mae'r mewnosodiad ar goll ond efallai y byddai wedi'i lenwi â chwrel coch o Fôr y Canoldir neu dwffa gwyn o ogledd ddwyrain Cymru. Roedd cwrel yn cael ei fasnachu dros bellteroedd mawr ac roedd yn cael ei gyfrif yn ddefnydd moethus.
  • Defnyddid broetshis i gau dillad, fel clogynau, a'u dal yn eu lle. Roedd dynion a merched yn eu gwisgo, i ddangos eu statws efallai.
  • Mae broetsh Moel Hiraddug yn debyg i bin diogelwch mawr. Mae'n 65mm o hyd, 21mm o uchder ac mae'n pwyso 17.1g