Y Casgliadau Ffotograffig

Curadur: Mark Etheridge BA

[delwedd: Colier di-waith yn hel glo]

Colier di-waith yn hel glo yn y Rhondda yn 1937.

Mae dros 206,000 o ddelweddau yn y casgliad, o bob maes o weithgarwch diwydiannol, morwol a thrafnidiaeth Cymru. Nid yw'r ffotograffau ar gael i bori drwyddynt, a bydd angen i chi drefnu apwyntiad gyda churadur a fydd yn paratoi unrhyw ddelweddau sy'n berthnasol i'ch maes ar eich cyfer. Mae mynegai ar gael hefyd. Gellir archebu copïau o ddelweddau at ddefnydd preifat, i'w defnyddio mewn projectau academaidd ac i'w cyhoeddi. Gallwn ddarparu manylion costau a ffioedd atgynhyrchu ar gais.

Ymhlith rhai o'r casgliadau unigol mwyaf ceir:

Casgliad TEMPEST

Wedi'i sefydlu yng Nghaerdydd ar ôl yr Ail Ryfel Byd fel arbenigwyr mewn tynnu awyrluniau, tynnodd H. Tempest a'i Gwmni tua 25,000 o awyrluniau dros y DU gyfan (gan ganolbwyntio, yn naturiol, ar Gymru) rhwng 1950 a 1970. Mae'r rhain yn cynnwys lluniau o waith adeiladu cynnar traffordd yr M4, datblygiad stadau diwydiannol wedi'r rhyfel, a delweddau diwydiannau a oedd wedi hen ymsefydlu ond sydd bellach wedi diflannu.

[delwedd: Ysgol Gyfun Sandfields]

Ysgol Gyfun Sandfields, Aberafan ger Port Talbot.

[delwedd: Bwerdy Aberddawan]

Llun o Bwerdy Aberddawan a dynnwyd yn 1972.

[delwedd: Cofrestru teithwyr Cambrian Air Services]

Llun hyfryd, sy'n cyfleu naws y cyfnod, o'r cyfleusterau ar gyfer cofrestru teithwyr Cambrian Air Services ym Maes Awyr Pengam, Caerdydd. Fe'i tynnwyd yn Ionawr 1954.

Casgliad HANSEN

Mae hwn yn cynnwys 4,560 o ddelweddau ffrâm lawn o longau yn Nociau Caerdydd a'r cyffiniau a dynnwyd rhwng 1920 a 1975 gan y cwmni ffotograffig lleol, Lars Peter Hansen a'i fab Leslie.

[delwedd: Y llong gargo Llanberis]

Yn yr enghraifft nodweddiadol hon o'i waith ffotograffig celfydd, mae Leslie Hansen wedi dal y llong gargo Llanberis yn agosáu at ddociau Caerdydd yn ystod haf 1948. Adeiladwyd y llong hon yn 1928 gan Hawthorn, Leslie & Co, Wallsend-on-Tyne, ar gyfer Evan Thomas, Radcliffe & Co, perchenogion llongau yng Nghaerdydd. Wedi'i henwi ar ôl y pentref yn Eryri, roedd hi'n un o nifer o longau yn fflyd Radcliffe a oedd yn dwyn enwau lleoedd Cymru yn cynnwys y rhagddodiad Llan.

[delwedd: The Hansen Shipping Photographic Collection]


Casgliad J.E. MARTIN

Yn y casgliad hwn ceir 637 negydd o ffotograffau a 222 sleid o ansawdd da o wahanol agweddau ar drafnidiaeth dros dir a môr ac yn yr awyr (yng Nghymru a Lloegr) yn dyddio o'r cyfnod wedi'r rhyfel hyd tua 1970.

Casgliad John Dillwyn Llewelyn

Ganwyd John Dillwyn Llewelyn yn Abertawe ym 1810 ac roedd yn briod ag Emma Thomasina Talbot, cyfnither gyntaf i’r ffotograffydd arloesol Henry Fox Talbot. Roedd John yn un o sylfaenwyr Cymdeithas Ffotograffig Llundain (sef y Gymdeithas Ffotograffig Frenhinol yn ddiweddarach), ac roedd ganddo ddawn hynod i ddal golygfeydd byrhoedlog fel tonnau, taith cymylau a stêm. Dyfarnwyd medal arian iddo yn arddangosfa Paris ym 1855 am ei gyfres Motion oedd yn cynnwys ffotograff o donnau’n torri ym Mae Caswell, Penrhyn Gŵyr a’r stemar JUNO yn Aberdaugleddau. Bu farw ym 1882.

Tynnwyd nifer o’r ffotograffau yn y casgliad hwn ar ystâd y teulu ym Mhenllergare, ac yn eu plith mae ffotograffau o’r teulu a golygfeydd o’r tŷ, yr ystafell wydr, y gerddi, y llynnoedd a’r dyffrynnoedd coediog. Tynnwyd ffotograffau hefyd ger eu bwthyn ym Mae Caswell ac ar hyd Arfordir Treftadaeth Morgannwg.

Mae tua 1466 o eitemau yn y casgliad pwysig hwn gan gynnwys rhai o’r delweddau cynharaf i gael eu tynnu yng Nghymru. Yn ogystal â 759 print ffotograffig, 309 negatif Caloteip a 395 negatif gwydr mae’r casgliad hefyd yn cynnwys rhai dogfennau ac offer ffotograffig.

[delwedd: John Dillwyn Llewelyn gyda'i gamera caloteip yn Penllergare, 1853]

John Dillwyn Llewelyn gyda'i gamera caloteip yn Penllergare, 1853


Ffotograffau byllau glo John Cornwell

Ffotograffydd ar ei liwt ei hun oedd John Cornwell. Yn y saithdegau a'r wythdegau cynnar, tynnodd nifer o ffotograffau o byllau glo, yn Ne Cymru a Chanolbarth Lloegr yn bennaf, a hynny ar yr wyneb a danddaear.

Perffeithiodd dechneg o dynnu ffotograffau danddaear oedd yn defnyddio goleuadau cyffredin pwll glo, gan alluogi iddo dynnu lluniau hynod eglur o dalcenni glo, twnneli, siafftiau ac offer. Yn ogystal â thynnu ffotograffau mewn pyllau gweithredol, byddai hefyd yn cofnodi gweithfeydd segur, ar yr wyneb a danddaear.

Prynwyd yn 2005 gan y ffotograffydd Mr John Cornwell, mae'r casgliad hwn yn cynnwys tua 6,500 o sleidiau, negatifau ffilm a phrintiau yn ymwneud yn bennaf â maes glo De Cymru.

[delwedd: Merlyn pwll ac ostler, Glofa Lady Windsor]

Merlyn pwll ac ostler, Glofa Lady Windsor

[delwedd: Lwl Glo Gogledd Celynen, 1978]

Lwl Glo Gogledd Celynen, 1978

[delwedd: Pwll Glo Rhydaman, 1976, Gerald Gibson yn drilio twll bach yn y talcen.]

Pwll Glo Rhydaman, 1976, Gerald Gibson yn drilio twll bach yn y talcen.

Casgliad A.C. MITCHELL

Casgliad o 258 negydd yn portreadu, yn bennaf, drefi a ffyrdd gwledig de Cymru. Wedi'i eni yn Chatham, ymgartrefodd Mr Mitchell yng Nghymru yn ystod y 1950au gan dynnu lluniau pethau a fyddai, yn ei dyb ef, yn diflannu ymhen amser.


Casgliad A.B.P:

Mae'r casgliad hwn o oddeutu 2,000 negydd, a roddwyd yn 1996 gan swyddfa Caerdydd Associated British Ports, yn darparu darlun nid yn unig o sut y gweithiai dociau de Cymru, ond hefyd bortread o ddigwyddiadau cymdeithasol megis ymweliadau pobl bwysig a chyflwyniadau i aelodau o'r staff.

Mae'r Amgueddfa yn cynnig gwasanaeth ffotograffig sy'n golygu y gallwn dynnu lluniau newydd o wrthrychau yng nghasgliad yr Amgueddfa a darparu copïau ohonynt. Gellir cael rhestr o gostau'r gwasanaeth hwn, a'r ffïoedd atgynhyrchu ychwanegol, os ydynt yn berthnasol, o'r Adran.

[delwedd: Mewnforio ffrwythau yn Nociau Caerdydd, Mai 1973]

Mewnforio ffrwythau yn Nociau Caerdydd, Mai 1973

[delwedd: Parti Nadolig Swyddfa'r Prif Rheolwr y Dociau]

Parti Nadolig Swyddfa'r Prif Rheolwr y Dociau

[delwedd: Timau Ambiwlans Merched Dociau Caerdydd]

Timau Ambiwlans Merched Dociau Caerdydd

Oriau agor ac amodau defnyddio

[delwedd: Ffactri Ascom Telecommunications]

Llun a dynnwyd y tu mewn i ffactri Ascom Telecommunications yn Llaneirwg, Caerdydd.

[delwedd: Llong]

[delwedd: Blaenddelw'r Terra Nova]

Blaenddelw'r Terra Nova.

Mae'r casgliad ffotograffig cyfeiriol ar agor i'r cyhoedd o ddydd Llun hyd ddydd Gwener rhwng 9.30am a 4.00pm. Mae ar gau bob penwythnos a gwyliau cyhoeddus.

Os hoffech chi ymweld â'r casgliad ffotograffig cyfeiriol gallwch wneud hynny drwy drefniant ymlaen llaw. Gweler y manylion cyswllt ar gyfer y casgliad ffotograffig.

Am fwy o wybodaeth cysylltu:

Mark Etheridge,
National Collection Centre,
Heol Crochendy,
Parc Nantgarw,
CF15 7QT

Tel: 029 2057 3574

e-mail

Am fwy o wybodaeth cysylltu:

Mae'r Amgueddfa yn cynnig gwasanaeth ffotograffig sy'n golygu y gallwn dynnu lluniau newydd o wrthrychau yng nghasgliad yr Amgueddfa a darparu copïau ohonynt. Gellir cael rhestr o gostau'r gwasanaeth hwn, a'r ffïoedd atgynhyrchu ychwanegol, os ydynt yn berthnasol, o'r Adran.

Swyddog Trwyddedu Delweddau,
Mentrau Amgueddfa Cymru
Cyfyngedig,
Parc Cathays,
CAERDYDD
CF10 3NP

Ffôn : 029 2057 3280

e-bost
  • Amgueddfa Genedlaethol Caerdydd

    [delwedd: Amgueddfa Genedlaethol Caerdydd]

    Cewch ddarganfod celf, daeareg a hanes natur. Gyda rhaglen newidiol o arddangosfeydd a digwyddiadau, mae rhywbeth i syfrdanu pawb, beth bynnag sy'n mynd â'ch bryd — ac mae mynediad am ddim!

  • Sain Ffagan Amgueddfa Werin Cymru

    [delwedd: Sain Ffagan]

    Sain Ffagan yw un o brif amgueddfeydd awyr agored Ewrop, ac atyniad ymwelwyr mwyaf poblogaidd Cymru.

  • Big Pit Amgueddfa Lofaol Cymru

    [delwedd: Big Pit]

    Pwll glo go iawn yw'r Pwll Mawr, ac un o amgueddfeydd mwyngloddio gorau Prydain.

  • Amgueddfa Wlân Cymru

    [delwedd: Amgueddfa Wlân Cymru]

    Mae Amgueddfa Wlân Cymru, sydd yn hen ffatri wlân y Cambrian Mills, yn lle arbennig ac mae ganddi stori gyfareddol i'w hadrodd.

  • Amgueddfa Lleng Rufeinig Cymru

    [delwedd: Amgueddfa Lleng Rufeinig Cymru]

    Yn OC75, sefydlodd y Rhufeiniaid caer yng Nghaerllion a fyddai'n gwarchod yr ardal am dros 200 o flynyddoedd. Heddiw, yn Amgueddfa Lleng Rufeinig Cymru yng Nghaerllion, byddwch yn dysgu pam yr oedd byddin y Rhufeiniaid cymaint i'w hofni.

  • Amgueddfa Lechi Cymru

    [delwedd: Amgueddfa Lechi Cymru]

    Mae'r Amgueddfa Lechi'n cynnig diwrnod llawn mwynhad ac addysg mewn ardal ddramatig o brydferth ar lan Llyn Padarn.

  • Amgueddfa Genedlaethol y Glannau

    [delwedd: Amgueddfa Genedlaethol y Glannau]

    Mae Amgueddfa Genedlaethol y Glannau yn adrodd hanes diwydiant ac arloesi yng Nghymru, heddiw a thros y 300 mlynedd diwethaf.

  • Rhagor: Archwilio'r Casgliadau

    Gwefan newydd cyffrous yw 'Rhagor' lle cewch ddysgu rhagor am ein casgliadau hynod.