Pobl, Pwysigion, Pŵer: Wynebau Cymru (1800-2000) National Museum Cardiff

Mae’r arddangosfa gyfnewidiol hon yn cynnwys portreadau o bobl a gyfrannodd at fywyd diwylliannol, gwleidyddol ac economaidd Cymru yn ystod y 200 mlynedd diwethaf.

Mewn rhannau eraill o’r Orielau, ceir portreadau cynharach o fonedd a thirfeddianwyr a chlerigwyr yn bennaf, sy’n adlewyrchu’r gymdeithas gyn-ddiwydiannol.

Yma, mae diwydianwyr, gwleidyddion, gwyddonwyr, cerddorion, arlunwyr a llenorion yn ymuno â nhw. O 1800 ymlaen, ceir mwy a mwy o luniau o’r Cymry cyffredin. Erbyn hyn, roedd y dosbarth canol hefyd yn gallu fforddio cael eu portreadau eu hunain ar gyfer y cenhedloedd i ddod.

Roedd hi’n oes o newid mawr. Erbyn 1850, roedd mwy o bobl yn gweithio ym myd diwydiant nag ar y tir yng Nghymru. Newidiodd strwythurau grym traddodiadol yn sgil cynrychiolaeth ddemocrataidd, a gwelwyd adfywiad mawr mewn ymwybyddiaeth genedlaethol erbyn diwedd y bedwaredd ganrif ar bymtheg. Er gwaethaf rhyfeloedd a dirywiad economaidd, ffynnodd y bywyd diwylliannol yn ystod yr ugeinfed ganrif.

Yn y gorffennol, roedd portreadau’n gofnod pwysig o statws yn ogystal â golwg. O 1800 ymlaen, dechreuodd arlunwyr ganolbwyntio mwy ar adlewyrchu cymeriad. Cafodd llawer mwy o bortreadau eu paentio gan arlunwyr heb fawr ddim hyfforddiant.

Yng nghanol y bedwaredd ganrif ar bymtheg, yn sgil datblygiad ffotograffiaeth, gwelwyd newid mawr yn natur am fod modd sicrhau tebygrwydd da i’r gwreiddiol yn gyflym a rhad, a daeth elfen fynegiannol y paentiad portreadol yn fwyfwy pwysig.

» Nôl i Celf

[delwedd: William Williams, 'Will Penmorfa', J. Chapman]

CHAPMAN, J. (fl.1826 - )
William Williams, 'Will Penmorfa' (1759-1828)

[delwedd: Map oriel 5]

Lleoliad:

Oriel 5
Amgueddfa Genedlaethol Caerdydd
  • Amgueddfa Genedlaethol Caerdydd

    [delwedd: Amgueddfa Genedlaethol Caerdydd]

    Cewch ddarganfod celf, daeareg a hanes natur. Gyda rhaglen newidiol o arddangosfeydd a digwyddiadau, mae rhywbeth i syfrdanu pawb, beth bynnag sy'n mynd â'ch bryd — ac mae mynediad am ddim!

  • Sain Ffagan Amgueddfa Werin Cymru

    [delwedd: Sain Ffagan]

    Sain Ffagan yw un o brif amgueddfeydd awyr agored Ewrop, ac atyniad ymwelwyr mwyaf poblogaidd Cymru.

  • Big Pit Amgueddfa Lofaol Cymru

    [delwedd: Big Pit]

    Pwll glo go iawn yw'r Pwll Mawr, ac un o amgueddfeydd mwyngloddio gorau Prydain.

  • Amgueddfa Wlân Cymru

    [delwedd: Amgueddfa Wlân Cymru]

    Mae Amgueddfa Wlân Cymru, sydd yn hen ffatri wlân y Cambrian Mills, yn lle arbennig ac mae ganddi stori gyfareddol i'w hadrodd.

  • Amgueddfa Lleng Rufeinig Cymru

    [delwedd: Amgueddfa Lleng Rufeinig Cymru]

    Yn OC75, sefydlodd y Rhufeiniaid caer yng Nghaerllion a fyddai'n gwarchod yr ardal am dros 200 o flynyddoedd. Heddiw, yn Amgueddfa Lleng Rufeinig Cymru yng Nghaerllion, byddwch yn dysgu pam yr oedd byddin y Rhufeiniaid cymaint i'w hofni.

  • Amgueddfa Lechi Cymru

    [delwedd: Amgueddfa Lechi Cymru]

    Mae'r Amgueddfa Lechi'n cynnig diwrnod llawn mwynhad ac addysg mewn ardal ddramatig o brydferth ar lan Llyn Padarn.

  • Amgueddfa Genedlaethol y Glannau

    [delwedd: Amgueddfa Genedlaethol y Glannau]

    Mae Amgueddfa Genedlaethol y Glannau yn adrodd hanes diwydiant ac arloesi yng Nghymru, heddiw a thros y 300 mlynedd diwethaf.

  • Rhagor: Archwilio'r Casgliadau

    Gwefan newydd cyffrous yw 'Rhagor' lle cewch ddysgu rhagor am ein casgliadau hynod.