Rydych chi yn:  >   >   > 

Casgliadau'r diwydiannau trymion

Curadur: Robert Protheroe Jones BSc

Sicrhaodd diwydiannau arbennig Cymru - glo, haearn, dur, tunplat, mwyngloddio a mwyndoddi metelau anfferus, a chloddio llechi - amlygrwydd rhyngwladol i'r wlad yn ystod y bedwaredd ganrif ar bymtheg a blynyddoedd cynnar yr ugeinfed ganrif. Roedd y diwydiannau hanesyddol ategol - y ffactrïoedd gwlân, ffowndrïau a gweithfeydd peirianyddol, chwareli cerrig, gweithfeydd briciau a theils, a'r gweithfeydd cynhyrchu cemegolion, yn bennaf - i gyd â chysylltiad agos â'r prif ddiwydiannau a'u cymunedau. Dehonglir y diwydiant glo, llechi a gwlân in situ yn Big Pit Amgueddfa Lofaol Cymru, Amgueddfa Lechi Cymru, ac Amgueddfa Wlân Cymru. Mae maint y gweithfeydd haearn, dur a thunplat a'r gweithfeydd mwyndoddi metelau anfferrus yn golygu na ellid eu troi'n amgueddfeydd ac felly dehonglir y diwydiannau hyn, ynghyd â'r diwydiannau ategol, drwy gyfrwng gwrthrychau bach, modelau, ffotograffau a defnydd archifol, ffilmiau a recordiau o dystiolaeth lafar hanesyddol. Roedd cysylltiad agos rhwng camlesi a thramffyrdd ceffyl Cymru a'r diwydiant haearn.

Casgliadau'r diwydiannau trymion

  • Detholiad cynrychioliadol o offer llaw
  • Amrediad mawr o enghreifftiau o gynnyrch
  • Casgliad cynrychioliadol o fodelau

Roedd y newidiadau mawr a ddaeth i ran diwydiannau traddodiadol Cymru yn ystod y 1950au yn hwb sylweddol at greu'r Adran Ddiwydiant a ddaeth i fodolaeth mewn da bryd i gasglu defnydd yn ymwneud â'r diwydiant dur a thunplat, a oedd bryd hynny'n profi newidiadau ar raddfa fwy nag unrhyw ddiwydiant arall yng Nghymru. Yn ystod y 1960au tynnwyd lluniau o'r safleoedd mwyngloddio metel a mwyndoddi pwysicaf gan staff yr Adran a chasglwyd amrediad eang o wrthrychau wrth i gynlluniau adfer tir fynd rhagddynt, ac o ganlyniad llwyddwyd i lenwi nifer o fylchau yn y casgliadau. Oherwydd natur diwydiannau trymion, mae casglu ffotograffau hanesyddol yn hanfodol bwysig i'n dealltwriaeth o brofiadau'r gweithwyr.

Ymchwiliau diwydiannau metel Cymru
  • Amgueddfa Genedlaethol Caerdydd

    [delwedd: Amgueddfa Genedlaethol Caerdydd]

    Cewch ddarganfod celf, daeareg a hanes natur. Gyda rhaglen newidiol o arddangosfeydd a digwyddiadau, mae rhywbeth i syfrdanu pawb, beth bynnag sy'n mynd â'ch bryd — ac mae mynediad am ddim!

  • Sain Ffagan Amgueddfa Werin Cymru

    [delwedd: Sain Ffagan]

    Sain Ffagan yw un o brif amgueddfeydd awyr agored Ewrop, ac atyniad ymwelwyr mwyaf poblogaidd Cymru.

  • Big Pit Amgueddfa Lofaol Cymru

    [delwedd: Big Pit]

    Pwll glo go iawn yw'r Pwll Mawr, ac un o amgueddfeydd mwyngloddio gorau Prydain.

  • Amgueddfa Wlân Cymru

    [delwedd: Amgueddfa Wlân Cymru]

    Mae Amgueddfa Wlân Cymru, sydd yn hen ffatri wlân y Cambrian Mills, yn lle arbennig ac mae ganddi stori gyfareddol i'w hadrodd.

  • Amgueddfa Lleng Rufeinig Cymru

    [delwedd: Amgueddfa Lleng Rufeinig Cymru]

    Yn OC75, sefydlodd y Rhufeiniaid caer yng Nghaerllion a fyddai'n gwarchod yr ardal am dros 200 o flynyddoedd. Heddiw, yn Amgueddfa Lleng Rufeinig Cymru yng Nghaerllion, byddwch yn dysgu pam yr oedd byddin y Rhufeiniaid cymaint i'w hofni.

  • Amgueddfa Lechi Cymru

    [delwedd: Amgueddfa Lechi Cymru]

    Mae'r Amgueddfa Lechi'n cynnig diwrnod llawn mwynhad ac addysg mewn ardal ddramatig o brydferth ar lan Llyn Padarn.

  • Amgueddfa Genedlaethol y Glannau

    [delwedd: Amgueddfa Genedlaethol y Glannau]

    Mae Amgueddfa Genedlaethol y Glannau yn adrodd hanes diwydiant ac arloesi yng Nghymru, heddiw a thros y 300 mlynedd diwethaf.

  • Rhagor: Archwilio'r Casgliadau

    Gwefan newydd cyffrous yw 'Rhagor' lle cewch ddysgu rhagor am ein casgliadau hynod.