Amgueddfa Genedlaethol Caerdydd

Crochenwaith a phorslen Cymru Amgueddfa Geneldaethol Caerdydd

Ar ôl ei sefydlu yn Abertawe ym 1764 aeth Crochendy'r Cambrian yn llwyddiant drwy ddynwared y crochenwaith poblogaidd, safonol gan Josiah Wedgwood, Swydd Stafford.

Roedd y crochenwaith hwn yn cynnwys hufenwaith, gwaith basalt du a chrochenwaith a beintiwyd yn gain gan artistiaid megis Thomas Pardoe. Cadwyd safonau uchel wedi 1802, pan gymrodd Lewis Weston Dillwyn awenau'r crochendy.

Mae'r porslen a wnaethpwyd 1813-26 yn Nantgarw ger Caerdydd ac yng Nghrochendy'r Cambrian yn Abertawe ymysg y prydferthaf a gynhyrchwyd erioed.

William Billingsley, peintiwr porslen hyfforddedig, oedd y dyn cyfrifol amdano. Yn y cyfnod 1814-17 bu'n cynorthwyo Dillwyn i wneud porslen yn Abertawe, cyn dychwelyd i Nantgarw ym 1818 i gynhyrchu ei borslen ei hun.

Cafodd peth o borslen Abertawe a'r rhan fwyaf o borslen Nantgarw ei anfon i Lundain i'w addurno a'i werthu i gyfoethogion y ddinas. Cafodd y gweddill ei addurno'n lleol nes 1826 yn Abertawe a 1823 yn Nantgarw.

Cafodd crochenwaith ei wneud yn Abertawe yng Nghrochendy Morgannwg (1813-38) ac yng Nghrochendy'r Cambrian nes iddo gau ym 1870. Crochendy De Cymru yn Llanelli oedd yr unig un o bwys ar ôl yn y de nes ei gau yntau ym 1922.

Mae stori crochenwaith a phorslen Cymru yn cael ei hadrodd yn Oriel Joseph. Mae safle Gweithfeydd Tsieni Nantgarw bellach yn amgueddfa, ychydig filltiroedd i'r gogledd o Gaerdydd.

» Nôl i Celf

[delwedd: Swansea, pair of porcelain spill vases painted by Mary Moggridge, 1819]

Swansea, pair of porcelain spill vases painted by Mary Moggridge, 1819

[delwedd: Swansea, earthenware jug painted by Thomas Pardoe, about 1805]

Swansea, earthenware jug painted by Thomas Pardoe, about 1805

  • Amgueddfa Genedlaethol Caerdydd

    [delwedd: Amgueddfa Genedlaethol Caerdydd]

    Cewch ddarganfod celf, daeareg a hanes natur. Gyda rhaglen newidiol o arddangosfeydd a digwyddiadau, mae rhywbeth i syfrdanu pawb, beth bynnag sy'n mynd â'ch bryd — ac mae mynediad am ddim!

  • Sain Ffagan Amgueddfa Werin Cymru

    [delwedd: Sain Ffagan]

    Sain Ffagan yw un o brif amgueddfeydd awyr agored Ewrop, ac atyniad ymwelwyr mwyaf poblogaidd Cymru.

  • Big Pit Amgueddfa Lofaol Cymru

    [delwedd: Big Pit]

    Pwll glo go iawn yw'r Pwll Mawr, ac un o amgueddfeydd mwyngloddio gorau Prydain.

  • Amgueddfa Wlân Cymru

    [delwedd: Amgueddfa Wlân Cymru]

    Mae Amgueddfa Wlân Cymru, sydd yn hen ffatri wlân y Cambrian Mills, yn lle arbennig ac mae ganddi stori gyfareddol i'w hadrodd.

  • Amgueddfa Lleng Rufeinig Cymru

    [delwedd: Amgueddfa Lleng Rufeinig Cymru]

    Yn OC75, sefydlodd y Rhufeiniaid caer yng Nghaerllion a fyddai'n gwarchod yr ardal am dros 200 o flynyddoedd. Heddiw, yn Amgueddfa Lleng Rufeinig Cymru yng Nghaerllion, byddwch yn dysgu pam yr oedd byddin y Rhufeiniaid cymaint i'w hofni.

  • Amgueddfa Lechi Cymru

    [delwedd: Amgueddfa Lechi Cymru]

    Mae'r Amgueddfa Lechi'n cynnig diwrnod llawn mwynhad ac addysg mewn ardal ddramatig o brydferth ar lan Llyn Padarn.

  • Amgueddfa Genedlaethol y Glannau

    [delwedd: Amgueddfa Genedlaethol y Glannau]

    Mae Amgueddfa Genedlaethol y Glannau yn adrodd hanes diwydiant ac arloesi yng Nghymru, heddiw a thros y 300 mlynedd diwethaf.

  • Rhagor: Archwilio'r Casgliadau

    Gwefan newydd cyffrous yw 'Rhagor' lle cewch ddysgu rhagor am ein casgliadau hynod.